I CZ 59/15

Sąd Najwyższy2015-06-17
SAOSCywilnezobowiązaniaWysokanajwyższy
legitymacja procesowaumowa cesjinierozpoznanie istoty sprawyzażalenieSąd Najwyższypostępowanie cywilne

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanego na wyrok Sądu Apelacyjnego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania z powodu nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji.

Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu Okręgowego, który oddalił powództwo o zapłatę, uznając, że sąd pierwszej instancji błędnie przyjął brak legitymacji czynnej powoda opartej na umowie cesji i nie rozpoznał istoty sprawy. Pozwany złożył zażalenie na wyrok Sądu Apelacyjnego, zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, podkreślił jego formalny charakter i stwierdził, że Sąd Apelacyjny prawidłowo zakwalifikował sytuację jako nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji, co uzasadniało uchylenie wyroku.

Sprawa dotyczyła powództwa o zapłatę kwoty 144 000 zł, które zostało oddalone przez Sąd Okręgowy w W. z powodu braku legitymacji czynnej powoda M. S., opartej na umowie cesji. Sąd Okręgowy uznał umowę cesji za nieważną, co skutkowało nierozpoznaniem istoty sprawy. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację powoda, uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że sąd pierwszej instancji błędnie przyjął brak legitymacji czynnej i nie zbadał merytorycznej podstawy powództwa. Pozwana spółka B. Sp. z o.o. wniosła zażalenie na wyrok Sądu Apelacyjnego, zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, przypomniał, że kontrola w postępowaniu zażaleniowym na orzeczenie kasatoryjne ma charakter formalny i dotyczy przesłanek uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji, takich jak nieważność postępowania, nierozpoznanie istoty sprawy lub konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Sąd Najwyższy podkreślił, że przedmiotem oceny nie jest zasadność roszczenia ani meritum sprawy. W ocenie Sądu Najwyższego, Sąd Apelacyjny prawidłowo zakwalifikował sytuację jako nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji, co zgodnie z art. 386 § 4 k.p.c. uzasadnia uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W związku z tym Sąd Najwyższy oddalił zażalenie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd pierwszej instancji nierozpoznał istoty sprawy.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że sąd pierwszej instancji błędnie ocenił ważność umowy cesji i legitymację czynną powoda, co skutkowało nierozpoznaniem merytorycznej podstawy żądania. Sąd Najwyższy potwierdził, że kontrola zażalenia na orzeczenie kasatoryjne ma charakter formalny i dotyczy przesłanek uchylenia wyroku, w tym nierozpoznania istoty sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

powód (M. S.)

Strony

NazwaTypRola
M. S.osoba_fizycznapowód
B. Spółka z o.o. w W.spółkapozwany

Przepisy (5)

Główne

k.p.c. art. 386 § § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji jest przesłanką do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

k.p.c. art. 3941 § § 11

Kodeks postępowania cywilnego

Określa przedmiot kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym na orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji.

Pomocnicze

k.p.c. art. 3941 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 39814

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 386 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd Apelacyjny prawidłowo zakwalifikował sytuację jako nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji, co uzasadnia uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 386 § 4 k.p.c. przez Sąd Apelacyjny polegający na niewłaściwej ocenie prawnej sprawy i przyjęciu, że nie doszło do rozpoznania jej istoty.

Godne uwagi sformułowania

kontrola, której dokonuje Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie na orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji, [...] ma charakter formalny i odnosi się do przesłanek uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji następuje wówczas, gdy sąd nie odniósł się do tego co było przedmiotem sprawy, gdy zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania albo oceny merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie.

Skład orzekający

Marian Kocon

przewodniczący

Irena Gromska-Szuster

członek

Krzysztof Strzelczyk

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "zakres kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym na orzeczenia kasatoryjne, pojęcie nierozpoznania istoty sprawy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego trybu postępowania zażaleniowego na orzeczenia kasatoryjne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące zakresu kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym, co jest kluczowe dla praktyków prawa cywilnego.

Kiedy Sąd Najwyższy może uchylić wyrok sądu drugiej instancji? Kluczowe zasady formalnej kontroli.

Dane finansowe

WPS: 144 000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I CZ 59/15 POSTANOWIENIE Dnia 17 czerwca 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) w sprawie z powództwa M. S. przeciwko B. Spółce z o.o. w W. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 17 czerwca 2015 r., zażalenia strony pozwanej na wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 25 czerwca 2014 r., oddala zażalenie. 2 UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 25 czerwca 2014 r., po rozpoznaniu sprawy w wyniku apelacji powoda M. S., uchylił w wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 25 czerwca 2013 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 25 czerwca 2013 r. oddalił powództwo M. S. o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego B. Spółki z o.o. w W. kwoty 144 000 zł wraz ustawowymi odsetkami od dnia 1 lipca 2009 r. przyjmując, iż powód nie ma legitymacji do dochodzenia wierzytelności, którą opierał na podstawie umowy cesji zawartej w dniu 11 marca 2011 r. W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy błędnie przyjął, że powodowi M. S. nie przysługuje legitymacja czynna i z tej przyczyny doszło do nierozpoznania istoty sprawy. Sąd Okręgowy niezasadnie uznał, że wymieniona umowa cesji jest nieważna. Jak podkreślił Sąd Apelacyjny, w konsekwencji Sąd Okręgowy zaniechał zbadania merytorycznej podstawy powództwa o zapłatę. W zażaleniu na wyrok Sądu drugiej instancji strona pozwana B. Spółka z o.o. zarzuciła naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. polegające na niewłaściwej ocenie prawnej sprawy i przyjęciu, że nie doszło do rozpoznania jej istoty. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że kontrola, której dokonuje Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie na orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji, tj. zażalenie określone w art. 3941 § 11 k.p.c., ma charakter formalny i odnosi się do przesłanek uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji. W postępowaniu wszczętym w wyniku wniesienia zażalenia na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c. Sąd Najwyższy bada jedynie poprawność zastosowania art. 386 § 2 i 4 k.p.c. przez sąd drugiej instancji, innymi słowy, bada, czy rzeczywiście wystąpiły wskazane przez sąd drugiej instancji przesłanki uchylenia zaskarżonego wyroku, którymi zgodnie z art. 386 § 2 i 4 k.p.c. mogą być: nieważność postępowania, nierozpoznanie przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy, konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Zażalenie na orzeczenie 3 sądu drugiej instancji ma służyć skontrolowaniu, czy zostało ono prawidłowo wydane w jednej z sytuacji przewidzianych w art. 386 § 2 i 4 k.p.c. Przedmiotem oceny Sądu Najwyższego nie są natomiast zasadność roszczenia i stanowisko zajęte przez sąd drugiej instancji co do meritum sprawy. Zażalenie wniesione na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c. nie jest środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy wyroku (por. m. in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 listopada 2012 r., IV CZ 147/12; z dnia 7 marca 2013 r.; II CZ 193/12, niepubl.; z dnia 24 maja 2013 r., V CZ 156/12, niepubl.; z dnia 20 września 2013 r., II CZ 51/13, niepubl.; z dnia 15 maja 2014 r., II CZ 17/14, niepubl.; z dnia 2 października 2014 r., IV CZ 68/14, niepubl.; z dnia 3 października 2014 r., V CZ 61/14, niepubl.). Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji następuje wówczas, gdy sąd nie odniósł się do tego co było przedmiotem sprawy, gdy zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania albo oceny merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie. Do przesłanek tych zalicza się brak legitymacji procesowej strony, czynnej lub biernej (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 23 września 1998 r., II CKN 897/97, OSNC 1999 nr 1, poz. 22, z dnia 13 marca 2014 r., I CZ 10/14, niepubl.; z dnia 6 sierpnia 2014 r., I CZ 48/14, niepubl.; z dnia 28 listopada 2014 r., I CZ 91/14, niepubl.; z dnia 21 maja 2015 r., IV CZ 10/15, niepubl.). Wobec powyższego Sąd Apelacyjny, prezentując odmienny pogląd odnośnie ważności umowy cesji, prawidłowo zakwalifikował zaistniałą sytuację procesową, jako uzasadniającą - zgodnie z art. 386 § 4 k.p.c. - uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Z tych względów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 398 14 k.p.c.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI