III CZ 55/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowie J. G. i B. G. domagali się ochrony prawa użytkowania wieczystego działki nr 358/18, wnosząc o nakazanie pozwanemu J. R. rozebrania i usunięcia ogrodzenia z płyt betonowych, które miało powodować immisje niematerialne, negatywnie wpływając na ich samopoczucie i komfort życia na działce. Sąd Rejonowy w G. oddalił powództwo główne, uznając, że powodowie nie wykazali złośliwości pozwanego ani nadmiernego zakłócania korzystania z nieruchomości. Sąd Okręgowy w N., rozpoznając apelację powodów, uchylił wyrok Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, stwierdzając nieważność postępowania z powodu niewłaściwości sądu pierwszej instancji. Sąd Okręgowy zakwalifikował roszczenie powodów jako dotyczące praw niemajątkowych, a zatem sprawę jako należącą do właściwości sądów okręgowych. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie pozwanego, uchylił postanowienie Sądu Okręgowego. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że roszczenie o zaniechanie immisji niematerialnych na podstawie art. 144 w zw. z art. 222 § 2 k.c. ma charakter prawnorzeczowy i majątkowy, a nie niemajątkowy, nawet jeśli pośrednio wpływa na dobra osobiste. Właściwość rzeczową sądów określa się na podstawie charakteru dochodzonego prawa, a w tym przypadku jest to ochrona prawa majątkowego (własności nieruchomości) przed immisjami. W związku z tym, sprawa powinna być rozpoznana przez sąd rejonowy, a postanowienie Sądu Okręgowego o nieważności postępowania z powodu niewłaściwości rzeczowej było błędne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie charakteru majątkowego spraw o immisje niematerialne i właściwości rzeczowej sądów w takich sprawach.
Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów k.c. i k.p.c. w kontekście immisji niematerialnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sprawa o zaniechanie immisji niematerialnych na podstawie art. 144 w zw. z art. 222 § 2 k.c. ma charakter majątkowy czy niemajątkowy w rozumieniu art. 17 pkt 1 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sprawa o zaniechanie immisji niematerialnych dochodzona na podstawie art. 144 w zw. z art. 222 § 2 k.c. ma charakter majątkowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że roszczenie oparte na art. 144 w zw. z art. 222 § 2 k.c. jest roszczeniem prawnorzeczowym, które służy ochronie prawa majątkowego (własności nieruchomości) przed immisjami. Nawet jeśli immisje mają charakter niematerialny i pośrednio wpływają na dobra osobiste, to głównym przedmiotem sporu jest sposób wykonywania prawa własności, co nadaje sprawie charakter majątkowy. Kwalifikacja sprawy jako majątkowej nie jest wykluczona przez to, że roszczenie majątkowe zmierza do ochrony dóbr niemajątkowych.
Jaka jest właściwość sądu w sprawach dotyczących immisji niematerialnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sprawy o zaniechanie immisji niematerialnych, mające charakter majątkowy, należą do właściwości sądów rejonowych, chyba że łącznie dochodzone są roszczenia majątkowe, które przekraczają właściwość sądu rejonowego.
Uzasadnienie
Skoro sprawa o immisje niematerialne została zakwalifikowana jako majątkowa, to właściwy do jej rozpoznania jest sąd rejonowy, zgodnie z ogólnymi zasadami właściwości rzeczowej. Postanowienie Sądu Okręgowego o nieważności postępowania z powodu niewłaściwości rzeczowej było błędne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. G. | osoba_fizyczna | powód |
| B. G. | osoba_fizyczna | powód |
| J. R. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 144
Kodeks cywilny
Właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Przepis ten chroni niezakłócony ponad przeciętną miarę sposób korzystania z prawa własności nieruchomości sąsiedniej.
k.c. art. 222 § § 2
Kodeks cywilny
Roszczenie prawnorzeczowe właściciela nieruchomości o zaniechanie immisji, stosowane także w przypadku immisji niematerialnych.
Pomocnicze
k.p.c. art. 17 § pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa właściwość sądów okręgowych do spraw o prawa niemajątkowe. Sąd Najwyższy stwierdził, że sprawy o immisje niematerialne nie mieszczą się w tej kategorii.
k.p.c. art. 379 § pkt 6
Kodeks postępowania cywilnego
Określa nieważność postępowania w przypadku orzekania przez sąd niewłaściwy rzeczowo.
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w przypadku stwierdzenia nieważności postępowania.
k.p.c. art. 394 § 1 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie zażalenia.
k.p.c. art. 398 § 15 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie skargi kasacyjnej (tutaj zażalenia).
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego.
k.c. art. 24
Kodeks cywilny
Możliwość ochrony dóbr osobistych przez żądanie zaniechania immisji, gdy występuje zbieg roszczeń z art. 144 k.c.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Ogólny sposób wykonywania prawa własności.
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Roszczenie o zadośćuczynienie za krzywdę, które ma charakter majątkowy mimo ochrony dóbr niemajątkowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprawa o zaniechanie immisji niematerialnych na podstawie art. 144 w zw. z art. 222 § 2 k.c. ma charakter majątkowy, a nie niemajątkowy. • Sąd Okręgowy błędnie uznał swoją właściwość rzeczową do rozpoznania sprawy.
Odrzucone argumenty
Roszczenie powodów o zaniechanie immisji niematerialnych ma charakter niemajątkowy, co uzasadnia właściwość sądu okręgowego.
Godne uwagi sformułowania
immisje niematerialne, których istotą jest negatywne oddziaływanie na sferę psychiczną właściciela nieruchomości sąsiedniej, poczucie jego bezpieczeństwa, czy estetyki • ochrona właściciela lub innych osób korzystających z nieruchomości przed oddziaływaniami skierowanymi czy to na sferę fizyczną, czy też na sferę psychiczną jest związania z rzeczą i pozostaje wewnątrz systemu prawa rzeczowego • kwalifikacji sprawy jako majątkowej nie pozbawia to, że roszczenie majątkowe zmierza do ochrony dóbr niemajątkowych
Skład orzekający
Bogumiła Ustjanicz
przewodniczący
Dariusz Dończyk
sprawozdawca
Marta Romańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie charakteru majątkowego spraw o immisje niematerialne i właściwości rzeczowej sądów w takich sprawach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów k.c. i k.p.c. w kontekście immisji niematerialnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu sąsiedzkich sporów o immisje, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego wyjaśnia kluczową kwestię właściwości sądu, co ma praktyczne znaczenie dla prawników i właścicieli nieruchomości.
“Czy sąsiad może Cię zmusić do rozebrania ogrodzenia, bo psuje Ci widok? Sąd Najwyższy wyjaśnia, który sąd rozstrzygnie spór.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.