III CZ 51/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, wskazując na niewłaściwe rozpoznanie żądania ewentualnego po uwzględnieniu żądania głównego.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie powoda na wyrok Sądu Apelacyjnego, który uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny uznał żądanie główne za bezzasadne, ale nie rozpoznał żądania ewentualnego, co było przedmiotem krytyki. Sąd Najwyższy, opierając się na uchwale siedmiu sędziów, uchylił zaskarżony wyrok, stwierdzając, że sąd drugiej instancji powinien był zmienić wyrok, oddalić żądanie główne i pozostawić żądanie ewentualne do rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie powoda D. M. na wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 22 listopada 2022 r., który uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny uznał, że żądanie główne powoda, dotyczące ustalenia nieważności umowy z powodu klauzul przeliczeniowych, nie było uzasadnione. Jednocześnie sąd drugiej instancji nie rozpoznał żądania ewentualnego, opartego na abuzywności postanowień umowy, gdyż nie zostało ono rozpoznane przez sąd pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny uchylił wyrok sądu pierwszej instancji, powołując się na art. 386 § 4 k.p.c. Powód zaskarżył ten wyrok, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych. Sąd Najwyższy, odwołując się do uchwały składu siedmiu sędziów z 3 lipca 2024 r. (III CZP 61/23), stwierdził, że w sytuacji, gdy sąd drugiej instancji uznaje żądanie główne za niezasadne, powinien zmienić wyrok sądu pierwszej instancji, oddalając żądanie główne i pozostawiając żądanie ewentualne do rozpoznania sądowi pierwszej instancji. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Sąd drugiej instancji powinien zmienić zaskarżony wyrok, oddalając żądanie główne i oznaczając zmieniony wyrok jako częściowy, oraz uchylić zawarte w nim rozstrzygnięcie o kosztach procesu. Rozpoznanie żądania ewentualnego pozostawia się sądowi pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, opierając się na uchwale siedmiu sędziów, wskazał, że w przypadku uwzględnienia apelacji od wyroku uwzględniającego żądanie główne, sąd drugiej instancji powinien zmienić wyrok, oddalając żądanie główne i pozostawiając żądanie ewentualne do rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jest niewłaściwe w tej sytuacji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku
Strona wygrywająca
D. M.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. M. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w G. | spółka | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku przez Sąd Najwyższy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji uchylił wyrok sądu pierwszej instancji, wskazując na bezzasadność roszczenia głównego i konieczność rozpoznania żądania ewentualnego w ponownym postępowaniu.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia przez powoda.
k.p.c. art. 390 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy jest związany uchwałą składu siedmiu sędziów.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy jest związany uchwałą składu siedmiu sędziów.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy jest związany uchwałą składu siedmiu sędziów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd drugiej instancji powinien był rozpoznać żądanie ewentualne, a nie uchylać wyrok. Sąd Najwyższy jest związany uchwałą składu siedmiu sędziów w sprawie III CZP 61/23.
Godne uwagi sformułowania
Sąd drugiej instancji powinien zmienić zaskarżony wyrok, oddalając żądanie główne i oznaczając zmieniony wyrok jako częściowy, oraz uchylić zawarte w nim rozstrzygnięcie o kosztach procesu. Żądanie ewentualne, oparte na założeniu abuzywności niektórych postanowień tej umowy, nieprowadzące jednak do nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z tej umowy pozostaje w tej sytuacji do rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji.
Skład orzekający
Marcin Łochowski
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad rozpoznawania żądań głównych i ewentualnych przez sąd drugiej instancji w przypadku uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdy sąd pierwszej instancji nie rozpoznał żądania ewentualnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z rozpoznawaniem żądań głównych i ewentualnych przez sądy wyższych instancji, co ma bezpośrednie przełożenie na praktykę prawniczą.
“Sąd Najwyższy wyjaśnia: Jak sądy drugiej instancji powinny rozpoznawać żądania ewentualne?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III CZ 51/23 POSTANOWIENIE 13 sierpnia 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Łochowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 13 sierpnia 2024 r. w Warszawie zażalenia D. M. na wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 22 listopada 2022 r., I ACa 803/22, w sprawie z powództwa D. M. przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w G. o ustalenie, ewentualnie o zapłatę uchyla zaskarżony wyrok. UZASADNIENIE Wyrokiem z 22 listopada 2022 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z 3 marca 2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny uznał, że w okolicznościach sprawy nie było podstaw, aby uwzględnić dochodzone przez powoda żądanie główne obejmujące ustalenie nieważności umowy, z przyczyn wskazanych i ocenionych przez Sąd Okręgowy (klauzule przeliczeniowe). Przedmiotem oceny w postępowaniu apelacyjnym nie mogło być natomiast żądanie zgłoszone przez powoda jako ewentualne, gdyż nie było ono rozpoznane przez Sąd pierwszej instancji. W konsekwencji Sąd drugiej instancji uchylił wyrok Sądu Okręgowego, wskazując na bezzasadność roszczenia głównego i konieczność rozpoznania w ponownym postępowaniu żądania ewentualnego, podając jako podstawę rozstrzygnięcia art. 384 § 4 k.p.c. Zażalenie na ten wyrok wniósł powód, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił wyrokowi naruszenie art. 386 § 4 i art. 385 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Postanowieniem z 31 października 2023 r. Sąd Najwyższy odroczył wydanie orzeczenia i przekazał do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi Sądu Najwyższego zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: „Czy sąd drugiej instancji, rozpoznając apelację od wyroku uwzględniającego żądanie główne, oparte na założeniu nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy (zwłaszcza na założeniu nieważności umowy), i uznając żądanie główne za nieuzasadnione, powinien rozpoznać żądanie ewentualne, oparte na założeniu abuzywności niektórych postanowień tej umowy, nieprowadzącej jednak do nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z tej umowy, o którym to żądaniu sąd pierwszej instancji nie orzekł, czy też powinien uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania (art. 386 § 4 k.p.c.)?”. Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 3 lipca 2024 r., III CZP 61/23, wyjaśnił, że w przypadku, gdy sąd drugiej instancji, w wyniku rozpoznania apelacji od wyroku uwzględniającego żądanie główne, uznaje to żądanie za niezasadne, powinien zmienić zaskarżony wyrok, oddalając żądanie główne i oznaczając zmieniony wyrok jako częściowy, oraz uchylić zawarte wnim rozstrzygnięcie o kosztach procesu. W takim wypadku sąd drugiej instancji pozostawia rozpoznanie żądania ewentualnego sądowi pierwszej instancji. Uwzględniając stanowisko wyrażone w powyższej uchwale, którym Sąd Najwyższy rozpoznający niniejsze zażalenie jest związany (art. 390 § 2 w zw. z art. 398 21 w zw. z art. 394 1 § 3 k.p.c.), zaskarżony wyrok Sądu drugiej instancji nie jest trafny. Skoro Sąd Apelacyjny uznał za niezasadne żądanie główne oparte na założeniu nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy, to powinien był zmienić wyrok Sądu Okręgowego, oddalić to żądanie i oznaczyć zmieniony wyrok jako częściowy, oraz uchylić zawarte w nim rozstrzygnięcie o kosztach procesu. Żądanie ewentualne, oparte na założeniu abuzywności niektórych postanowień tej umowy, nieprowadzące jednak do nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z tej umowy pozostaje w tej sytuacji do rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Kwestia zasadności apelacji pozwanego nie podlega natomiast badaniu przez Sąd Najwyższy w postępowania wywołanym wniesieniem zażalenia na kasatoryjne orzeczenie sądu drugiej instancji. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 15 § 1 w zw. z art. 394 1 § 3 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok i nie rozstrzygał o kosztach postępowania zażaleniowego, skoro obowiązek rozstrzygania przez sąd właściwy przy ponownym rozpoznaniu sprawy o kosztach postępowania zażaleniowego toczącego się przed Sądem Najwyższym wynika wprost z ustawy (postanowienie SN z 8 listopada 2019 r., V CZ 50/19, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 18). [SOP] [ał]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI