III Cz 537/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Gliwicach rozpoznał zażalenie powódki A. W. na postanowienie Sądu Rejonowego w Gliwicach, który uznał się niewłaściwym i przekazał sprawę o zapłatę przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W. do Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli. Sąd Rejonowy oparł swoje rozstrzygnięcie na art. 30 kpc, wskazując na siedzibę pozwanej jako determinującą właściwość, oraz na art. 187 § 1 pkt 2 kpc, podkreślając obowiązek powoda do wskazania w pozwie okoliczności uzasadniających właściwość sądu. Powódka zarzuciła błędy w ustaleniach faktycznych, twierdząc, że właściwość Sądu Rejonowego w Gliwicach wynikała pośrednio z treści pozwu i dołączonych ogólnych warunków ubezpieczenia, a także z przepisów o właściwości przemiennej (art. 34 kpc, art. 46 § 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej). Sąd Okręgowy uznał jednak, że powódka nie wykazała w pozwie okoliczności uzasadniających właściwość Sądu Rejonowego w Gliwicach, a jej roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia, oparte na art. 410 § 2 kc, podlegało ogólnej właściwości sądu według siedziby pozwanej (art. 30 kpc). Sąd podkreślił, że badanie właściwości miejscowej nie obejmuje analizy dowodów dołączonych do pozwu, a zarzut niewłaściwości powinien być zgłoszony przez pozwanego przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy. Wobec braku podstaw do zastosowania przepisów o właściwości przemiennej i braku możliwości rozpoznania sprawy przez sąd ogólnie niewłaściwy w procesie, zażalenie powódki zostało oddalone.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie właściwości miejscowej sądu w sprawach o zwrot nienależnego świadczenia, obowiązek wskazania okoliczności uzasadniających właściwość w pozwie, skutki zarzutu niewłaściwości miejscowej.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i roszczenia o charakterze zwrotnym, a nie typowego sporu z umowy ubezpieczenia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy powódka wykazała w pozwie okoliczności uzasadniające właściwość miejscową Sądu Rejonowego w Gliwicach do rozpoznania sprawy o zapłatę, w sytuacji gdy pozwana podniosła zarzut niewłaściwości miejscowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powódka nie wykazała w pozwie okoliczności uzasadniających właściwość Sądu Rejonowego w Gliwicach, a jej roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia podlegało ogólnej właściwości sądu według siedziby pozwanej.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że powódka nie przytoczyła w pozwie okoliczności uzasadniających właściwość Sądu Rejonowego w Gliwicach zgodnie z przepisami o właściwości przemiennej. Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia, oparte na art. 410 § 2 kc, podlegało ogólnej właściwości sądu według siedziby pozwanej (art. 30 kpc). Zarzut niewłaściwości pozwanej był skuteczny, a sąd nie miał obowiązku poszukiwania podstaw właściwości poza treścią pozwu.
Czy zarzut niewłaściwości miejscowej zgłoszony przez pozwaną był skuteczny, mimo że powódka twierdziła, iż właściwość sądu wynikała z ogólnych warunków ubezpieczenia i przepisów o właściwości przemiennej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zarzut był skuteczny, ponieważ powódka nie wykazała w pozwie okoliczności uzasadniających właściwość przemienną, a jej roszczenie nie było bezpośrednio związane z umową ubezpieczenia w sposób uzasadniający właściwość miejscową.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podkreślił, że wymóg przytoczenia okoliczności uzasadniających właściwość sądu w pozwie (art. 187 § 1 pkt 2 kpc) oraz obowiązek zgłoszenia zarzutu niewłaściwości przez pozwanego przed wdaniem się w spór (art. 202 kpc) mają na celu dyscyplinowanie stron. Sąd nie badał dowodów dołączonych do pozwu przy ocenie zarzutu niewłaściwości.
Czy sąd w procesie może rozpoznać sprawę, mimo braku właściwości miejscowej, ze względów celowościowych, podobnie jak w postępowaniu nieprocesowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy prawa procesowego nie przewidują takiej możliwości w postępowaniu procesowym.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał, że w odróżnieniu od postępowania nieprocesowego (art. 508 § 2 kpc), przepisy procesowe nie dopuszczają rozpoznania sprawy przez sąd ogólnie niewłaściwy ze względów celowościowych w postępowaniu procesowym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. W. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) Spółka Akcyjna w W. | spółka | pozwana |
Przepisy (13)
Główne
k.p.c. art. 30
Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo przeciwko osobie prawnej wytacza się przed sąd pierwszej instancji, w którego okręgu pozwany ma siedzibę.
k.p.c. art. 27 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo wytacza się co do zasady przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania albo siedziby pozwanego.
k.p.c. art. 187 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pozew powinien zawierać m.in. okoliczności uzasadniające właściwość sądu.
k.p.c. art. 200 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd, który uznał się za niewłaściwy, przekaże sprawę innemu sądowi wraz z aktami sprawy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 202
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut niewłaściwości sądu powinien być podniesiony przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie jest nienależne, gdy czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia.
u.dz.ubezp. art. 10 § § 1
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej
Powództwo o roszczenia wynikające z umowy ubezpieczenia można wytoczyć również przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania ubezpieczającego, ubezpieczonego lub uprawnionego z umowy ubezpieczenia.
k.p.c. art. 34
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy o właściwości miejscowej w sprawach o wykonanie umowy.
k.p.c. art. 46 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Właściwość sądu w sprawach o roszczenia z umów.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie zażalenia.
k.p.c. art. 397 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy o apelacji stosuje się odpowiednio do zażalenia.
k.p.c. art. 508 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość rozpoznania sprawy przez sąd ogólnie niewłaściwy w postępowaniu nieprocesowym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powódka nie wykazała w pozwie okoliczności uzasadniających właściwość Sądu Rejonowego w Gliwicach. • Roszczenie powódki o zwrot nienależnego świadczenia podlega ogólnej właściwości sądu według siedziby pozwanej. • Zarzut niewłaściwości miejscowej pozwanej był skuteczny i zgłoszony przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy. • Sąd nie bada dowodów dołączonych do pozwu przy ocenie zarzutu niewłaściwości.
Odrzucone argumenty
Właściwość Sądu Rejonowego w Gliwicach wynikała pośrednio z treści pozwu i ogólnych warunków ubezpieczenia. • Zastosowanie przepisów o właściwości przemiennej (art. 34 kpc, art. 46 § 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej) uzasadniało właściwość Sądu Rejonowego w Gliwicach. • Rozpoznanie sprawy przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli uniemożliwi powódce czynny udział w postępowaniu.
Godne uwagi sformułowania
powódka nie podała w pozwie okoliczności uzasadniających właściwość Sądu Rejonowego w Gliwicach, czego wymaga przepis art. 187 § 1 pkt 2 kpc • nie jest rzeczą Sądu przy wstępnym badaniu sprawy, poszukiwanie podstaw swej właściwości odmiennych od wyartykułowanych w treści pozwu • powódka nie upatrywała źródła swego roszczenia w umowie, a domaga się zwrotu nienależnego świadczenia • badanie na zarzut pozwanego właściwości miejscowej sądu dokonywane we wstępnej fazie postępowania nie obejmuje bowiem badania dołączonych do pozwu dokumentów mających stanowić dowody w sprawie
Skład orzekający
Magdalena Hupa-Dębska
przewodniczący-sprawozdawca
Gabriela Sobczyk
sędzia
Łukasz Malinowski
sędzia (del.)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie właściwości miejscowej sądu w sprawach o zwrot nienależnego świadczenia, obowiązek wskazania okoliczności uzasadniających właściwość w pozwie, skutki zarzutu niewłaściwości miejscowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i roszczenia o charakterze zwrotnym, a nie typowego sporu z umowy ubezpieczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy kluczowej kwestii proceduralnej, jaką jest właściwość sądu, co jest istotne dla praktyków prawa. Pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie pozwu i argumentacji dotyczącej jurysdykcji.
“Pozew niedopracowany? Sąd może Cię odesłać do innego miasta!”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.