III CZ 40/17

Sygn. akt III CZ 40/17
POSTANOWIENIE
Dnia 19 października 2017 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Grzegorz Misiurek
‎
SSN Anna Owczarek
w sprawie ze skargi M.R.
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem
Sądu Apelacyjnego w […].
z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt I ACa […]
i poprzedzającym go wyrokiem Sądu Okręgowego w K.
z dnia 3 lutego 2014 r., sygn. akt I C […]
w sprawie z powództwa M.R.
‎
przeciwko J.L.
‎
o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 19 października 2017 r.,
‎
zażalenia powoda
na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […].
‎
z dnia 18 kwietnia 2017 r., sygn. akt I ACa […],
oddala zażalenie oraz oddala wniosek pełnomocnika powoda o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.
UZASADNIENIE
Powód M.R. wniósł skargę o wznowienie postępowania w sprawie I ACa […] Sądu Apelacyjnego w […]., którą ten Sąd - postanowieniem z dnia 7 lutego 2017 r. - odrzucił.
Zażalenie powoda na to postanowienie, sporządzone przez niego osobiście, bez udziału zawodowego pełnomocnika, zostało odrzucone postanowieniem Sądu  Apelacyjnego z dnia 18 kwietnia 2017 r. ze względu na niezachowanie przez skarżącego przymusu adwokacko-radcowskiego.
W zażaleniu na to postanowienie powód zarzucił, że doszło do naruszenia przez Sąd Apelacyjny art. 87
1
§ 1 w związku z art. 5 k.p.c. przez „brak pouczenia” powoda o „konieczności złożenia takiego środka zaskarżenia wyłącznie przez profesjonalnego pełnomocnika”, ewentualnie o możliwości żądania ustanowienia takiego pełnomocnika z urzędu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Przymus adwokacko-radcowski w postępowaniu przed Sądem Najwyższym,  ustanowiony w art. 87
1
§ 1 k.p.c., ma charakter bezwzględny, co oznacza, że strony - także kuratorzy i przedstawiciele ustawowi - nie mogą, z zastrzeżeniem § 2 i 3, występować w tym postępowaniu osobiście, lecz muszą być reprezentowani przez  adwokata lub radcę prawnego, a w sprawach własności przemysłowej także  przez  rzeczników patentowych. Bezwzględność tego przymusu oznacza również, że obowiązuje on niezależnie od tego, czy strona została o nim pouczona; jeżeli  do takiego pouczenia nie doszło, a czynność dokonana przez stronę z  poniechaniem przymusu spowodowała dla niej ujemne skutki w postaci odrzucenia środka zaskarżenia, a w konsekwencji upływu terminu do wniesienia tego środka w sposób prawidłowy, strona może złożyć wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, ustanawiając zawodowego pełnomocnika lub żądając jego ustanowienia na podstawie art. 117 i nast. k.p.c.
W tej sytuacji, wobec bezwzględnego działania przymusu adwokacko-radcowskiego, mającego wsparcie w przepisach ochronnych (np. art. 168 i 124 k.p.c.), wszystkie zarzuty zażalenia sięgające do art. 5 k.p.c. i eksponujące nieudzielenie powodowi stosownych pouczeń, są bezzasadne, sam zaś wybór środka procesowego - zażalenia na postanowienie z dnia 18 kwietnia 2017 r.  zamiast wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 7 lutego 2017 r. - jest oczywiście wadliwy.
Z tych względów orzeczono, jak w sentencji
(art. 398
14
w związku z art. 394
1
§ 3 k.p.c.).
Wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu oddalono, gdyż nieskuteczne czynności pełnomocnika, oparte na oczywiście wadliwym doborze środka procesowego, uchybiające przez to zasadom profesjonalizmu, nie są udzieleniem pomocy prawnej i nie uzasadniają przyznania wynagrodzenia finansowanego przez Skarb Państwa (por. np. postanowienia z dnia  12 lutego 1999 r., II CKN 341/98, OSNC 1999, nr 6, poz. 123, z dnia 18 marca 1999 r., I CKN 1046/97, OSNC 1999, nr 10, poz. 178, z dnia 20 września 2007 r., II CZ 69/07, OSNC 2008, nr 3, poz. 41, z dnia 11 maja 2011 r., II CSK 699/10, OSNC-ZD 2011, nr C, poz. 72 i z dnia 2 grudnia 2011 r., III CZ 69/11, OSNC-ZD 2013, nr A, poz. 12).
jw