III CZ 49/07

Sygn. akt III CZ 49/07 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 29 listopada 2007 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący) 
SSN Iwona Koper 
SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) 
 
 
w sprawie z powództwa M.W. 
przeciwko A.Z. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu  w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym 
w dniu 29 listopada 2007 r., 
zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 4 czerwca 2007 r., sygn. akt I[...], 
 
 
uchyla zaskarżone postanowienie. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 4 czerwca 2007 r., powołując jako 
podstawę art. 1302 § 3 k.p.c., odrzucił skargę kasacyjną powódki M.W., przyjmując, 
że skarga ta nie została należycie opłacona. Powódka we wcześniejszym toku 
postępowania korzystała z całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych i wnosząc 
skargę uiściła opłatę podstawową. Sąd Apelacyjny uznał jednak, akceptując w tym 
zakresie pogląd Sądu Najwyższego, wyrażony w nie publikowanym postanowieniu z 
dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt III CZ 3/07, że po nowelizacji kodeksu 
postępowania cywilnego ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. tak dalece zmienił się 
charakter postępowania kasacyjnego, iż uzasadnia to wniosek, że udzielone stronie 
w toku postępowania rozpoznawczego zwolnienie od kosztów sądowych nie rozciąga 
się na postępowanie wywołane wniesieniem skargi kasacyjnej. Sąd zaznaczył, że 
postępowanie 
wszczynane 
skargą 
kasacyjną 
jest 
obecnie 
szczególnym 
postępowaniem kontrolnym, które nie stanowi prostej kontynuacji wcześniejszego 
postępowania, a wszczyna nowe postępowanie, uregulowane w odrębnym dziale, 
poza zwykłymi środkami odwoławczymi. Pełnomocnik powódki, wnosząc skargę 
kasacyjną, w której wartość przedmiotu zaskarżenia określona została na 501.500 zł, 
powinien był więc uiścić opłatę stosunkową od tej wartości, a nie opłatę podstawową 30 
zł, ewentualnie złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu 
kasacyjnym, czego jednak nie uczynił. 
W zażaleniu na to postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów 
postępowania - art. 3986 § 2 k.p.c. w związku z art. 1303 § 3 k.p.c. przez błędne ich 
zastosowanie oraz naruszenie prawa materialnego - art. 14 ust. 2 w związku z art. 
18 ust. 2 i art. 26 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych 
w sprawach cywilnych przez ich niezastosowanie. 
W konkluzji wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Problem, który wystąpił w niniejszej sprawie sprowadza się do określenia 
przedmiotowego zakresu obowiązywania art. 100 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. 
o  kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.), 

 
3 
a  konkretnie do odpowiedzi na pytanie, czy zwolnienie od kosztów sądowych 
udzielone w toku postępowania przed sądem pierwszej lub drugiej instancji rozciąga 
się także na postępowanie wywołane skargą kasacyjną. Treść art. 100 ustawy 
o  kosztach sądowych w sprawach cywilnych nie daje odpowiedzi na to pytanie, gdyż 
określa jedynie, jak kształtują się obowiązki strony zwolnionej od kosztów sądowych. 
Także inne przepisy tej ustawy nie przynoszą jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. 
Z  art. 105 ust. 1 ustawy wynika tylko, że zwolnienie udzielane jest w konkretnej sprawie. 
Dlatego odpowiedź uzależniona jest od tego, czy postępowanie kasacyjne uznaje się za 
kontynuację tej samej  sprawy, czy też za nową, inną sprawę.  
Orzecznictwo Sądu Najwyższego w tej materii nie wytworzyło jednej linii 
interpretacyjnej. 
W 
części 
rozstrzygnięć 
prezentowany 
jest 
pogląd, 
że 
postępowanie kasacyjne w istocie toczy się w tej samej sprawie i względy 
celowościowe przemawiają za rozciągnięciem zwolnienia od kosztów, które 
przyznano stronie wcześniej, także na to postępowanie (tak np. niepubl. 
postanowienie z dnia 26 lipca 2006 r. IV CZ 59/06, z dnia 30 maja 2006 r. I CZ 
23/06; z dnia 20 października 2006 r.; IV CZ 77/06, z dnia 9 listopada 2006 r.; 
IV CZ 85/06, czy też z dnia 30 maja 2007 r., I CZ 54/07).  
W innych orzeczeniach Sąd Najwyższy przychylił się do stanowiska 
akceptowanego w zaskarżonym postanowieniu przez Sąd Apelacyjny i  kładzie 
nacisk na szczególny charakter postępowania kasacyjnego, które stało się 
postępowaniem szczególnym, pozostającym poza strukturami sądów powszechnych; 
mającym na celu wyłącznie kontrolę legalności prawomocnego orzeczenia sądu drugiej 
instancji; różniące się znacznie od postępowania pierwszo i drugoinstancyjnego 
(tak: poza powołanym przez Sąd II instancji postanowieniem Sądu Najwyższego 
z 23 lutego 2007 r., także niepublikowane postanowienia tego Sądu z dnia 14 marca 
2007 r., I CZ 5/07; czy z dnia 24 sierpnia 2007 r., I CZ 98/07). 
Z uwagi na wyraźnie zaznaczającą się niejednolitość orzecznictwa zagadnienie 
powyższe objęte zostało wnioskiem Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego 
zgłoszonym w trybie art. 60 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym 
(Dz.U. nr 240, poz. 2052 ze zm.) o rozstrzygnięcie rozbieżności wykładni. 

 
4 
Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie opowiada się za 
wykładnią art. 100 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych przyjmującą, że 
postępowanie kasacyjne jest wprawdzie szczególnym trybem kontroli orzeczenia, lecz 
niewątpliwie stanowi kontynuację wcześniejszych postępowań z uwagi na tożsamość 
stron i przedmiotu poddawanego ocenie, wobec czego zwolnienie od kosztów sądowych 
udzielone stronie w postępowaniu przed sądami I lub II instancji rozciąga się na to 
postępowanie. Przyjęcie powyższego stanowiska w niniejszej sprawie stanowi także 
realizację zasady lojalnego traktowania strony przez Sąd. Do czasu określenia 
ujednoliconego sposobu interpretacji zakresu przyznanego zwolnienia od kosztów 
sądowych, trudno stronie, która stosowała się do praktyki, przeważającej w momencie 
składania przez nią skargi kasacyjnej, zarzucić niewłaściwe postępowanie i narazić ją na 
tak poważne i nieodwracalne skutki, jak odrzucenie skargi kasacyjnej. 
Z tych względów zaskarżone postanowienie zostało uchylone na podstawie 
art. 39815 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.