IV CZ 53/13

Sygn. akt IV CZ 53/13 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
Dnia 20 czerwca 2013 r. 
 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Iwona Koper (przewodniczący) 
SSN Mirosław Bączyk 
SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) 
 
 
 
w sprawie z powództwa G. S. 
przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu w T. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 20 czerwca 2013 r., 
zażalenia powoda  
na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] 
z dnia 28 stycznia 2013 r.,  
 
 
uchyla zaskarżone postanowienie. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił apelację powoda od 
wyroku Sądu Okręgowego w T. z dnia 25 maja 2012 r., uznając, że adwokat 
wnoszący w imieniu powoda apelację, nie był umocowany do działania w sprawie 
jako jego pełnomocnik. Sąd Apelacyjny wskazał, że ustanowienie dla powoda 
pełnomocnika z urzędu, w osobie adwokat E. P.-W., nastąpiło na etapie czynności 
podejmowanych przez sąd karny, w trybie art. 79 § 3 w związku z art. 556 § 3 k.p.k. 
Wyznaczenie pełnomocnika  nastąpiło zatem w sprawie o  odszkodowanie za 
niesłuszne skazanie i wynikające z tego wyznaczenia umocowanie nie rozciągało 
się 
na 
sprawę 
toczoną 
przed 
sądem 
cywilnym, 
o  zadośćuczynienie 
i 
odszkodowanie za naruszenie dóbr osobistych. Sąd Apelacyjny wezwał zatem 
powoda do potwierdzenia czynności procesowych dokonanych w jego imieniu 
przez adwokat E. P.-W., w terminie 7 dni, pod rygorem przyjęcia braku 
potwierdzenia; jednocześnie Sąd Apelacyjny pouczył powoda o możliwości  
złożenia wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu. Pisma sądu nie zostały przez 
adresata podjęte, co uzasadniło przyjęcie braku potwierdzenia dokonanych przez 
pełnomocnika czynności procesowych, w tym również czynności pełnomocnika 
polegającej na wniesieniu apelacji. W  konsekwencji, Sąd Apelacyjny przyjął, że 
apelacja została wniesiona przez osobę nieuprawnioną i jako niedopuszczalna 
podlegała odrzuceniu. 
Zażalenie o odrzuceniu apelacji zaskarżyła w imieniu powoda adwokat E. P.-
W., domagając się jego uchylenia. Podniosła, że od wniesienia przez powoda 
pozwu do chwili obecnej, toczy się jedna sprawa cywilna; podstawa faktyczna 
powództwa nie uległa bowiem zmianie w toku postępowania - powód domaga się 
odszkodowania i zadośćuczynienia za bezprawne przetrzymywanie go w zakładzie 
karnym. W tej właśnie sprawie Sąd Okręgowy Wydział Karny ustanowił dla powoda 
pełnomocnika z urzędu wskazanego imiennie przez Okręgową Radę Adwokacką w 
T. Zdaniem skarżącego, umocowanie to nie ogranicza się do podejmowania 
czynności przed określonym sądem lub jego wydziałem, lecz dotyczy określonej 
„sprawy”, a przekazanie sprawy według właściwości funkcyjnej między wydziałami 
Sądu Okręgowego w T. nie pozbawiło pełnomocnika powoda umocowania do 

 
3 
dalszego działania, w tym również wniesienia apelacji od wyroku Sądu 
Okręgowego z dnia 25 maja 2012 r.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zażalenie jest zasadne. 
 
Prima facie wydawać by się mogło, że pierwszorzędne znaczenie dla oceny 
prawidłowości zaskarżonego orzeczenia ma określenie, czy przekazanie sprawy 
wewnątrz struktur organizacyjnych tego samego sądu pozbawia umocowania 
pełnomocnika z urzędu ustanowionego uprzednio dla jednej ze stron postępowania, 
tj. powoda. Uszło jednak uwadze zarówno Sądu Apelacyjnego, jak i skarżącego, 
że  w sprawie, w której nastąpiło przekazanie pozwu G. S. między wydziałami Sądu 
Okręgowego w T., zapadło zarządzenie o zwrocie pozwu i  zarządzenie to jest 
prawomocne. Z akt sprawy wynika bowiem, że pismo G. S. wszczynające 
postępowania w sprawie wpłynęło pierwotnie do IX Wydziału Karnego 
Odwoławczego w Sądzie Okręgowym w T. Zarządzeniem przewodniczącego z dnia 
25 sierpnia 2011 r. zostało ono przekazane według właściwości do II Wydziału 
Karnego, a następnie zarejestrowane pod sygnaturą II Ko …/11. Zarządzeniem z 
dnia 21 września 2011  r. przewodniczący, rozpoznawszy wniosek powoda o 
ustanowienie pełnomocnika z urzędu, zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej 
w T. o  wyznaczenie pełnomocnika, w trybie art. 79 § 3 w związku z art. 556 § 3 
k.p.k.; Okręgowa Rada Adwokacka w T. wyznaczyła pełnomocnikiem powoda 
z  urzędu, w sprawie sygn. II Ko …/11, adw. E. P.- W. Następnie, postanowieniem z 
dnia 8 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy Wydział II Karny stwierdził swą 
niewłaściwość i  sprawę przekazał  według właściwości Sądowi Okręgowemu 
Wydziałowi Cywilnemu, gdzie została zarejestrowana pod sygnaturą I  C …/11. 
Zarządzeniem z dnia 10 stycznia 2012 r. pełnomocnik powoda w  osobie  adw. E. 
P. – W., został zobowiązany do uzupełnienia braków formalnych pozwu, a wobec 
nieusunięcia ich w terminie, zarządzeniem z dnia 30  stycznia 2012 r. pozew został 
zwrócony. Nie doszło do technicznego zwrotu pozwu, sprawa w Wydziale Cywilnym 
została wpisana pod nowy numer i w toku całego postępowania przed sądem 
pierwszej instancji powód był reprezentowany przez wyznaczonego przez OKA  
adwokata . Z formalnego punktu widzenia nie budzi wątpliwości, że z chwilą 

 
4 
uprawomocnienia się zarządzenia z dnia 30 stycznia 2012 r. o zwrocie pozwu, 
wygasło umocowanie adw. E. P.-W. do reprezentowania powoda  w sprawie I C 
…/11. Rozważenia jednak wymaga czy ten formalny punkt widzenia nie powinien 
być skorygowany z punktu widzenia ochrony interesów powoda. Nie można 
bowiem nie dostrzec, że w pozwie powód zawarł wniosek o ustanowienie 
pełnomocnika z urzędu. Traktowanie umocowania adw. E. P.-W. jako wygasłego 
oznaczałoby, że Sąd nie rozpoznał tego wniosku, zatem postępowanie przed 
sądem dotknięte byłoby  nieważnością. Uwzględnić jednak należy, że  w toku 
postępowania Sąd Okręgowy dawał wielokrotnie wyraz temu, iż uważa, że adw. E. 
P.-W. jest umocowana do reprezentowania powoda, doręczał jej korespondencję 
kierowaną do powoda, adw. E. P. – W. reprezentowała powoda w  podczas 
rozpraw w dniach 13  kwietnia, 24 kwietnia i 25 maja 2012 r.. Tym samym sąd 
utwierdzał powoda w  przekonaniu, że  w procesie jest prawidłowo reprezentowany. 
Nie można powoda obarczać skutkami błędnego procedowania sądu. Ustanowienie 
pełnomocnika z urzędu w sprawie pierwotnie zawisłej przed sądem karnym 
poczytać przeto należy jako  skuteczne ustanowienie takiego pełnomocnika, na 
wniosek strony, złożony przed wszczęciem postępowania w sprawie (art. 117 § 4 
k.p.c.). Tym samym powyższe uzasadnia przyjęcie, że adw. E. P.-W. była, zgodnie 
z art. 91 pkt 1 k.p.c. w związku z art. 118 § 2 k.p.c., umocowana do złożenia w 
imieniu powoda apelacji od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 25 maja 2012 r. 
Z przedstawionych względów, na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w związku 
z  art. 3941 § 3 k.p.c., orzeczono jak w postanowieniu. 
 
 
 
 
es