III CZ 55/11

Sąd Najwyższy2011-10-26
SNCywilnepostępowanie cywilneŚrednianajwyższy
koszty sądowezasiedzeniezażalenieSąd Najwyższyart. 102 k.p.c.zasady słusznościpełnomocnik z urzędu

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie wnioskodawcy na postanowienie o zasądzeniu kosztów postępowania zażaleniowego, uznając brak podstaw do zastosowania art. 102 k.p.c.

Wnioskodawca zaskarżył postanowienie Sądu Okręgowego, które oddaliło jego zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego w sprawie o zasiedzenie nieruchomości i zasądziło od niego 150 zł kosztów postępowania zażaleniowego. Wnioskodawca zarzucił naruszenie art. 102 k.p.c. poprzez niezastosowanie go i obciążenie kosztami, które wraz z kosztami postępowania przed sądem pierwszej instancji (3617 zł) rażąco go krzywdziły. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, uznając brak podstaw do zastosowania art. 102 k.p.c., ponieważ nie wykazano szczególnych okoliczności uzasadniających odstąpienie od obciążenia wnioskodawcy kosztami postępowania wygranego przez uczestnika.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie wnioskodawcy P. S. na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 27 października 2010 r., które oddaliło zażalenie wnioskodawcy na postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 28 grudnia 2009 r. i zasądziło od wnioskodawcy na rzecz uczestnika postępowania, Kongregacji Kupieckiej w K., kwotę 150 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Wnioskodawca kwestionował zasądzenie od niego kosztów postępowania w łącznej wysokości 3617 zł (wraz z kosztami postępowania przed sądem pierwszej instancji), wnosząc o odstąpienie od obciążania go kosztami na podstawie art. 102 k.p.c. Sąd Okręgowy uznał wniosek za bezzasadny. W zażaleniu do Sądu Najwyższego wnioskodawca, reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, zarzucił naruszenie art. 102 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i obciążenie go kwotą 150 zł kosztów postępowania zażaleniowego, co przy już zasądzonych kosztach stanowiło rażącą krzywdę i naruszenie zasad słuszności. Sąd Najwyższy zważył, że zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego nastąpiło na podstawie art. 98 w zw. z art. 391 § 1 i art. 397 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy uzasadnił, że mimo znaczącej kwoty kosztów zasądzonych od wnioskodawcy, brak było podstaw do nieobciążania go niewielką kwotą kosztów z tytułu nieuwzględnienia zażalenia, gdyż nie wykazano szczególnych okoliczności uzasadniających odmowę zwrotu kosztów uczestnikowi postępowania, który wygrał sprawę. Sąd powołał się na utrwalone orzecznictwo. Sąd Najwyższy stwierdził, że w zażaleniu nie wykazano przesłanek do zastosowania art. 102 k.p.c., takich jak podeszły wiek, stosowanie leczenia czy konieczność pokrycia kosztów mieszkania z emerytury. Uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych nie dotyczyło kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, uznając, że Sąd drugiej instancji nie naruszył art. 102 k.p.c., gdyż przepis ten jest wyjątkiem od zasady zwrotu kosztów, a żadne okoliczności uzasadniające jego zastosowanie nie wystąpiły w sprawie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, nie istnieją podstawy do zastosowania art. 102 k.p.c.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że w zażaleniu nie wykazano żadnych szczególnych okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie art. 102 k.p.c. jako wyjątku od zasady zwrotu kosztów postępowania przez stronę przegrywającą. Podkreślono, że podeszły wiek, stosowanie leczenia czy konieczność pokrycia kosztów mieszkania z emerytury nie są wystarczającymi przesłankami, podobnie jak uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych, które nie obejmuje kosztów zastępstwa procesowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

uczestnik postępowania (Kongregacja Kupiecka w K.)

Strony

NazwaTypRola
P. S.osoba_fizycznawnioskodawca
Kongregacja Kupiecka w K.instytucjauczestnik postępowania

Przepisy (9)

Główne

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten stanowi wyjątek od zasady zwrotu kosztów postępowania przez stronę przegrywającą i wymaga wykazania szczególnych okoliczności uzasadniających jego zastosowanie.

Pomocnicze

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 397 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 394¹ § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398¹⁴

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398²¹

Kodeks postępowania cywilnego

u.k.s.c. art. 108

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

Dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych, nie obejmuje kosztów zastępstwa procesowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak szczególnych okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 102 k.p.c.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 102 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i obciążenie wnioskodawcy kosztami postępowania zażaleniowego, co rażąco go krzywdzi i narusza zasady słuszności.

Godne uwagi sformułowania

brak było podstaw do nieobciążania go niewielką już kwotą kosztów z tytułu nieuwzględnienia zażalenia Nie są nimi, same przez się, ani podeszły wiek uczestnika, ani stosowanie leczenia, ani też konieczność pokrycia z emerytury kosztów najmowanego mieszkania. Przyczyną do nieobciążania kosztami postępowania nie jest także uzyskanie przez wnioskodawcę zwolnienia od kosztów w niniejszym postępowaniu, dotyczy ono bowiem tylko kosztów sądowych

Skład orzekający

Dariusz Zawistowski

przewodniczący

Jan Górowski

członek

Wojciech Katner

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania lub odmowy stosowania art. 102 k.p.c. w sprawach o zasiedzenie i postępowaniu zażaleniowym, zwłaszcza w kontekście kosztów postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji art. 102 k.p.c. w kontekście kosztów postępowania zażaleniowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie jest interesujące dla prawników procesowych ze względu na interpretację art. 102 k.p.c. w kontekście kosztów postępowania zażaleniowego, jednak jego praktyczne zastosowanie jest ograniczone do podobnych stanów faktycznych.

Kiedy sąd może odstąpić od obciążania kosztami przegranego postępowania? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Dane finansowe

zwrot kosztów postępowania zażaleniowego: 150 PLN

zwrot kosztów postępowania przed sądem pierwszej instancji: 3617 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III CZ 55/11 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 26 października 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) 
SSN Jan Górowski 
SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) 
 
 
w sprawie z wniosku P. S. 
przy uczestnictwie Kongregacji Kupieckiej w K. 
o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 26 października 2011 r., 
zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Okręgowego  
z dnia 27 października 2011 r.,  
 
 
 
oddala zażalenie. 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
Postanowieniem z dnia 27 października 2010 r. Sąd Okręgowy oddalił 
zażalenie wnioskodawcy P. S. od punktu drugiego postanowienia Sądu 
Rejonowego z dnia 28 grudnia 2009 r. i zasądził na rzecz uczestnika postępowania 
Kongregacji Kupieckiej w K. w sprawie o zasiedzenie nieruchomości kwotę  150 
złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Zażalenie dotyczyło 
zasądzonych od wnioskodawcy kosztów postępowania na  rzecz uczestnika w 
kwocie 3617 złotych, bez uwzględnienia wniosku wnioskodawcy o odstąpienie od 
obciążania 
go kosztami 
postępowania 
na 
podstawie 
art. 
102 
k.p.c. 
Przyczyną nieuwzględnienia wniosku była - zdaniem Sądu drugiej instancji - jego 
bezzasadność. 
W zażaleniu wnioskodawcy, reprezentowanego przez pełnomocnika 
ustanowionego z urzędu zarzucone zostało naruszenie przez Sąd Okręgowy 
art. 102 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie w postępowaniu zażaleniowym 
i obciążenie skarżącego kwotą 150 złotych kosztów tego postępowania, co przy już 
zasądzonych prawomocnie kosztach postępowania przed Sądem pierwszej 
instancji, stanowiących łącznie wysokość bliską trzymiesięcznej emerytury 
wnioskodawcy, rażąco go krzywdzi i narusza zasady słuszności. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Wnioskodawca zaskarżył postanowienie o obciążeniu go kwotą 150 złotych 
kosztów przegranego postępowania zażaleniowego. Zasądzenie tych kosztów Sąd 
uzasadnił powołując art. 98 w związku z art. 391 § 1 i art. 397 § 1 w związku z art. 
13 § 2 k.p.c. Jak wyjaśnił w uzasadnieniu Sąd Okręgowy, mimo znaczącej kwoty 
kosztów zasądzonych od wnioskodawcy z tytułu przegranej sprawy, brak było 
podstaw do nieobciążania go niewielką już kwotą kosztów z tytułu nieuwzględnienia 
zażalenia. Nie zostały bowiem wykazane, jak i uprzednio żadne szczególne 
okoliczności, aby uczestnikowi postępowania wygrywającemu kolejne już 
postępowanie sądowe, wszczęte przez wnioskodawcę wniesionym zażaleniem 
odmawiać zwrotu jego kosztów z tego tytułu. Sąd powołał się przy tym na utrwalone 

 
3 
orzecznictwo w tym względzie, w uzasadnieniu przytaczając spośród wielu, 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2010 r. (I CZ 112/09, Lex nr 
564753). 
Na podstawie okoliczności przywołanych w uzasadnieniu zażalenia nie można 
się dopatrzeć żadnych przesłanek skłaniających do zastosowania art. 102 k.p.c. Nie są 
nimi, same przez się, ani podeszły wiek uczestnika, ani stosowanie leczenia, ani też 
konieczność pokrycia z emerytury kosztów najmowanego mieszkania. Przyczyną do 
nieobciążania kosztami postępowania nie jest także uzyskanie przez wnioskodawcę 
zwolnienia od kosztów w niniejszym postępowaniu, dotyczy ono bowiem tylko kosztów 
sądowych (art. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach 
cywilnych, jedn. tekst Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.). Z uzasadnienia 
zażalenia wynika, że wnioskodawca, mający ustanowionego pełnomocnika z urzędu 
na tym etapie postępowania, za krzywdzące i niesprawiedliwe uważa obciążenie go 
jakimikolwiek kosztami związanymi z postępowaniem sądowym o zasiedzenie przez 
niego zajmowanego lokalu mieszkalnego, ponieważ nie może się także pogodzić 
z tym, iż ze względu na brak jakichkolwiek przesłanek do zasiedzenia tego lokalu 
prawomocnie oddalony został jego wniosek w tej sprawie. 
W 
zażaleniu 
nie 
wykazano, 
aby 
Sąd 
drugiej 
instancji 
zasądzając 
od wnioskodawcy koszty postępowania zażaleniowego naruszył art. 102 k.p.c. 
poprzez jego niezastosowanie, gdyż przepis ten jest wyjątkiem od zasady zwrotu 
kosztów postępowania drugiej stronie przez stronę przegrywającą, a żadne 
okoliczności zastosowania tego wyjątku nie wystąpiły w niniejszej sprawie. 
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 3 w związku 
z  art. 39814 
oddalił 
zażalenie, 
rozstrzygając 
o 
kosztach 
postępowania 
zażaleniowego na podstawie art. 98 w związku z art. 391 § 1 i art. 39821 w związku 
z art. 13 § 2 k.p.c. Pełnomocnikowi wnioskodawcy ustanowionemu z urzędu 
w postępowaniu zażaleniowym nie zostało przyznane wynagrodzenie ze względu 
na brak wniosku w tym zakresie i oświadczenia, że koszty te nie zostały uiszczone 
w całości lub w części.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI