III CZ 375/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Apelacyjnego dotyczące nierozpoznania żądania ewentualnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie powodów na wyrok Sądu Apelacyjnego, który uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu nierozpoznania żądania ewentualnego. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za zasadne, ale z innych przyczyn niż podnoszone przez powodów, wskazując na niewłaściwe zastosowanie przez Sąd Apelacyjny art. 386 § 4 k.p.c. i uchylił zaskarżone postanowienie, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie powodów P. T. i B. T. na wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 14 lipca 2022 r., który uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Legnicy i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Przyczyną uchylenia przez Sąd Apelacyjny było nierozpoznanie żądania ewentualnego przez Sąd I instancji. Powodowie zarzucili Sądowi Apelacyjnemu naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za zasadne, jednak z odmiennych przyczyn. Wskazał, że nierozpoznanie żądania ewentualnego jest równoznaczne z nierozpoznaniem istoty sprawy, chyba że sąd drugiej instancji, uznając żądanie główne za niezasadne, powinien zmienić wyrok, oddalając żądanie główne i pozostawiając rozpoznanie żądania ewentualnego sądowi pierwszej instancji. Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu I instancji w całości, nie rozstrzygając jednocześnie w wyroku częściowym o żądaniu głównym, co stanowiło podstawę do uchylenia wyroku Sądu Apelacyjnego. Podkreślono również, że zakres kontroli orzeczenia Sądu odwoławczego nie obejmuje ocen niemających związku z przesłankami uchylenia orzeczenia. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego do orzeczenia kończącego postępowanie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, nierozpoznanie żądania ewentualnego jest równoznaczne z nierozpoznaniem istoty sprawy, chyba że sąd drugiej instancji zmieni wyrok, oddalając żądanie główne i pozostawiając rozpoznanie żądania ewentualnego sądowi pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że nierozpoznanie żądania ewentualnego przez sąd drugiej instancji, który uchylił wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający żądanie główne, stanowi nierozpoznanie istoty sprawy, chyba że sąd drugiej instancji sam rozpozna żądanie główne i przekaże żądanie ewentualne do rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie postanowienia i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
P. T. i B. T.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. T. | osoba_fizyczna | powód |
| B. T. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank w W. prowadzący w Polsce działalność za pośrednictwem oddziału: Bank spółki akcyjnej oddział w Polsce z siedzibą w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku przez Sąd Najwyższy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Niewłaściwe zastosowanie przepisu, gdy istota sprawy została rozpoznana.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres kontroli orzeczenia sądu odwoławczego.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pozostawienie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego sądowi, który wyda orzeczenie kończące postępowanie.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów do postępowań przed Sądem Najwyższym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zażalenie okazało się zasadne z przyczyn odmiennych niż podnoszone przez powodów, wskazujących na niewłaściwe zastosowanie art. 386 § 4 k.p.c. przez Sąd Apelacyjny.
Odrzucone argumenty
Argumenty powodów dotyczące naruszenia art. 386 § 4 k.p.c. przez Sąd Apelacyjny, choć zażalenie zostało uwzględnione, nie były jedyną podstawą rozstrzygnięcia.
Godne uwagi sformułowania
nierozpoznanie żądania ewentualnego jest równoznaczne z nierozpoznaniem istoty sprawy przeciwne stanowisko prowadziłoby bowiem do pozbawienia strony konstytucyjnego prawa do procesu sądowego prowadzonego w dwóch instancjach zakres kontroli orzeczenia Sądu odwoławczego na podstawie art. 394¹ § 1¹ k.p.c. nie obejmuje ocen wyrażonych w zaskarżonym orzeczeniu, niemających związku z przesłankami uchylenia orzeczenia
Skład orzekający
Mariusz Załucki
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nierozpoznania istoty sprawy, żądania ewentualnego oraz zakresu kontroli kasacyjnej orzeczeń uchylających wyroki sądów niższych instancji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie sąd drugiej instancji uchylił wyrok sądu pierwszej instancji, nie rozstrzygając jednocześnie o żądaniu głównym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie SN wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące nierozpoznania żądania ewentualnego i zakresu kontroli kasacyjnej, co jest kluczowe dla praktyków prawa cywilnego.
“Sąd Najwyższy wyjaśnia: Kiedy nierozpoznanie żądania ewentualnego to nierozpoznanie istoty sprawy?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III CZ 375/22 POSTANOWIENIE 21 sierpnia 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Mariusz Załucki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 21 sierpnia 2024 r. w Warszawie zażalenia P. T. i B. T. na wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 14 lipca 2022 r., I ACa 456/22, w sprawie z powództwa P. T. i B. T. przeciwko Bank w W. prowadzącemu w Polsce działalność za pośrednictwem oddziału: Bank spółki akcyjnej oddział w Polsce z siedzibą w W. o zapłatę i ustalenie, 1. podejmuje zawieszone postępowanie; 2. uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego do orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. UZASADNIENIE Wyrokiem z 14 lipca 2022 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Legnicy z 3 listopada 2021 r. i przekazał sprawę z powództwa P. T. i B. T. przeciwko Bank z siedzibą w W. oddział w Polsce o ustalenie i zapłatę temuż Sądowi do ponownego rozpoznania. Przyczyną uchylenia wyroku było nierozpoznanie żądania ewentualnego ze względu na to, że Sąd I instancji orzekł zgodnie z żądaniem głównym. Sąd odwoławczy jednakże przyjął brak podstaw do uwzględnienia żądania głównego, dlatego wystąpiła konieczność badania żądania ewentualnego. Zażalenie od wyroku Sądu II instancji złożyli do Sądu Najwyższego powodowie, zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie, pomimo że istota sprawy (żądanie zapłaty) została rozpoznana. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie okazało się zasadne, jednak z przyczyn odmiennych niż podnoszone przez powodów. W przypadku gdy żądanie główne nie okaże się zasadne, nierozpoznanie żądania ewentualnego jest równoznaczne z nierozpoznaniem istoty sprawy. Przeciwne stanowisko prowadziłoby bowiem do pozbawienia strony konstytucyjnego prawa do procesu sądowego prowadzonego w dwóch instancjach. Jednakże, jeżeli sąd drugiej instancji, w wyniku rozpoznania apelacji od wyroku uwzględniającego żądanie główne, uznaje to żądanie za niezasadne, powinien zmienić zaskarżony wyrok, oddalając żądanie główne i oznaczając zmieniony wyrok jako częściowy, oraz uchylić zawarte w nim rozstrzygnięcie o kosztach procesu. W takim wypadku sąd drugiej instancji pozostawia rozpoznanie żądania ewentualnego sądowi pierwszej instancji (uchwała SN z 3 lipca 2024 r., III CZP 61/23). Działając w niniejszej sprawie Sąd II instancji uchylił wyrok Sądu I instancji w całości, nie rozstrzygając jednocześnie w wyroku częściowym o żądaniu głównym. Z tej przyczyny wyrok Sądu Apelacyjnego podlegał uchyleniu. Ponadto należy podkreślić, iż zakres kontroli orzeczenia Sądu odwoławczego na podstawie art. 394 1 § 1 1 k.p.c. nie obejmuje ocen wyrażonych w zaskarżonym orzeczeniu, niemających związku z przesłankami uchylenia orzeczenia poglądów co do wykładni prawa, merytorycznego stanowiska w sprawie oraz popełnionych w postępowaniu apelacyjnym uchybień procesowych (zob. np. postanowienie SN z 27 czerwca 2024 r., III CZ 340/23). Z tych przyczyn Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art. 398 15 w zw. z art. 394 1 § 1 1 i 3 k.p.c., a orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego pozostawił, zgodnie z art. 108 § 2 k.p.c. w zw. z art. 398²¹ k.p.c., art. 394¹ § 3 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c., sądowi, który wyda orzeczenie kończące postępowanie w sprawie. [SOP] [ał]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI