III CZ 56/12

Sąd Najwyższy2012-08-08
SAOSCywilneprawo rzeczoweWysokanajwyższy
zniesienie współwłasnościskarga kasacyjnawartość przedmiotu zaskarżeniadopuszczalnośćnieruchomościpostępowanie nieprocesoweSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną w sprawie o zniesienie współwłasności, uznając ją za niedopuszczalną z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie uczestnika F. P. na postanowienie Sądu Okręgowego, które odrzuciło jego skargę kasacyjną w sprawie o zniesienie współwłasności. Sąd Okręgowy uznał skargę za niedopuszczalną, ponieważ wartość przedmiotu zaskarżenia (151.000 zł) była niższa niż wymagane 150.000 zł dla tego typu spraw, a wartość ta nie mogła być wyższa niż ustalona w postępowaniu niższej instancji. Sąd Najwyższy podzielił to stanowisko, podkreślając, że wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawach o zniesienie współwłasności jest ograniczona i nie uwzględnia wzrostu wartości nieruchomości po wydaniu opinii biegłego.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie uczestnika F. P. s. F. na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 9 maja 2012 r., którym odrzucono skargę kasacyjną tego uczestnika od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 24 stycznia 2012 r. w przedmiocie rozpoznania, wskutek wznowienia postępowania, apelacji skarżącego od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 7 lipca 2011 r. w sprawie o zniesienie współwłasności. Sąd Okręgowy odrzucił skargę kasacyjną jako niedopuszczalną na podstawie art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c., wskazując, że wartość przedmiotu zaskarżenia określona przez skarżącego na 151.000 zł była niższa niż wymagane 150.000 zł, a wartość ta nie mogła być wyższa niż ustalona w postępowaniu pierwszoinstancyjnym (123.275 zł). Sąd Najwyższy zważył, że zgodnie z art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c. dopuszczalność skargi kasacyjnej w sprawach o zniesienie współwłasności zależy od wartości przedmiotu zaskarżenia, która nie może być niższa niż 150.000 zł. Podkreślono, że wartość przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej nie może być wyższa niż wartość przedmiotu zaskarżenia w apelacji i postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, a wzrost wartości składników majątkowych po wydaniu opinii biegłego nie wpływa na tę wartość. Sąd Najwyższy przywołał ustaloną linię orzeczniczą, zgodnie z którą wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawach o zniesienie współwłasności ogranicza się do wartości udziału uczestnika lub konkretnego składnika majątkowego, chyba że kwestionuje się samą zasadę podziału. W analizowanej sprawie, nawet jeśli uczestnik wskazał wyższą wartość majątku, wartość jego interesu wyrażała się w różnicy wartości kwestionowanych działek, która wraz z jego udziałem nie przekraczała progu dopuszczalności skargi kasacyjnej. W związku z tym Sąd Najwyższy oddalił zażalenie jako bezzasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wartość przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej nie może być wyższa niż wartość przedmiotu zaskarżenia w apelacji i postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Wzrost wartości składników majątkowych po wydaniu opinii biegłego nie wpływa na tę wartość.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c. oraz ustaloną linię orzeczniczą, zgodnie z którą wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawach o zniesienie współwłasności jest ograniczona i nie uwzględnia późniejszego wzrostu wartości majątku. Wartość ta jest limitowana przez wartość przedmiotu sprawy w niższych instancjach oraz przez udział uczestnika w majątku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddala zażalenie

Strona wygrywająca

Sąd Okręgowy

Strony

NazwaTypRola
F. P. s. F.inneskarżący
H. P.innewnioskodawca
J. K.inneuczestnik
J. K.inneuczestnik
M. K.inneuczestnik
F. P.inneuczestnik
W. P.inneuczestnik

Przepisy (11)

Główne

k.p.c. art. 519¹ § § 4 pkt 4

Kodeks postępowania cywilnego

Określa dopuszczalność skargi kasacyjnej w sprawach o zniesienie współwłasności w zależności od wartości przedmiotu zaskarżenia.

Pomocnicze

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Stosuje przepisy dotyczące postępowania procesowego do postępowań nieprocesowych.

k.p.c. art. 398⁶ § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy niedopuszczalności skargi kasacyjnej.

k.p.c. art. 383 § zd. 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy wartości przedmiotu zaskarżenia.

k.p.c. art. 25 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy wartości przedmiotu sporu.

k.p.c. art. 368 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy wartości przedmiotu zaskarżenia w apelacji.

k.p.c. art. 398 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy wartości przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej.

k.p.c. art. 398²¹

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy wartości przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej.

k.p.c. art. 379 § pkt 5

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy nieważności postępowania.

k.p.c. art. 398¹⁴

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego.

k.p.c. art. 394¹ § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy rozpoznawania zażaleń.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wartość przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej w sprawie o zniesienie współwłasności nie może być wyższa niż wartość przedmiotu sprawy w niższych instancjach. Wzrost wartości nieruchomości po wydaniu opinii biegłego nie wpływa na wartość przedmiotu zaskarżenia. Wartość przedmiotu zaskarżenia w przypadku kwestionowania wartości majątku jest ograniczona do różnicy wartości i udziału uczestnika.

Odrzucone argumenty

Rzeczywista aktualna wartość nieruchomości jest wyższa niż ustalona w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Naruszenie art. 383 zd. 2 k.p.c. w zw. z art. 398⁶ § 2 k.p.c. w zw. z art. 25 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

Godne uwagi sformułowania

nieskuteczne jest określenie przez skarżącego wartości przedmiotu zaskarżenia na kwotę 151.000 zł, skoro wartość przedmiotu postępowania została ustalona postanowieniem Sądu Rejonowego w postępowaniu o zniesienie współwłasności na kwotę 123.275 zł Na wartość przedmiotu zaskarżenia nie ma również wpływu wzrost lub utrata wartości składników majątkowych stanowiących przedmiot sporu w postępowaniu procesowym lub przedmiot sprawy w postępowaniu nieprocesowym.

Skład orzekający

Dariusz Zawistowski

przewodniczący

Maria Szulc

sprawozdawca

Andrzej Niedużak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie zasad dotyczących wartości przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej w sprawach o zniesienie współwłasności, w tym wpływu wzrostu wartości nieruchomości i sposobu określania tej wartości."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niedopuszczalności skargi kasacyjnej ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawach o zniesienie współwłasności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie wyjaśnia istotne zasady dotyczące dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach o zniesienie współwłasności, co jest kluczowe dla praktyków prawa rzeczowego.

Kiedy skarga kasacyjna w sprawie o podział majątku jest za późna? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady wartości przedmiotu zaskarżenia.

Dane finansowe

WPS: 151 000 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III CZ 56/12 POSTANOWIENIE Dnia 8 sierpnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Maria Szulc (sprawozdawca) SSA Andrzej Niedużak w sprawie ze skargi F. P. s. F. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w sprawie z wniosku H. P. przy uczestnictwie J. K., J. K., M. K., F. P. i W. P. o zniesienie współwłasności nieruchomości, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 sierpnia 2012 r., zażalenia uczestnika F. P. s. F. na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 9 maja 2012 r., oddala zażalenie. Uzasadnienie 2 Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy odrzucił na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., jako niedopuszczalną z uwagi na treść art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c., skargę kasacyjną F. P. s. F. od postanowienia tego Sądu z dnia 24 stycznia 2012 r. sygn. akt III Ca 564/11 w przedmiocie rozpoznania, wskutek wznowienia postępowania, apelacji skarżącego od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 7 lipca 2011 r. sygn. akt III CA 372/11 w sprawie o zniesienie współwłasności. Wskazał, że nieskuteczne jest określenie przez skarżącego wartości przedmiotu zaskarżenia na kwotę 151.000 zł, skoro wartość przedmiotu postępowania została ustalona postanowieniem Sądu Rejonowego w postępowaniu o zniesienie współwłasności na kwotę 123.275 zł, zaś wartość przedmiotu sprawy w postępowaniu ze skargi o wznowienie jest tożsama z wartością przedmiotu sprawy w postępowaniu o zniesienie współwłasności. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 383 zd. 2 k.p.c. w zw. z art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 25 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. i wniósł o jego uchylenie i nadanie biegu skardze kasacyjnej, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu celem sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia i przeprowadzenia stosownego dochodzenia w myśl art. 25 § 1 k.p.c. i weryfikacji podanej przez skarżącego wartości przedmiotu zaskarżenia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Uzasadnienie zarzutu sprowadza się do twierdzenia, że rzeczywista aktualna wartość nieruchomości stanowiących własność przedmiotu zniesienia współwłasności jest wyższa, niż ustalona w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i zaakceptowana przez Sąd drugiej instancji, bowiem wzrosła od czasu wydania opinii przez biegłą w kwietniu 2009 r. Zgodnie z art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c. dopuszczalność skargi kasacyjnej w sprawach o zniesienie współwłasności zależy od wartości przedmiotu zaskarżenia - jeżeli jest ona niższa niż sto pięćdziesiąt tysięcy złotych, skarga jest niedopuszczalna. Zasadą jest, że wartość przedmiotu zaskarżenia wskazanego w skardze kasacyjnej nie może być wyższa, niż wartość przedmiotu zaskarżenia wskazana 3 w apelacji i przedmiotu sprawy w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, a dopuszczalne wyjątki w postępowaniu kasacyjnym określa art. 368 § 2 w zw. z art. 398 § 3 i art. 39821 k.p.c. Na wartość przedmiotu zaskarżenia nie ma również wpływu wzrost lub utrata wartości składników majątkowych stanowiących przedmiot sporu w postępowaniu procesowym lub przedmiot sprawy w postępowaniu nieprocesowym. Zgodnie z ustaloną linią orzecznictwa interesy poszczególnych uczestników ograniczają się do wysokości udziałów w majątku podlegającym podziałowi w postępowaniu o dział spadku lub zniesienie współwłasności. Z tej przyczyny nawet, jeżeli orzeczenie zaskarżono „w całości”, wartością przedmiotu zaskarżenia jest z reguły nie wartość majątku podlegającego podziałowi, a wartość konkretnego interesu uczestnika lub składnika majątkowego, którego skarga dotyczy. Tylko wyjątkowo, w wypadku, gdy uczestnik zaskarża samą zasadę podziału kwestionując jego dopuszczalność, wartość przedmiotu zaskarżenia może być wyższa, niż wartość udziału (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2002 r., III CZ 98/02, OSNIC 2004/1/11, z dnia 21 stycznia 2003 r., III CZ 153/02, OSNIC 2004/4/60, z 25 września 2003 r., III CZ 86/03, z dnia 26 lipca 2007 r., V CZ 66/07, niepubl.). W sytuacji, w której uczestnik kwestionuje przyjętą przez sąd wartość majątku podlegającego podziałowi, wskazana przez niego kwota odpowiadająca tej wartości może być wyższa od ustalonej przez sąd, ale wartością zaskarżenia nie jest cała wskazana wartość majątku, lecz po pierwsze różnica pomiędzy tymi wartościami, a po drugie część pozostająca w granicach udziału uczestnika. Stąd, o ile dopuszczalne jest wskazanie przez uczestnika wartości majątku podlegającego zniesieniu współwłasności na kwotę 151.000 zł, o tyle wartość jego interesu, w granicy udziału, wyraża się w różnicy wartości czterech działek, co do których (jak wynika z uzasadnienia zażalenia) kwestionuje sposób podziału. Skoro różnica wartości majątku podlegającego zniesieniu współwłasności wskazanej przez uczestnika i ustalonej przez sąd wynosi 27.725 zł, a łączna wartość czterech działek wymienionych przez uczestnika jest równa 16.516 zł, to prawidłowa jest ocena Sądu Okręgowego, że w świetle art. art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c. skarga kasacyjna jest niedopuszczalna, czemu nie zaprzecza ani zaskarżenie postanowienia w całości, ani oparcie skargi kasacyjnej na zarzucie naruszenia art. 379 pkt 5 w zw. z art. 13 4 § 2 k.p.c. Zważywszy na powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI