III CZ 36/06

Postanowienie z dnia 28 czerwca 2006 r., III CZ 36/06 
 
Do skargi kasacyjnej od wyroku (postanowienia co do istoty sprawy) 
wydanego przed wejściem w życie ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach 
sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398), wniesionej po 
wejściu w życie tej ustawy, stosuje się przepisy ustawy nowej. 
 
Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca) 
Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz 
Sędzia SN Zbigniew Strus 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Tadeusza O. przy uczestnictwie Andrzeja 
L. i Leszka O. o ustanowienie służebności drogi koniecznej, po rozpoznaniu w Izbie 
Cywilnej na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 czerwca 2006 r., zażalenia 
wnioskodawcy na postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 5 kwietnia 
2006 r. 
oddalił zażalenie. 
 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 10 listopada 2005 r. Sąd Okręgowy w Krakowie 
zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w Wieliczce z dnia 23 grudnia 2004 r. w 
ten sposób, że ustanowił na nieruchomościach należących do uczestników Leszka 
O. i Andrzeja L. służebność drogi koniecznej na rzecz każdoczesnego właściciela 
nieruchomości należącej obecnie do wnioskodawcy Tadeusza O. 
Skargę kasacyjną wnioskodawcy od tego postanowienia Sąd Okręgowy w 
Krakowie – postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2006 r. – odrzucił, stwierdzając, że 
nie uiszczono od niej właściwej opłaty stałej, wymaganej na podstawie art. 39 ust. 1 
pkt 1 w związku z art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach 
sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 – dalej: „u.k.s.c.” lub 
„ustawa”), mimo że wnioskodawca reprezentowany był przez zawodowego 
pełnomocnika. Sąd stwierdził również, że skarga nie zawiera – wbrew wymaganiom 

stawianym przez art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. – wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania 
oraz jego uzasadnienia. 
W zażaleniu skarżący uiścił brakującą kwotę opłaty stałej w wysokości 
wynoszącej – jego zdaniem – kwotę 110 zł oraz zarzucił naruszenie art. 23 ustawy. 
Zakwestionował również stanowisko Sądu Okręgowego w zakresie braku wniosku o 
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz jego uzasadnienia, wskazując, że 
wniosek ten został wyrażony w punkcie 2. skargi, a cała skarga, wraz z wnioskiem, 
została uzasadniona. W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zgodnie z art. 149 ust. 1 u.k.s.c., w sprawach wszczętych przed dniem wejścia 
w życie ustawy stosuje się, do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, 
dotychczasowe przepisy o kosztach sądowych; z przepisu jasno wynika, że linię 
wytyczającą granicę czasową między stosowaniem ustawy dotychczasowej a 
zastosowaniem ustawy nowej wyznacza chwila „zakończenia postępowania w 
danej instancji”. Ten sposób normatywnych rozstrzygnięć intertemporalnych nie jest 
w prawie procesowym nowy, gdyż ustawodawca – określając czynnik czasu 
decydujący o stosowaniu lub niestosowaniu derogowanego prawa – wielokrotnie 
posługuje się pojęciem „zakończenie postępowania w danej instancji” lub 
równoważnym „zakończenie postępowania w instancji”, ewentualnie zbliżonym – 
„wydanie orzeczenia kończącego postępowania przez sąd pierwszej (wyższej) 
instancji” (por. np. art. XVI § 1 p.w.k.p.c., art. 49 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o 
kosztach sądowych w sprawach cywilnych, jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 88 
ze zm., lub § 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 
2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez 
Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego 
ustanowionego z urzędu, Dz.U. Nr 163, poz. 1349). Pojęcie to nie jest także obce 
kodeksowi postępowania cywilnego (art. 108 § 1, art. 109, 1303 § 2, art. 182 i 276), 
w związku z czym bywa wielokrotnie poddawane ocenie w judykaturze – a także w 
piśmiennictwie – w odniesieniu do sytuacji innych niż rozwiązywanie kolizji 
międzyczasowych. Podsumowując stan prawny, dorobek orzecznictwa i myśli 
prawniczej w tym zakresie należy stwierdzić, że przez pojęcie „zakończenie 
postępowania w (danej) instancji” trzeba rozumieć wydanie orzeczenia kończącego 
postępowanie sprawie w danej instancji, a więc wydanie wyroku (postanowienia co 
do istoty sprawy w postępowaniu nieprocesowym) lub innego orzeczenia trwale 

zamykającego drogę do wydania wyroku (np. postanowienia o umorzeniu 
postępowania, odrzuceniu pozwu itd.) (por. np. orzeczenie Sądu Najwyższego z 
dnia 25 lipca 1953 r., II C 609/53, OSN 1954, nr 3, poz. 61, postanowienie Sądu 
Najwyższego z dnia 8 lutego 1968 r., II CZ 29/68, OSNCP 1968, nr 11, poz. 191 lub 
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 1974 r., II CR 155/74, OSPiKA 1975, nr 3, 
poz. 66). 
W tym samym kierunku idą rozwiązania w innych dziedzinach prawa 
procesowego, w których przez zakończenie postępowania w danej instancji rozumie 
się wydanie orzeczenia (rozstrzygnięcia) co do istoty sprawy albo załatwienie 
sprawy w inny sposób kończący postępowanie (por. np. art. 104 k.p.a., art. 157 
k.p.k., art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 1 grudnia 1961 r. o izbach morskich, Dz.U. Nr 58, 
poz. 320 ze zm., art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, 
jedn. tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, albo art. 223 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 
2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, 
poz. 1270 ze zm.). 
Należy dodatkowo zaakcentować, że ustawodawca wyraźnie oznaczył kres 
stosowania ustawy dotychczasowej na czas zakończenia postępowania w instancji, 
a nie np. na chwilę wszczęcia postępowania w instancji wyższej, łączoną zazwyczaj 
z wniesieniem środka zaskarżenia o charakterze dewolutywnym. Fakt ten ma 
istotne znaczenie przy rozstrzyganiu kwestii międzyczasowej, bo jakkolwiek 
postępowanie cywilne – procesowe i nieprocesowe – przebiega w zasadzie w 
sposób linearny, a poszczególne instancje następują bezpośrednio po sobie, to 
jednak między zakończeniem postępowania w jednej a wszczęciem postępowania 
w kolejnej instancji dokonywane są czynności tzw. międzyinstancyjne, stanowiące 
łącznik między instancjami (np. czynności przygotowawcze do wniesienia środka 
odwoławczego, w tym wniosek o doręczenie orzeczenia, o przywrócenie terminu do 
wniesienia środka zaskarżenia itd.). W wielu sytuacjach w ogóle zresztą nie 
dochodzi do zainicjowania postępowania w instancji wyższej, a mimo to 
podejmowane są dalsze czynności, w tym czynności wykonawcze (np. wniosek o 
stwierdzenie prawomocności, o doręczenie odpisu dokumentu z akt sprawy itd.) lub 
zmierzające do wniesienia nadzwyczajnego środka zaskarżenia (np. skargi o 
wznowienie postępowania) itp., które trudno zakwalifikować do czynności 
podejmowanych w pierwszej instancji. Innymi słowy, „czas zakończenia 
postępowania w danej instancji”, o którym mowa w art. 149 ust. 1 u.k.s.c., nie może 

być utożsamiany – co czynią niektórzy autorzy – z „czasem wszczęcia 
postępowania w kolejnej (wyższej) instancji”. W konsekwencji należy uznać, że do 
skargi kasacyjnej od wyroku (postanowienia co do istoty sprawy w postępowaniu 
nieprocesowym) wydanego przed wejściem ustawy o kosztach sądowych w 
sprawach cywilnych, wniesionej po wejściu w życie tej ustawy, stosuje się przepisy 
ustawy nowej. 
W tej sytuacji, skoro postępowanie w drugiej instancji zostało zakończone 
wydaniem w dniu 10 listopada 2005 r. postanowienia Sądu Okręgowego 
uwzględniającego apelację, a wnioskodawca wniósł skargę kasacyjną w dniu 22 
marca 2006 r., a więc po wejściu w życie powołanej ustawy, do skargi mają 
zastosowanie przepisy tej ustawy. Stanowisko Sądu Okręgowego zajęte w 
zaskarżonym postanowieniu należy więc uznać za trafne. 
Zarzut naruszenia art. 23 u.k.s.c. jest bezzasadny, przepis ten stanowi 
bowiem wyraźnie, że opłatę stałą w kwocie 40 zł pobiera się od skargi kasacyjnej 
wniesionej w sprawie, w której postępowanie nieprocesowe zostało wszczęte z 
urzędu, tymczasem postępowanie o ustanowienie służebności drogi koniecznej 
wszczynane jest tylko na wniosek. Charakter i wysokość opłaty od skargi kasacyjnej 
w tej sprawie określa zatem art. 39 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 18 ust. 2 ustawy; 
opłata ta jest opłatą stałą i wynosi 200 zł. W tej sytuacji nieuiszczenie przez 
skarżącego, działającego przez zawodowego pełnomocnika – radcę prawnego, 
należnej opłaty stałej powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c. 
Skarga wnioskodawcy podlega odrzuceniu również z innych powodów. 
Zgodnie z art. 3984 § 1 k.p.c., skarga kasacyjna – obok oznaczenia 
zaskarżonego orzeczenia wraz ze wskazaniem zakresu zaskarżenia, podstaw 
kasacyjnych i ich uzasadnienia, wniosku o uchylenie lub uchylenie i zmianę 
orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany – powinna 
zawierać, jako jeden z elementów konstrukcyjnych, wniosek o przyjęcie skargi 
kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie. Sąd Najwyższy niejednokrotnie 
wyjaśniał, że wniosek ten powinien być wyodrębniony w piśmie zawierającym 
skargę kasacyjną, a jego uzasadnienie należy odnosić się do przesłanek zawartych 
w art. 3989 § 1 k.p.c. Inaczej mówiąc, skarżący powinien wskazać w uzasadnieniu 
wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, że w sprawie występuje istotne 
zagadnienie prawne i uzasadnić dlaczego jest ono istotne, albo iż istnieje potrzeba 
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących 

rozbieżności w orzecznictwie sądów i wskazać które przepisy wymagają wykładni 
Sądu Najwyższego i na czym polegają związane z tym poważne wątpliwości lub 
przedstawić rozbieżności występujące w orzecznictwie sądów, albo że zachodzi 
nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (por. 
postanowienia z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156, 
z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 10 
maja 2001, II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 lub z dnia 3 kwietnia 2006 r., III 
CSK 85/06, nie publ.). 
Nietrafny jest zarzut skarżącego, że wniosek o przyjęcie skargi do 
rozpoznania przedstawiony został w pkt. 2. skargi, ta część zawiera bowiem 
„wniosek o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z powodu naruszenia 
prawa materialnego” z zaznaczeniem, że cała skarga, wraz z wnioskiem, jest 
uzasadniona. Należy podkreślić, że wniosek „o przekazanie sprawy do ponownego 
rozpoznania” – jako element tzw. wniosku kasacyjnego, określonego w art. 3984 § 1 
pkt 4 k.p.c. – nie może być utożsamiany z wnioskiem o przyjęcie skargi kasacyjnej 
do rozpoznania, o którym mowa w art. 3984 § 1 pkt 3 (por. postanowienie Sądu 
Najwyższego z dnia 4 listopada 2005 r., V CZ 127/05, nie publ.). Każde wymaganie 
przewidziane w art. 3984 § 1 k.p.c. ma – ze względu na swą funkcję procesową – 
byt samodzielny i odrębny, musi być zatem spełnione oddzielnie, niezależnie od 
innych. Wskazuje na to również konstrukcja omawianego przepisu (por. 
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2005 r., IV CZ 120/05, nie 
publ., lub z dnia 5 czerwca 2001 r., IV CZ 56/01, nie publ.). 
Z tej przyczyny uzasadnienie skargi kasacyjnej nie może zostać uznane za 
uzasadnienie wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania, co zresztą Sąd Najwyższy już 
podkreślał, stwierdzając, że jeżeli w kasacji (skardze kasacyjnej) nie wskazano 
okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie, to obowiązek ich przedstawienia nie 
jest spełniony, choćby dały się one wywieść z uzasadnienia kasacji (por. np. 
postanowienie z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156). 
Zaskarżone postanowienie jest zatem prawidłowe, w związku z czym 
zażalenie należało oddalić (art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).