III CZ 34/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zażalenie uczestników B.S. i in. na postanowienie Sądu Okręgowego w K., które uchyliło postanowienie Sądu Rejonowego w K. i zniosło postępowanie w sprawie o zasiedzenie z powodu śmierci jednej z uczestniczek, L.B., przed wydaniem orzeczenia przez Sąd Rejonowy. Sąd Okręgowy uznał to za nieważność postępowania na podstawie art. 379 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Uczestnicy w zażaleniu zarzucili, że Sąd Okręgowy błędnie zastosował przepisy, gdyż następca prawny zmarłej, J.B., zgłosił swój udział w sprawie apelacyjnej i nie podnosił żadnych zarzutów dotyczących braku zawieszenia postępowania. Sąd Najwyższy podkreślił, że w postępowaniu zażaleniowym bada się jedynie przesłanki wydania orzeczenia kasatoryjnego przez sąd drugiej instancji. Wskazał, że śmierć strony powoduje utratę zdolności sądowej, ale w postępowaniu nieprocesowym, jeśli prawa przechodzą na spadkobierców, postępowanie powinno być zawieszone, aby umożliwić im udział. Jednakże, jeśli następca prawny zgłosił swój udział i nie podnosił zarzutów, nie można mówić o uszczerbku w jego prawach procesowych. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy błędnie przyjął nieważność postępowania, uchylił zaskarżone postanowienie i pozostawił rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego sądowi drugiej instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących nieważności postępowania w przypadku śmierci strony w postępowaniu nieprocesowym, zakres kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym.
Dotyczy specyfiki postępowania nieprocesowego i sytuacji, gdy następca prawny nie zgłasza zastrzeżeń.
Zagadnienia prawne (2)
Czy śmierć uczestnika postępowania nieprocesowego przed wydaniem orzeczenia przez sąd pierwszej instancji, bez ujawnienia tej okoliczności i wezwania następców prawnych, skutkuje nieważnością postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie zawsze. W przypadku, gdy następca prawny zmarłego uczestnika zgłosił swój udział w postępowaniu i nie podnosił zarzutów dotyczących braku zawieszenia postępowania lub jego kontynuowania po śmierci poprzednika, nie można mówić o uszczerbku w jego prawach procesowych, a tym samym o nieważności postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że choć śmierć strony powoduje utratę zdolności sądowej, to w postępowaniu nieprocesowym, jeśli prawa przechodzą na spadkobierców, kluczowe jest, czy następca prawny miał możliwość obrony swoich praw. Jeśli następca prawny aktywnie uczestniczy w postępowaniu i nie zgłasza zastrzeżeń co do czynności podjętych po śmierci poprzednika, nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania z powodu braku zawieszenia.
Jaki jest zakres kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym na podstawie art. 394^1 § 1^1 k.p.c. w przypadku uchylenia orzeczenia przez sąd drugiej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy bada jedynie, czy wystąpiły wskazane przez sąd drugiej instancji przesłanki wydania orzeczenia kasatoryjnego (nieważność postępowania, nierozpoznanie istoty sprawy, konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości). Nie jest to środek służący kontroli materialnoprawnej podstawy orzeczenia czy prawidłowości zastosowania przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasatoryjnego rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
Zakres kontroli Sądu Najwyższego w tym trybie jest ograniczony do oceny, czy sąd drugiej instancji prawidłowo zakwalifikował daną sytuację procesową jako podstawę do wydania orzeczenia kasatoryjnego. Sąd Najwyższy nie bada merytorycznej zasadności rozstrzygnięcia co do istoty sprawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gmina Miejska K. | instytucja | wnioskodawca |
| B. S. i in. | inne | uczestnik |
| Skarb Państwa - Prezydent Miasta K. | organ_państwowy | uczestnik |
| J. B. | inne | uczestnik |
| S.G. | inne | uczestnik |
| L. B. | inne | uczestnik (zmarła) |
Przepisy (15)
Główne
k.p.c. art. 379 § pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa nieważności postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony jej praw. Sąd Okręgowy uznał, że śmierć uczestniczki bez zawieszenia postępowania stanowiła podstawę nieważności.
k.p.c. art. 174 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa zawieszenia postępowania w przypadku śmierci strony.
k.p.c. art. 394 § 1 § 1^1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji uchylające orzeczenie i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 510 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kręgu uczestników postępowania nieprocesowego.
k.p.c. art. 394^15 § § 1 zdanie pierwsze
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna uchylenia postanowienia przez Sąd Najwyższy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zastosowany przez uczestników w zażaleniu jako podstawa zarzutu naruszenia przepisów.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy odpowiedniego stosowania przepisów postępowania procesowego do postępowania nieprocesowego.
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zastosowany przez uczestników w zażaleniu jako podstawa zarzutu naruszenia przepisów.
k.p.c. art. 64 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zastosowany przez uczestników w zażaleniu jako podstawa zarzutu naruszenia przepisów.
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Wspomniany w kontekście uchwały III CZP 112/09 jako podstawa nieważności postępowania.
k.p.c. art. 398^3 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa skargi kasacyjnej związana z naruszeniem przepisów postępowania.
k.p.c. art. 524 § § 2 zdanie drugie w związku z art. 408
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy braku ograniczenia terminem skargi o wznowienie postępowania.
k.p.c. art. 394 § 1 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędne przyjęcie przez Sąd Okręgowy, że śmierć uczestniczki L.B. skutkuje nieważnością postępowania w odniesieniu do wszystkich uczestników, mimo zgłoszenia się następcy prawnego i braku jego zastrzeżeń. • Niewłaściwe zastosowanie art. 379 pkt 2 k.p.c. w sytuacji, gdy następca prawny zmarłej uczestniczki nie poniósł uszczerbku w swoich prawach procesowych.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy bada tylko, czy wystąpiły wskazane przez sąd drugiej instancji przesłanki wydania orzeczenia kasatoryjnego • śmierć strony postępowania powoduje utratę przez nią zdolności prawnej, a zatem i sądowej • następca prawny L. B. poniósł uszczerbek w tych uprawnieniach procesowych, dla ochrony których przewidziana została konieczność zaprzestania czynności przez sąd w związku ze śmiercią strony i zawieszenia postępowania w sprawie.
Skład orzekający
Marta Romańska
przewodniczący, sprawozdawca
Paweł Grzegorczyk
członek
Krzysztof Strzelczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nieważności postępowania w przypadku śmierci strony w postępowaniu nieprocesowym, zakres kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania nieprocesowego i sytuacji, gdy następca prawny nie zgłasza zastrzeżeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego związanego ze śmiercią strony w trakcie postępowania i jego wpływem na ważność orzeczeń, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Śmierć strony w trakcie procesu. Czy to automatycznie unieważnia postępowanie?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.