III CZ 35/09

Sygn. akt III CZ 35/09 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 4 września 2009 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) 
SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) 
SSN Dariusz Zawistowski 
 
w sprawie z powództwa E.K. 
przeciwko P. S.A.,  
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 4 września 2009 r., 
zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 4 czerwca 2009 r., sygn. akt [...], 
 
 
 
oddala zażalenie. 
 
 
 
Uzasadnienie 
 
 
 
 
Sąd Okręgowy w K. w sprawie z powództwa E.K. przeciwko P. S.A. o 
zapłatę, postanowieniem z dnia 29 maja 2007 r. zwolnił powódkę od kosztów 
sądowych w  sprawie. 

 
2 
 
Powódka E.K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w 
osobie adwokata A.M.,  wniosła w dniu 25 maja 2009 r. skargę kasacyjną od 
wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 18  lutego 2009 r. Skarga kasacyjna nie została 
opłacona, bowiem – jak wyjaśniono w piśmie procesowym – powódka została 
zwolniona od kosztów sądowych postanowieniem Sądu Okręgowego w K. z dnia 29 
maja 2007 r. 
 
Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 4 czerwca 2009 r. odrzucił skargę 
kasacyjną powódki, wskazując w uzasadnieniu na treść przepisu art. 1302 § 3 
k.p.c., według którego sąd odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty pismo 
wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego środki 
odwoławcze lub środki zaskarżenia podlegające opłacie w wysokości stałej lub 
stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu 
zaskarżenia. Nadto Sąd Apelacyjny, powołując się w tym zakresie na orzecznictwo 
Sądu Najwyższego wyjaśnił, że wprawdzie powódka była zwolniona od kosztów 
sądowych, to jednak zwolnienie to nie obejmuje postępowania kasacyjnego. Skoro 
zatem wniesiona przez powódkę skarga kasacyjna podlegała opłacie w wysokości 
stosunkowej od wskazanej wartości przedmiotu zaskarżenia, nie została opłacona, 
ani nie zawierała wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, podlegała 
odrzuceniu.  
 
W zażaleniu na powyższe postanowienie powódka zarzuciła naruszenie art. 
1302 § 3 k.p.c. przez błędną jego interpretację i zastosowanie oraz art. 100 ustawy 
o kosztach sądowych w sprawach cywilnych przez jego nie zastosowanie. 
Zarzucając powyższe powódka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:  
 
Kwestia czasowego zakresu obowiązywania zwolnienia od kosztów 
sądowych w postępowaniu cywilnym była już przedmiotem licznych wypowiedzi 
Sądu Najwyższego, który w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 5 czerwca 
2008 r. III CZP 142/07, (OSNC 2008, nr 11, poz. 122) ostatecznie opowiedział się 
za poglądem, że zwolnienie strony od kosztów sądowych w sprawie, przyznane 
w    postępowaniu przed sądem powszechnym, nie obejmuje postępowania 
kasacyjnego. W uzasadnieniu powołanej uchwały, której została nadana moc 
zasady prawnej,  Sąd Najwyższy trafnie wyjaśnił, że: „ zwolnienie od kosztów 

 
3 
przyznawane jest na potrzeby konkretnej sprawy i ma charakter tymczasowy. 
Kwestia kosztów sądowych, których strona nie miała obowiązku uiścić, zostaje 
ostatecznie "załatwiona" w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji, przez ich 
rozliczenie zgodnie z regułami wskazanymi w art. 113 u.k.s.c. Orzeczenie 
merytoryczne kończące postępowanie w sprawie koncentruje w sobie wyniki całego 
poprzedzającego je postępowania, stanowiąc wypadkową wszystkich czynności 
procesowych. Należy do nich zaliczyć także przyznanie zwolnienia od kosztów 
sądowych, które pochłonięte zostaje przez uprawomocnienie się orzeczenia 
rozstrzygającego istotę sprawy. Wraz z uprawomocnieniem się orzeczenia 
kończącego postępowanie w sprawie, co jest równoznaczne z jej zakończeniem, 
odpada cel przyznania zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. 
Innymi słowy, rozstrzygnięcie o kosztach w wyroku powoduje bezprzedmiotowość 
udzielonego zwolnienia”. Jednocześnie dążąc do umocnienia oddziaływania 
podjętej uchwały oraz ujednolicenia praktyki, a także do uniknięcia komplikacji, 
które mogłyby nastąpić na skutek stosowania uchwały, Sąd Najwyższy rozważył 
także zakres jej związania - jako zasady prawnej - w czasie i przyjął, że dokonana 
w uchwale wykładnia ma zastosowanie na przyszłość od dnia jej podjęcia. 
W  związku z tym należy uwzględnić, że od dnia podjęcia uchwały do dnia 
wniesienia skargi kasacyjnej upłynął prawie rok. 
W niniejszej sprawie przyznane wcześniej zwolnienie od kosztów sądowych 
wygasło wraz z zakończeniem postępowania w sprawie z chwilą wydania  przez 
sąd drugiej instancji prawomocnego orzeczenia. W konsekwencji powódka 
wnosząc skargę kasacyjną obowiązana była uiścić stosowną opłatę, ewentualnie 
powinna złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu 
kasacyjnym. Ponieważ te czynności nie zostały podjęte, Sąd drugiej instancji trafnie 
na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c. odrzucił nie opłaconą skargę kasacyjną. 
       Art. 1302 § 3 k.p.c., na którego podstawie zostało wydane zaskarżone 
orzeczenie został wprawdzie uchylony przez art. 1 pkt 3) lit. a) ustawy z dnia 
5  grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz 
niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 234, poz. 1571). Przepis ten obowiązywał 
jednak w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia (art. 8 ust. 1 ustawy) i został 
prawidłowo zastosowany w sprawie. 

 
4 
 
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c.      
w zw. z art.  3941 § 3 k.p.c. rozstrzygnął jak w sentencji.