III CZ 40/10

Sąd NajwyższyWarszawa2010-10-20
SNCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
koszty sądoweart. 102 k.p.c.zasady współżycia społecznegotrudna sytuacja majątkowazażalenieSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy zmienił zaskarżone postanowienie o kosztach, uwzględniając trudną sytuację majątkową pozwanej i stosując art. 102 k.p.c.

Pozwana zaskarżyła postanowienie o kosztach postępowania apelacyjnego, domagając się zastosowania art. 102 k.p.c. ze względu na swoją trudną sytuację majątkową. Sąd Najwyższy uznał, że okoliczności wskazane przez pozwaną uzasadniają zastosowanie tego przepisu i zmienił zaskarżone postanowienie, nie obciążając jej kosztami postępowania apelacyjnego, a zasądzając od powoda zwrot kosztów postępowania zażaleniowego.

Sąd Okręgowy w K. oddalił apelację pozwanej S. T. od wyroku Sądu Rejonowego w K. i zasądził od pozwanej na rzecz powodowej Spółdzielni Mieszkaniowej koszty postępowania apelacyjnego w kwocie 600 zł. Pozwana zaskarżyła to rozstrzygnięcie o kosztach zażaleniem do Sądu Najwyższego, zarzucając naruszenie art. 102 w zw. z art. 391 k.p.c. Podnosiła, że z uwagi na trudną sytuację majątkową (utrzymywanie się z renty w kwocie 518,47 zł po potrąceniach) powinna zostać zwolniona z kosztów postępowania odwoławczego. Sąd Najwyższy, analizując przepis art. 102 k.p.c., który stanowi wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik procesu, uznał, że pozwala on w szczególnie uzasadnionych wypadkach na zasądzenie od strony przegrywającej tylko części kosztów lub nieobciążanie jej w ogóle kosztami. Podstawę do jego zastosowania stanowią konkretne okoliczności sprawy, które czynią obciążenie strony przegrywającej kosztami niesłusznym lub niesprawiedliwym, w tym sytuacja życiowa i majątkowa stron, oceniana z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego. Sąd Najwyższy stwierdził, że wskazane przez pozwaną okoliczności uzasadniają zastosowanie art. 102 k.p.c. w niniejszej sprawie, w związku z czym zmienił zaskarżone postanowienie w pkt II w ten sposób, że nie obciążył pozwanej kosztami postępowania apelacyjnego, a zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd powinien zastosować art. 102 k.p.c. w szczególnie uzasadnionych wypadkach, gdy obciążenie strony przegrywającej kosztami byłoby rażąco niezgodne z zasadami współżycia społecznego, biorąc pod uwagę jej sytuację życiową i majątkową.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 102 k.p.c. stanowi wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik procesu i pozwala na odstąpienie od obciążania strony przegrywającej kosztami, jeśli jej sytuacja życiowa i majątkowa uzasadnia takie rozwiązanie z uwagi na zasady współżycia społecznego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana postanowienia

Strona wygrywająca

S. T.

Strony

NazwaTypRola
Spółdzielnia Mieszkaniowa „P.(...)” w K.spółkapowód
S. T.osoba_fizycznapozwana

Przepisy (6)

Główne

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

Pozwala na odstąpienie od obciążania strony przegrywającej kosztami w szczególnie uzasadnionych wypadkach, gdy obciążenie byłoby rażąco niezgodne z zasadami współżycia społecznego, uwzględniając sytuację życiową i majątkową strony.

Pomocnicze

k.p.c. art. 391

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Statutuje zasadę odpowiedzialności za wynik procesu.

k.p.c. art. 394 § 1 § 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 39816 § § 1 zd. 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 39821

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Trudna sytuacja majątkowa pozwanej uzasadnia zastosowanie art. 102 k.p.c.

Godne uwagi sformułowania

Ustanowiony w art. 102 k.p.c. wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik procesu pozwala w szczególnie uzasadnionych wypadkach na zasądzenie od strony przegrywającej tylko części kosztów lub nieobciążanie jej w ogóle kosztami obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu na rzecz przeciwnika byłoby niesłuszne, niesprawiedliwe obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu przeciwnika byłoby rażąco niezgodne z zasadami współżycia

Skład orzekający

Iwona Koper

przewodniczący, sprawozdawca

Hubert Wrzeszcz

członek

Dariusz Zawistowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania art. 102 k.p.c. w sprawach o zwrot kosztów postępowania, zwłaszcza w kontekście trudnej sytuacji majątkowej strony."

Ograniczenia: Stosowanie art. 102 k.p.c. jest wyjątkiem i wymaga indywidualnej oceny konkretnych okoliczności sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie wyjaśnia praktyczne zastosowanie art. 102 k.p.c. w kontekście kosztów sądowych, co jest istotne dla wielu stron postępowań sądowych.

Czy trudna sytuacja finansowa zwalnia z kosztów sądowych? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Dane finansowe

zwrot kosztów postępowania zażaleniowego: 120 PLN

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III CZ 40/10 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
Dnia 20 października 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Hubert Wrzeszcz 
SSN Dariusz Zawistowski 
 
w sprawie z powództwa Spółdzielni Mieszkaniowej „P.(...)” w K. 
przeciwko S. T. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 października 2010 
r., 
zażalenia pozwanej 
na wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt II Ca (…), 
 
zmienia pkt II zaskarżonego wyroku w ten sposób, że nie obciąża pozwanej 
kosztami postępowania apelacyjnego; 
zasądza od powodowej Spółdzielni Mieszkaniowej „P.(...)” w K. na rzecz pozwanej 
kwotę 120 (sto dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania 
zażaleniowego. 
 
Uzasadnienie 
 
Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2010 r. Sąd Okręgowy w K. oddalił apelację 
pozwanej S. T. od wyroku Sądu Rejonowego w K. i zasądził od pozwanej na rzecz 
powodowej Spółdzielni Mieszkaniowej koszty postępowania apelacyjnego w kwocie 600 
zł. 

 
2 
Przytoczone rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zaskarżyła zażaleniem 
pozwana zarzucając, że narusza ono art. 102 w zw. z art. 391 k.p.c. Wnosiła o uchylenie 
orzeczenia i jego zmianę przez nieobciążanie jej kosztami postępowania odwoławczego 
na rzecz strony powodowej i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania 
zażaleniowego. Skarżąca podnosiła, że z uwagi na pozostawanie przez nią w trudnej 
sytuacji majątkowej i osobistej zachodziły przesłanki do zastosowania przez sąd 
apelacyjny przy orzekaniu o kosztach postępowania, art. 102 k.p.c. Podała, że 
utrzymuje się z renty po zmarłym mężu w kwocie 847,68 zł, którą w związku z 
prowadzonemu egzekucjami otrzymuje w kwocie 518,47 zł. Okoliczności te były znane 
sądowi i stanowiły podstawę do zwolnienia jej od opłaty od apelacji. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Ustanowiony w art. 102 k.p.c. wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik 
procesu, którą statuuje art. 98 § 1 k.p.c., pozwala w szczególnie uzasadnionych 
wypadkach na zasądzenie od strony przegrywającej tylko części kosztów lub 
nieobciążanie jej w ogóle kosztami. Podstawę do jego zastosowania stanowią konkretne 
okoliczności danej sprawy, przekonujące o tym, że w danym przypadku obciążenie 
strony przegrywającej kosztami procesu na rzecz przeciwnika byłoby niesłuszne, 
niesprawiedliwe. Stanowią je zarówno fakty związane z samym procesem jak i leżące 
poza nim, a dotyczące sytuacji życiowej, stanu majątkowego stron, które powinny być 
oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego. Przepis 
art. 102 k.p.c. powinien być zastosowany wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy 
obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu przeciwnika byłoby rażąco 
niezgodne z zasadami współżycia. Zasadnie podnosi skarżąca, że sytuacja taka, ze 
względu na wskazane przez nią w zażaleniu okoliczności, sytuujące się pośród 
wymienionych przesłanek zastosowania art. 102 k.p.c., zachodzi w niniejszej sprawie. Z 
tych względów orzeczono jak w sentencji (art. 39816 § 1 zd. 1 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. 
oraz art. 98 § 1, art. 391 § 1, art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI