III CZ 53/09

Postanowienie z dnia 17 listopada 2009 r., III CZ 53/09 
 
Niedopuszczalne jest zażalenie do Sądu Najwyższego na postanowienie 
sądu drugiej instancji w przedmiocie przyznania od Skarbu Państwa kosztów 
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu w postępowaniu 
apelacyjnym. 
 
Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący) 
Sędzia SN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) 
Sędzia SA Barbara Trębska 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Marii M. przy uczestnictwie Piotra K., 
Grzegorza M., Małgorzaty M., Pawła M. i Katarzyny M. o zasiedzenie 
nieruchomości, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 
17 listopada 2009 r., zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu 
Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 11 sierpnia 2009 r. 
odrzucił zażalenie. 
 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2009 r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu 
oddalił apelację wnioskodawczyni i wniosek uczestniczki postępowania o 
zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego oraz oddalił wniosek 
pełnomocnika z urzędu wnioskodawczyni o przyznanie mu kosztów pomocy 
prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. 
Zażalenie na to rozstrzygnięcie wniósł pełnomocnik wnioskodawczyni, żądając 
jego zmiany i przyznania mu wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu 
w postępowaniu apelacyjnym. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zgodnie z art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c., dodanym przez ustawę z dnia 19 marca 
2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 69, poz. 
592), zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje także na postanowienie sądu 

drugiej instancji co do kosztów procesu, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia 
sądu pierwszej instancji. Przepis ten rozszerza krąg wyjątków od zasady, że nie 
przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego na postanowienia sądu drugiej 
instancji inne niż kończące postępowanie w sprawie. Jako przepis o charakterze 
wyjątkowym powinien być interpretowany ściśle. 
Stosownie do art. 98 k.p.c. regulującego zwrot kosztów procesu, strona 
przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie 
koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty 
procesu). Do kosztów tych zalicza się m.in. koszty zastępstwa procesowego strony 
przez adwokata, jednakże zwrot kosztów procesu, w tym kosztów adwokackich, 
należy się stronie na zasadach określonych w art. 98 k.p.c. jedynie wówczas, gdy 
wygrała sprawę. Jeżeli ją przegrała i korzystała z pomocy prawnej udzielonej przez 
pełnomocnika ustanowionego z urzędu, nie otrzymuje zwrotu kosztów procesu na 
podstawie art. 98 k.p.c., a więc nie otrzymuje też kosztów związanych z działaniem 
pełnomocnika z urzędu. W takiej sytuacji powstaje subsydiarny obowiązek Skarbu 
Państwa wypłacenia pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia za świadczoną 
pomoc prawną, o czym stanowi art. 29 ust.1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo 
o adwokaturze jedn. tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.) oraz § 19-21 
wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 
września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez 
Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. 
Nr 163, poz.1348 ze zm.), a także odpowiadające im przepisy rozporządzenia w 
sprawie opłat za czynności radców prawnych. 
Świadczenie pomocy prawnej z urzędu jest działaniem dla dobra publicznego, 
umożliwiającym realizację w postępowaniu cywilnym zasady równości i prawa do 
sądu. Obowiązek pokrycia tych kosztów spoczywający na Skarbie Państwa ma 
charakter publicznoprawny i nie jest obowiązkiem pokrycia kosztów procesu w 
rozumieniu przepisów kodeksu postępowania cywilnego dotyczących tych kosztów. 
Rozstrzygnięcie sądu w takiej sytuacji o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej 
udzielonej stronie z urzędu nie jest orzeczeniem w przedmiocie kosztów procesu 
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2007 r., III CZ 61/07, 
"Biuletyn SN" 2008, nr 4, s. 12 oraz uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 
dnia 25 czerwca 2009 r., III CZP 36/09, OSNC 2010, nr 2, poz. 24). Z tych 
względów nie można go też uznać za postanowienie „co do kosztów procesu” w 

rozumieniu art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c., który – jak wskazano – powinien być 
wykładany ściśle. Prowadzi to do wniosku, że także na gruncie nowej regulacji 
przewidzianej w wymienionym przepisie, niedopuszczalne jest zażalenie do Sądu 
Najwyższego na postanowienie sądu drugiej instancji w przedmiocie przyznania od 
Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu 
w postępowaniu apelacyjnym. 
Biorąc to pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 3 w związku z 
art. 39821 i art. 373 k.p.c. odrzucił zażalenie.