III CZ 36/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zażalenie powodów A. F. i K. F. na wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 16 grudnia 2022 r., który uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Legnicy z 5 stycznia 2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego Banku S.A. kwotę 329 335,93 zł wraz z odsetkami, uznając umowę kredytu hipotecznego waloryzowanego kursem CHF za nieważną. Sąd Apelacyjny uznał jednak, że umowa nie jest nieważna i uchylił wyrok, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania w celu rozstrzygnięcia żądania ewentualnego. Powodowie zaskarżyli ten wyrok, zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy, orzekając w składzie jednego sędziego zgodnie z nowelizacją k.p.c., stwierdził, że Sąd Apelacyjny nieprawidłowo zastosował przepis o nierozpoznaniu istoty sprawy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, nierozpoznanie istoty sprawy ma miejsce, gdy sąd nie orzekł merytorycznie o żądaniach stron lub pominął zarzuty. W tej sytuacji, uznanie żądania głównego za niezasadne powinno skutkować zmianą wyroku przez sąd drugiej instancji, a nie jego uchyleniem i przekazaniem do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i pozostawił rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowi kończącemu sprawę.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPrawidłowe stosowanie art. 386 § 4 k.p.c. przez sądy drugiej instancji w sprawach z żądaniem głównym i ewentualnym, a także kwestie składu sądu po nowelizacji k.p.c.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie sąd drugiej instancji uchylił wyrok sądu pierwszej instancji z powodu nierozpoznania żądania ewentualnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c. uchylając wyrok sądu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania z powodu nierozpoznania żądania ewentualnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji nieprawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c.
Uzasadnienie
Nierozpoznanie istoty sprawy ma miejsce, gdy sąd nie orzekł merytorycznie o żądaniach stron lub pominął zarzuty. W przypadku uznania żądania głównego za niezasadne, sąd drugiej instancji powinien zmienić wyrok, oddalając żądanie główne i pozostawiając rozpoznanie żądania ewentualnego sądowi pierwszej instancji, a nie uchylać wyrok.
Jakie są konsekwencje procesowe uznania przez sąd drugiej instancji żądania głównego za niezasadne, gdy istnieje żądanie ewentualne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd drugiej instancji powinien zmienić zaskarżony wyrok, oddalając żądanie główne i pozostawiając rozpoznanie żądania ewentualnego sądowi pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego III CZP 61/23, w takiej sytuacji sąd drugiej instancji powinien zmienić wyrok, a nie go uchylać i przekazywać do ponownego rozpoznania.
W jakim składzie rozpoznawane są zażalenia na posiedzeniu niejawnym w Sądzie Najwyższym po nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zażalenia na posiedzeniu niejawnym rozpoznawane są w składzie jednego sędziego.
Uzasadnienie
Nowelizacja k.p.c. z 7 lipca 2023 r. wprowadziła zmiany w składzie sądu w postępowaniu zażaleniowym, stanowiąc, że zażalenia rozpoznawane są w składzie jednego sędziego, nawet jeśli pierwotnie wyznaczono skład trzech sędziów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. F. | osoba_fizyczna | powód |
| K. F. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w G. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 386 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji nieprawidłowo zastosował przepis, uchylając wyrok i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania z powodu nierozpoznania żądania ewentualnego, podczas gdy powinien był zmienić wyrok.
k.p.c. art. 397 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zażalenia na posiedzeniu niejawnym rozpoznawane są w składzie jednego sędziego.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy postępowania zażaleniowego przed Sądem Najwyższym.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy postępowania zażaleniowego przed Sądem Najwyższym.
Pomocnicze
k.p.c. art. 177 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zawieszenia postępowania.
Dz. U. poz. 1860 art. 32 § 1
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw
Przepis przejściowy dotyczący składu sądu po nowelizacji.
k.p.c. art. 386 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia wyroku przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 108 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Apelacyjny nieprawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c. poprzez uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zamiast zmiany wyroku. • Nierozpoznanie istoty sprawy nie miało miejsca w okolicznościach faktycznych sprawy.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy – rozpoznając zażalenie na kasatoryjne orzeczenie sądu drugiej instancji – bada jedynie, czy sąd odwoławczy prawidłowo zastosował art. 386 § 2 i 4 k.p.c. • W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że nierozpoznanie istoty sprawy odnosi się do roszczenia będącego podstawą powództwa i zachodzi, gdy sąd pierwszej instancji nie orzekł w ogóle merytorycznie o żądaniach stron, zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania pozwu albo pominął merytoryczne zarzuty strony. • Przedstawione przez sąd drugiej instancji stanowisko o braku podstaw do uwzględnienia żądania głównego, powinno zatem przybrać odpowiednią formę procesową w sentencji wyroku. Wyrażenie takiego poglądu wyłącznie w uzasadnieniu jest niewystarczające.
Skład orzekający
Ewa Stefańska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Prawidłowe stosowanie art. 386 § 4 k.p.c. przez sądy drugiej instancji w sprawach z żądaniem głównym i ewentualnym, a także kwestie składu sądu po nowelizacji k.p.c."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie sąd drugiej instancji uchylił wyrok sądu pierwszej instancji z powodu nierozpoznania żądania ewentualnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia ważne kwestie proceduralne dotyczące stosowania art. 386 § 4 k.p.c. przez sądy apelacyjne, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej. Dodatkowo, porusza temat zmian w składzie sądu po nowelizacji k.p.c.
“Sąd Najwyższy koryguje Sąd Apelacyjny: Jak prawidłowo uchylać wyroki i kiedy sprawa wraca do pierwszej instancji?”
Dane finansowe
WPS: 329 335,93 PLN
zapłata: 329 335,93 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.