III CZ 36/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowie A.R. i M.R. pozwali bank o ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej lub o ustalenie bezskuteczności jej postanowień i zapłatę. Sąd Okręgowy w Warszawie uwzględnił powództwo główne, uznając umowę za nieważną z powodu sprzeczności postanowień indeksacyjnych z art. 353[1] k.c. i zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 1 i 2 k.c.), co skutkowało nieważnością całej umowy na podstawie art. 58 § 3 k.c. Sąd Apelacyjny w Warszawie uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, stwierdzając nierozpoznanie istoty sprawy (art. 386 § 4 k.p.c.). Sąd Apelacyjny wskazał na potrzebę zbadania, czy umowa może obowiązywać w pozostałym zakresie na podstawie art. 56 k.c. lub analogii do przepisów stosujących kurs NBP, a także na kwestię przedawnienia roszczeń. Powodowie wnieśli zażalenie na wyrok Sądu Apelacyjnego, zarzucając naruszenie przepisów o składzie sądu (art. 15zzs[1] ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19) oraz błędne zastosowanie art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie. Uznał, że skład jednoosobowy Sądu Apelacyjnego był zgodny z prawem, a uchwała SN III PZP 6/22 nie była wiążąca dla wyroku wydanego w dniu jej podjęcia. Sąd Najwyższy potwierdził, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy, co uzasadniało zastosowanie przez Sąd Apelacyjny art. 386 § 4 k.p.c. i wydanie orzeczenia kasatoryjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie stosowania art. 386 § 4 k.p.c. w sprawach o kredyty indeksowane, gdy sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy. Interpretacja przepisów dotyczących składu sądu w okresie pandemii COVID-19.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z okresem pandemii i interpretacją przepisów o składzie sądu. Kwestia nieważności umowy kredytu nie została rozstrzygnięta merytorycznie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy rozpoznanie sprawy w jednoosobowym składzie sądu, na podstawie art. 15zzs[1] ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19, prowadzi do nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozpoznanie sprawy w jednoosobowym składzie sądu na podstawie art. 15zzs[1] ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19 jest zgodne z prawem i nie prowadzi do nieważności postępowania, zwłaszcza gdy wyrok sądu drugiej instancji został wydany w dniu podjęcia uchwały SN III PZP 6/22, która nie była wiążąca dla tego orzeczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przepis art. 15zzs[1] ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19 zezwalał na rozpoznanie sprawy w składzie jednoosobowym. Podkreślono, że uchwała SN III PZP 6/22, na którą powoływali się powodowie, nie była wiążąca dla wyroku Sądu Apelacyjnego wydanego w dniu jej podjęcia, a jej wykładnia dotyczy orzeczeń wydanych po tej dacie. Sąd nie dostrzegł podstaw do kwestionowania zgodności tego przepisu z Konstytucją ani do jego pominięcia w jednostkowej sprawie.
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c. (nierozpoznanie istoty sprawy) uchylając wyrok sądu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Sąd Apelacyjny prawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c., ponieważ Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy, nie badając kwestii możliwości dalszego obowiązywania umowy na podstawie art. 56 k.c. lub analogii do przepisów prawa, a także kwestii przedawnienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że sama konstatacja o nieważności spornych postanowień umownych przez Sąd Okręgowy nie była wystarczająca do stwierdzenia nieważności całej umowy. Sąd Apelacyjny prawidłowo wskazał na potrzebę zbadania, czy umowa może obowiązywać w pozostałym zakresie na podstawie art. 56 k.c. lub analogii, a także na kwestię przedawnienia. Ponieważ Sąd Okręgowy nie zbadał tych kwestii, istota sprawy nie została rozpoznana, co uzasadniało zastosowanie art. 386 § 4 k.p.c.
Czy umowa kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej, której postanowienia dotyczące indeksacji są sprzeczne z art. 353[1] k.c. i zasadami współżycia społecznego, jest nieważna w całości na podstawie art. 58 § 3 k.c.?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta nie została rozstrzygnięta przez Sąd Najwyższy, gdyż sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez Sąd Okręgowy z powodu nierozpoznania istoty sprawy przez ten sąd.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał umowę za nieważną w całości. Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ nie zbadał, czy umowa może obowiązywać w pozostałym zakresie na podstawie art. 56 k.c. lub analogii do przepisów prawa, a także kwestii przedawnienia. Sąd Najwyższy potwierdził, że nierozpoznanie istoty sprawy przez Sąd Okręgowy uzasadniało uchylenie wyroku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. R. | osoba_fizyczna | powód |
| M. R. | osoba_fizyczna | powód |
| Syndyk masy upadłości Bank spółki akcyjnej w W. | spółka | pozwany |
| G. S.A. w W. | spółka | pozwany |
| G. S.A. w upadłości w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowne dotyczące indeksacji kredytu do waluty obcej mogą być sprzeczne z tym przepisem.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą jest nieważna.
k.c. art. 58 § 2
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego jest nieważna.
k.c. art. 58 § 3
Kodeks cywilny
Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w całości w mocy, chyba że z okoliczności wynika, iż bez tej części czynność nie zostałaby dokonana.
k.p.c. art. 386 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może uchylić wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, jeżeli istota sprawy nie została rozpoznana.
u.cov. art. 15zzs § 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Pozwalał na rozpoznanie sprawy w składzie jednoosobowym.
Pomocnicze
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
Sąd powinien rozważyć, czy umowa może obowiązywać w pozostałym zakresie na podstawie zasad współżycia społecznego lub ustalonych zwyczajów.
k.p.c. art. 379 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania zachodzi m.in. w przypadku orzekania w składzie nieuprawnionym.
k.p.c. art. 367 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis w brzmieniu sprzed 28 września 2023 r., dotyczący składu sądu.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Dotyczy terminu przedawnienia roszczeń.
k.c. art. 111 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy obliczania biegu terminów.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje kwestie zażalenia.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oddalenia zażalenia.
u.p.u. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
Dotyczy spraw o wierzytelność podlegającą zgłoszeniu do masy upadłości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy, nie badając kwestii dalszego obowiązywania umowy na podstawie art. 56 k.c. lub analogii oraz przedawnienia. • Rozpoznanie sprawy w jednoosobowym składzie sądu na podstawie art. 15zzs[1] ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19 było zgodne z prawem.
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania z powodu rozpoznania sprawy w jednoosobowym składzie sądu. • Błędne zastosowanie przez Sąd Apelacyjny art. 386 § 4 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
sama konstatacja o nieważności spornych postanowień umownych nie pozwala na ocenę, czy umowa stron nie powinna obowiązywać w pozostałym zakresie. • istota sprawy sprowadza się bowiem właśnie do oceny zasygnalizowanych przez Sąd Apelacyjny kwestii. • Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał bowiem istoty sprawy, co uzasadniało wydanie orzeczenia kasatoryjnego przez Sąd Apelacyjny.
Skład orzekający
Beata Janiszewska
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania art. 386 § 4 k.p.c. w sprawach o kredyty indeksowane, gdy sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy. Interpretacja przepisów dotyczących składu sądu w okresie pandemii COVID-19."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z okresem pandemii i interpretacją przepisów o składzie sądu. Kwestia nieważności umowy kredytu nie została rozstrzygnięta merytorycznie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów indeksowanych i nieważności umów, a także ważnej kwestii proceduralnej dotyczącej składu sądu w okresie pandemii.
“Czy jednoosobowy skład sądu w czasie pandemii mógł zaważyć na losach kredytu? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 233 356,47 PLN
zapłata: 233 356,47 PLN
zapłata: 96 563,96 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.