III CZ 61/09

Sygn. akt III CZ 61/09 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 10 grudnia 2009 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Mirosław Bączyk 
SSN Krzysztof Pietrzykowski 
 
w sprawie ze skargi W.K., A.K., M.K., K.K., B.K., K.K. i D.K. o wznowienie 
postępowania 
w sprawie z powództwa W.K., A.K., M.K., K.K., B.K., K.K. i D.K. 
przeciwko C. S.A.  
o zapłatę,  
zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego  
z dnia 19 grudnia 2007 r., sygn. akt [...] 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 10 grudnia 2009 r., 
zażalenia powodów na postanowienie Sądu Apelacyjnego 
z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt [...], 
 
 
 
1. oddala zażalenie. 
2. nie 
obciąża 
powodów 
kosztami 
postępowania 
zażaleniowego. 
3. przyznaje adwokatowi M.M. od Skarbu Państwa – Sądu 
Okręgowego w T. kwotę 3600 zł. (trzy tysiące sześćset 
złotych) powiększoną o 22 % podatku VAT z tytułu nie 
opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu powodom 
w postępowaniu zażaleniowym. 
 
 
 
 

 
2 
 
Uzasadnienie 
 
Sąd Okręgowy w T. w sprawie z powództwa W.K., A.K., M.K., K.K., B.K., 
M.K. i D.K. przeciwko C. S.A. o zapłatę, wyrokiem z dnia 13 lutego 2007 r. 
powództwo 
oddalił. 
W 
uzasadnieniu 
wskazał, 
że 
pozwany 
nie 
ponosi 
odpowiedzialności za szkodę powstałą na skutek wylewania wód rzeki U. Zdaniem 
Sądu pierwszej instancji, powódź wywołana silnymi opadami deszczu stanowiła 
bezpośrednią, a zarazem zewnętrzną i niezależną od zachowania pozwanej Spółki 
przyczynę powstałych po stronie powodowej szkód. W  konsekwencji Sąd pierwszej 
instancji przyjął, że nie zachodzi związek przyczynowy miedzy stwierdzonym, 
zawinionym zaniechaniem przy utrzymaniu brzegów rzeki, a ustaloną szkodą w 
postaci zniszczenia upraw i z tych względów powództwo oddalił. 
Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 19 grudnia 2007 r. oddalił apelację 
powodów akceptując pogląd Sądu pierwszej instancji, że brak jest związku 
przyczynowego pomiędzy zaniedbaniami pozwanego w zakresie utrzymania 
brzegów, czy też koryta rzeki a zalewaniem działek powoda. 
Powodowie wnieśli skargę o wznowienie postępowania zakończonego 
wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 19 grudnia 2007 r., wskazując jako podstawę 
wznowienia późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych i  środków 
dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik postępowania, a  z  których 
powodowie nie mogli skorzystać w poprzednim postępowaniu. Wskazali, że 
podczas silnego wezbrania w dniu 22-23 czerwca 2009 r. rzeka U. nie wylała i nie 
zatopiła terenów przyległych w B. i w P. W tym okresie żadna z działek 
uprawianych przez powodów w latach 1996-2001 nie została zalana. Przyczyn 
takiego stanu rzeczy powodowie upatrują w tym, że po powodzi w 2001 r. pozwana 
Spółka zobowiązana w decyzji wodnoprawnej z 1998 r. do utrzymania 3-km 
odcinka rzeki powyżej jazu zleciła oczyszczenie koryta rzeki, zaś przeprowadzone 
prace doprowadziły do zmniejszenia oporów przepływu i zwiększenia prędkości 
przepływu wody w korycie rzeki, co z kolei skutkowało obniżeniem stanów i 
zmniejszeniem zagrożenia powodziowego. Oznacza to, że przy prawidłowym 

 
3 
wykonywaniu przez pozwaną Spółkę, wynikającego z pozwolenia wodnoprawnego 
obowiązku właściwego utrzymania brzegów rzeki U. możliwy był i jest przepływ tzw. 
wielkich wód korytem rzeki U., bez występowania z brzegów i zalewania terenów 
przyległych. Jako nowe dowody skarżący wskazali: książkę pt. „Ochrona przed 
powodzią", (red. K. Mosiej, A. Ciepielowski), Falenty 1992; opinię techniczną 
mgr  inż. A.H., z dołączoną kserokopią dyplomu ukończenia przez opiniującego 
studiów wyższych na Wydziale Budownictwa Wodnego Politechniki; kserokopię 
komunikatu „Groźna U.”; zdjęcia fotograficzne przedstawiające rzekę U.; list A.H. 
z dnia 25 kwietnia 2006 r. adresowany do powoda W.K. 
Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2009 r. odrzucił skargę o 
wznowienie postępowania wskazując w uzasadnieniu, że skarga nie została oparta 
na ustawowych podstawach. 
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucili Sądowi 
Apelacyjnemu naruszenie przepisów postępowania, tj.: 
- 
art. 410 § 1 k.p.c. w zw. z art. 409 k.p.c. w zw. z art. 130 § 1 k.p.c. w zw. 
z  art. 1262 § 1 k.p.c. przez rozpoznanie i odrzucenie skargi powodów 
o wznowienie postępowania bez wezwania powodów do uzupełnienia braków 
formalnych skargi; 
- 
art. 410 § 1 k.p.c. w zw. z art. 412 § 1 k.p.c. przez odrzucenie skargi powodów 
o wznowienie postępowania, przez bezzasadne jej uznanie, jako nie opartej na 
ustawowej podstawie, podczas kiedy prawidłowa ocena całości treści skargi 
i jej załączników wskazuje, że została ona oparta na ustawowych podstawach; 
- 
art. 1262 § 2 k.p.c. przez odrzucenie skargi powodów o wznowienie 
postępowania, mimo braku jakichkolwiek podstaw do uznania, że już z treści 
skargi wynika, że podlega ona odrzuceniu. 
Zarzucając 
powyższe, 
skarżący 
wnieśli 
o 
uchylenie 
zaskarżonego 
postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do 
ponownego rozpoznania. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 

 
4 
Zarzut naruszenia przepisów postępowania przez rozpoznanie i odrzucenie 
skargi powodów bez wezwania powodów do uzupełnienia braków formalnych 
skargi nie zasługuje na uwzględnienie choćby z tego względu, że ewentualne 
uchybienia, których dopuścił się Sąd Apelacyjny nie miały wpływu na treść 
zaskarżonego rozstrzygnięcia. Skarżący w sposób wyraźny, nie budzący 
wątpliwości i co istotne, w sposób prawidłowy, wskazali podstawę wznowienia 
postępowania i przytoczyli okoliczności świadczące, ich zdaniem, o istnieniu tejże 
podstawy. 
Wskazując 
podstawę 
wznowienia 
posłużyli 
się 
ustawowym 
sformułowaniem: „wykrycie okoliczności faktycznych i środków dowodowych”, przy 
czym zwrot ten świadczy o sprecyzowanych intencjach skarżących. Zatem 
przynajmniej w zakresie wymogu wskazania podstawy skargi i jej uzasadnienia 
skarżący uczynili zadość obowiązkowi z art. 409 k.p.c. Z kolei Sąd Apelacyjny 
odrzucił skargę nie ze względu na brak formalny w postaci nie wskazania 
ustawowej podstawy wznowienia i jej uzasadnienia, ale z uwagi na fakt, że 
w świetle twierdzeń skarżących wskazana przez nich podstawa wznowienia nie 
zaistniała. 
Według art. 403 § 2 k.c., można żądać wznowienia postępowania w razie 
późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, 
które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła 
skorzystać w poprzednim postępowaniu. W świetle powołanego przepisu 
wątpliwości nie budzi fakt, że środki dowodowe lub okoliczności faktyczne powstałe 
po uprawomocnieniu się wyroku nie stanowią ustawowej podstawy wznowienia. 
Pogląd ten znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który 
w uzasadnieniu uchwały z dnia 21 lutego 1969, III PZP 63/68, (OSNC 1969, Nr 12, 
poz. 208), dokonując wykładni art. 403 § 2 k.p.c., trafnie wyjaśnił, że termin 
„wykrycie” okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, zgodnie ze swoim 
sensem, może odnosić się jedynie do tego, co już istnieje (istniało). Sąd Najwyższy 
podkreślił, że redakcja tego przepisu wyraźnie wskazuje na to, do jakiego momentu 
w czasie – z punktu widzenia momentu wyrokowania – to wykrycie się odnosi, 
a w konsekwencji stwierdził, że muszą to być okoliczności istniejące w poprzednim 
postępowaniu. 

 
5 
W skardze o wznowienie postępowania wniesionej przez powodów 
zostały  natomiast 
przytoczone 
okoliczności 
faktyczne, 
które 
nie 
istniały 
w  poprzednim postępowaniu, natomiast zaistniały, zgodnie z twierdzeniem 
skarżących, w dniu 22-23 czerwca 2009 r. Zatem wszelkie okoliczności związane 
z  wezbraniem rzeki U. we wskazanym powyżej okresie nie stanowią i nie mogą 
stanowić podstawy wznowienia w sprawie prawomocnie zakończonej wyrokiem 
Sądu Apelacyjnego z dnia 19 grudnia 2007 r. Z kolei nie jest nową okolicznością 
faktyczną, a tylko twierdzeniem skarżących, że „przy prawidłowym wykonywaniu 
przez pozwanego, wynikającego z pozwolenia wodnoprawnego obowiązku 
właściwego utrzymania brzegów rzeki U. na długości 3 km powyżej ujścia wody i 
100 m poniżej tego ujęcia oraz koryta rzeki, możliwy był i jest w tym rejonie, a w 
szczególności w przekroju B., przepływ tzw. wielkich wód – przy wielkości 
przepływu co najmniej Q 161 m3/s – korytem rzeki U. bez występowania z brzegów 
i zalewania terenów przyległych". 
Odnosząc się natomiast do przesłanki wznowienia postępowania w postaci 
„wykrycia" środków dowodowych, to należy podnieść, że skarżący powinni: po 
pierwsze, wskazać konkretne „środki dowodowe", przy czym pojęciu „środki 
dowodowe" należy nadać takie znaczenie, jakie nadają mu przepisy Kodeksu 
postępowania cywilnego regulujące postępowania dowodowe; po drugie, że środki 
te istniały, a następnie zostały wykryte po zakończeniu postępowania; po trzecie, 
że mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, należy 
stwierdzić, że wskazane przez skarżących opracowanie naukowe, wydane w formie 
książki, pt. „Ochrona przed powodzią", (red. K. Mosiej, A. Ciepielowski), Falenty 
1992, nie stanowi środka dowodowego w rozumieniu przepisów Kodeksu 
postępowania cywilnego, nie jest to bowiem, ani dokument urzędowy, ani prywatny, 
ani żaden inny środek dowodowy znany ustawie procesowej. Poglądy wyrażone w 
tym opracowaniu mogą co najwyżej zostać przedstawione jako własne poglądy 
skarżących i wzmocnić ich argumentację. „Opinia techniczna" sporządzona przez 
mgr inż. A.H. stanowi dokument prywatny i może być dowodem tylko tego faktu, że 
autor opinii wyraził pogląd zawarty w treści opinii, nadto dokument ten został 
sporządzony już po zakończeniu postępowania w  sprawie, tj. w lipcu 2009 r. 
Dokumentem prywatnym, który stanowi dowód wyłącznie tego, że osoba, która się 

 
6 
pod nim podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie i, który – notabene 
- nie został „wykryty", bowiem pozostawał w  posiadaniu strony w toku 
prawomocnie zakończonego postępowania, jest również list A.H. z dnia 25 kwietnia 
2006 r. adresowany do powoda W.K. Pozostałe wskazane przez skarżących środki 
dowodowe dotyczą w istocie okoliczności, które nie mają znaczenia dla niniejszej 
sprawy, a dotyczą faktu wezbrania w dniu 22-23 czerwca 2009 r. rzeki U. 
Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że zasadnie Sąd Apelacyjny 
przyjął, iż w świetle twierdzeń skarżących wskazana przez nich podstawa 
wznowienia nie zaistniała. Z tych tez względów Sąd Najwyższy na podstawie 
art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c. rozstrzygnął jak w sentencji, orzekając 
o  kosztach postępowania zgodnie z art. 102 k.p.c. oraz art. 108 § 1 k.p.c. 
Sąd  Najwyższy uwzględniając wniosek pełnomocnika skarżących na podstawie 
§ 19 i 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. 
w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa 
kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, 
poz. 1348 ze zm.) rozstrzygnął o kosztach nie opłaconej pomocy z urzędu.