III CZ 40/05

Sygn. akt III CZ 40/05 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 20 maja 2005 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący) 
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz 
SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) 
 
w sprawie z powództwa A. S. i S. T. 
przeciwko S. W. 
o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, po rozpoznaniu 
w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 maja 2005 r., zażalenia powódki 
A. S. na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 4 listopada 2004 r., sygn. akt II 
Ca (…), 
 
uchyla zaskarżone postanowienie w części odrzucającej zażalenie (pkt 1) i 
orzekającej o kosztach postępowania odwoławczego w stosunku do powódki A. 
S. (pkt 3) i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w K. do 
ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach 
postępowania zażaleniowego. 
 
Uzasadnienie 
 
Sąd Rejonowy w K. – po rozpoznaniu sprawy z powództwa A. S. i S. T. przeciwko 
S. W. o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym 
w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym – wyrokiem z dnia 6 lutego 2004 
r. odrzucił pozew A. S., a powództwo S. T. oddalił. Powódki zaskarżyły ten wyrok 
apelacją. 
Sąd Okręgowy w K. – uznając, że apelacja w części, w której dotyczy orzeczenia 
w stosunku do powódki A. S., jest w istocie zażaleniem na zawarte w wyroku 
postanowienie o odrzuceniu pozwu – postanowieniem z dnia 4 listopada 2004 r. 

 
2 
zażalenie to odrzucił, natomiast w części oddalającej powództwo uchylił zaskarżony 
wyrok i pozew S. T. odrzucił. W uzasadnieniu Sąd Okręgowy między innymi stwierdził, 
że zażalenie zostało wniesione po upływie terminu, ponieważ Sąd Rejonowy doręczył 
zarówno A. Ś., jak i S. T. odpis wyroku z uzasadnieniem w dniu 9 marca 2004 r., a 
apelacja została przez powódki wniesiona dopiero 22 marca 2004 r. Skoro zaś apelacja 
w części, w której dotyczyła postanowienia o odrzuceniu pozwu, była w istocie 
zażaleniem, powinna być wniesiona w terminie tygodniowym od doręczenia orzeczenia 
(art. 394 § 2 k.p.c.). Wobec przekroczenia tego terminu Sąd Okręgowy – powołując się 
na przepisy art. 373 w związku z art. 397 § 2 k.p.c. – złożone zażalenie odrzucił. 
Powódka A. Ś. w zażaleniu na postanowienie odrzucające zażalenie zarzuciła 
Sądowi Okręgowemu naruszenie przepisów art. 373 k.p.c. w związku z art. art. 397 § 2, 
327 § 1 i 168 § 1 k.p.c. przez błędne przyjęcie, że wniesiona apelacja, będąca w istocie 
zażaleniem, została złożona z przekroczeniem tygodniowego terminu. Podniosła, że po 
ogłoszeniu wyroku w dniu 6 lutego 2004 r. została przez Sąd pierwszej instancji 
pouczona o przysługującej jej od tego wyroku apelacji. W konkluzji żaląca wnosiła o 
uchylenie zaskarżonego postanowienia. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Podniesiony w zażaleniu zarzut naruszenia przepisów art. 373 w związku z art. 
397 § 2 k.p.c. jest uzasadniony. 
Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale połączonych Izb: Izby Cywilnej oraz Izby 
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 marca 1972 r., III CZP 27/71, w razie 
odrzucenia pozwu wyrokiem środek odwoławczy podlega rozpoznaniu jako zażalenie 
również wtedy, gdy skarżący nazwał go rewizją; nie może być jednak odrzucony z 
powodu niezachowania terminu przewidzianego w art. 394 § 2 k.p.c. (OSNCP 1973, nr 
1, poz. 1). W uchwale tej Sąd Najwyższy przesądził ostatecznie występujące zarówno w 
doktrynie, jak i w orzecznictwie kontrowersje co do tego, czy o rodzaju środka 
odwoławczego decyduje przedmiot rozstrzygnięcia, czy forma nadana orzeczeniu przez 
sąd i jaki ma to wpływ na termin zaskarżenia. Pomimo licznych nowelizacji kodeksu 
postępowania cywilnego, w tym także przepisów regulujących problematykę środków 
odwoławczych, wymieniona uchwała nie utraciła swej aktualności (zob. wyrok Sądu 
Najwyższego z dnia 19 września 2002 r., II CKN 1090/00, OSNC 2003, nr 12, poz. 166). 
W 
niniejszej 
sprawie 
Sąd 
pierwszej 
instancji 
zamieścił 
postanowienie 
o odrzuceniu pozwu w wyroku, a, zgodnie z art. 367 § 1 k.p.c., od wyroku sądu 
pierwszej instancji przysługuje apelacja do sądu drugiej instancji. Wnosi się ją – jak 

 
3 
wynika z art. 369 § 1 k.p.c. – do sądu, który wydał zaskarżony wyrok, w terminie 
dwutygodniowym od doręczenia stronie skarżącej wyroku z uzasadnieniem. Zważywszy, 
że doręczenie wyroku z uzasadnieniem nastąpiło w dniu 9 marca 2004 r. oraz że 
apelacja powódek została wniesiona do sądu w dniu 22 marca 2004 r., trzeba 
stwierdzić, iż termin do wniesienia apelacji został zachowany. Zachowanie terminu do 
wniesienia apelacji w konkretnym wypadku przesądza automatycznie o terminowym 
wniesieniu środka odwoławczego na zawarte w wyroku postanowienie o odrzuceniu 
pozwu, mimo że środek ten nie jest on w istocie apelacją, lecz zażaleniem. 
Z powyższych względów Sąd Najwyższy, w uwzględnieniu zażalenia, na 
podstawie art. 39815 § 1 w związku z art. 3941 § 2 k.p.c. postanowił, jak w sentencji.