III CZ 51/12

Sygn. akt III CZ 51/12 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
Dnia 8 sierpnia 2012 r. 
 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) 
SSN Maria Szulc 
SSA Andrzej Niedużak (sprawozdawca) 
 
 
 
w sprawie z powództwa D. J. 
przeciwko B. N., J. N. i S. N. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 8 sierpnia 2012 r., 
zażalenia powódki na postanowienie o kosztach zawarte 
w wyroku Sądu Apelacyjnego  
z dnia 2 grudnia 2011 r.,  
 
 
1. odrzuca zażalenie; 
2. nie obciąża powódki obowiązkiem zwrotu kosztów 
postępowania zażaleniowego na rzecz pozwanych; 
3. przyznaje adwokatowi J. C. od Skarbu Państwa - Sądu 
Apelacyjnego kwotę 900 (dziewięćset) zł, powiększoną o należną 
stawkę podatku VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy 
prawnej 
udzielonej 
powódce 
z 
urzędu w 
postępowaniu 
zażaleniowym. 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
 
2 
 
Sąd Okręgowy oddalił powództwo D. J. o zapłatę kwoty 500.000 zł z tytułu 
zadośćuczynienia i odszkodowania. Apelację powódki od tego wyroku, Sąd 
Apelacyjny oddalił i zasądził od powódki na rzecz pozwanych kwotę 5.400 zł 
tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. 
W złożonym zażaleniu powódka zarzucała naruszenie art. 102 k.p.c. przez 
obciążenie jej obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanych, mimo że 
sytuacja materialna i życiowa powódki jest szczególnie trudna. Wniosek zażalenia 
zmierzał do uchylenia zaskarżonego postanowienia i nieobciążania powódki 
obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. 
W 
odpowiedzi 
na 
zażalenie, 
pozwani 
kwestionowali 
prawidłowość 
postanowienia Sądu Apelacyjnego o przywróceniu powódce terminu do wniesienia 
zażalenia i domagali się oddalenia tego zażalenia oraz zasądzenia na ich rzecz 
kosztów postępowania zażaleniowego. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Sąd rozpoznający sprawę na skutek złożonego środka odwoławczego, 
sprawdza   ponownie   czy   spełnione   zostały   wymogi   formalne   tego  środka, 
w granicach kontroli zachowania warunków formalnych, mieści się również 
sprawdzenie zasadności przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia tego 
środka (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 1968 r., III CZP 77/67, 
OSNCP   1968/12/201,   postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 1997 r., 
I CKN 45/97, OSNC 1997/9/122, z dnia 21 maja 1998 r., III CKN 471/97, OSP 
1999/4/83, z dnia 5 stycznia 2001 r., I CKN 1156/00 – niepubl., z dnia 16 lipca 
2009 r., II UZ 23/09 – niepubl.). 
W   rozpoznawanej   sprawie,   termin   do   wniesienia   zażalenia na zawarte 
w wyroku Sądu Apelacyjnego postanowienie o kosztach procesu, został 
przywrócony powódce bez uzasadnionych podstaw. Powódka w postępowaniu 
przed sądami pierwszej i drugiej instancji była reprezentowana przez pełnomocnika 
będącego  radcą  prawnym.  Na  wniosek  tego  pełnomocnika sporządzone zostało  
 
uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego. We wniosku o przywrócenie terminu do 
dokonania czynności procesowej nie zostały wskazane żadne okoliczności mogące 

 
 
3 
usprawiedliwiać uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Nie wskazano również 
kiedy ustała domniemana przeszkoda do złożenia wniosku, a co za tym idzie nie 
została podjęta próba wykazania, że ustawowy termin do złożenia wniosku, 
przewidziany w art. 169 § 1 k.p.c., został zachowany. Brak uzasadnionych przyczyn 
przywrócenia powódce terminu do złożenia trafnie został wytknięty w odpowiedzi 
na zażalenie. Stwierdzenie wadliwości przywrócenia terminu skutkuje odrzuceniem 
środka odwoławczego, jako złożonego z uchybieniem przepisanego terminu (art. 
373 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. i art. 3941 § 3 k.p.c.). 
Orzekając o kosztach postępowania zażaleniowego, Sąd Najwyższy 
uwzględnił szczególną sytuację powódki uwarunkowaną stanem jej zdrowia. 
Choroba wiążąca się z pobytami w szpitalach psychiatrycznych nie pozostaje bez 
wpływu na trudną sytuację w sferze materialnej. Przejawia się to między innymi 
zaległościami w opłatach za mieszkanie. Ta sytuacja powinna być uznana za 
uzasadniającą zastosowanie art. 102 k.p.c. W judykaturze Sądu Najwyższego 
przyjmuje się, że do przesłanek nie obciążenia strony przegrywającej kosztami 
procesu należą nie tylko te związane z samym przebiegiem postępowania, ale 
również dotyczące sytuacji życiowej strony (por. postanowienia Sądu Najwyższego 
z dnia 7 grudnia 2011 r., II CZ 105/11 – niepubl., z dnia 1 grudnia 2011 r., I CZ 
26/11 – niepubl.). 
O   kosztach   nieopłaconej   pomocy   prawnej udzielonej powódce z urzędu 
w postępowaniu zażaleniowym orzeczono na podstawie §13 ust. 2 pkt 2 oraz § 6 
pkt 4 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 
2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb 
Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, 
poz. 1348 ze zm.).