III CZ 34/17

Sąd NajwyższyWarszawa2017-09-15
SNCywilneprawo rzeczoweWysokanajwyższy
wznowienie postępowaniaskarga kasacyjnaprawo rzeczoweuwłaszczenienieruchomościpostępowanie cywilneSąd Najwyższydopuszczalność środka zaskarżenia

Podsumowanie

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną od orzeczenia w sprawie o wznowienie postępowania uwłaszczeniowego, potwierdzając brak dopuszczalności skargi kasacyjnej w takich przypadkach.

Wnioskodawcy zaskarżyli postanowienie Sądu Okręgowego odrzucające ich skargę kasacyjną od orzeczenia w sprawie o wznowienie postępowania uwłaszczeniowego. Argumentowali, że sprawa dotyczy prawa rzeczowego, a zaskarżone postanowienie narusza merytoryczne rozstrzygnięcie. Podnosili również kwestię wadliwego pouczenia o możliwości wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd Najwyższy uznał skargę kasacyjną za niedopuszczalną, powołując się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym skarga kasacyjna nie przysługuje od postanowienia sądu drugiej instancji oddalającego zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. Argument o wadliwym pouczeniu uznano za chybiony.

Sprawa dotyczyła zażalenia wnioskodawców na postanowienie Sądu Okręgowego w K., które odrzuciło ich skargi kasacyjne od wcześniejszego postanowienia tego samego sądu, oddalającego zażalenie wnioskodawców na postanowienie Sądu Rejonowego w M. Sąd Rejonowy odrzucił skargę o wznowienie postępowania w sprawie o uregulowanie własności gospodarstwa rolnego, zakończonej prawomocnym postanowieniem z 1988 r. Wnioskodawcy zarzucili naruszenie art. 519¹ § 1 k.p.c., twierdząc, że sprawa dotyczy prawa rzeczowego, a zaskarżone postanowienie narusza merytoryczne rozstrzygnięcie. Podnosili również, że zostali wadliwie pouczeni o możliwości wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd Najwyższy, powołując się na liczne orzeczenia, stwierdził, że skarga kasacyjna od postanowienia sądu drugiej instancji oddalającego zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania nie przysługuje. Podkreślono, że skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, odmiennym od pozwu czy wniosku inicjującego postępowanie. Sąd uznał za nieistotne stwierdzenie skarżących dotyczące charakteru sprawy jako sprawy z zakresu prawa rzeczowego w kontekście dopuszczalności skargi kasacyjnej. Argument o wadliwym pouczeniu został uznany za chybiony, zwłaszcza w kontekście profesjonalizmu pełnomocnika.

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga kasacyjna w takich przypadkach nie przysługuje.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołuje się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a postanowienie sądu drugiej instancji oddalające zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania nie podlega zaskarżeniu kasacyjnemu. Odrębna nazwa, sposób wnoszenia i rozpoznania skargi o wznowienie postępowania uniemożliwiają utożsamianie jej z pozwem lub wnioskiem inicjującym postępowanie nieprocesowe.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

Sąd Okręgowy w K.

Strony

NazwaTypRola
W.U.osoba_fizycznawnioskodawca
Z.U.osoba_fizycznawnioskodawca
W.B.osoba_fizycznauczestnik
J.B.osoba_fizycznauczestnik
D.D.osoba_fizycznauczestnik
J.B.osoba_fizycznauczestnik
J.J.osoba_fizycznauczestnik
D.B.osoba_fizycznauczestnik
S.B.osoba_fizycznauczestnik
W.B.osoba_fizycznauczestnik
J.B.osoba_fizycznauczestnik
M.B.osoba_fizycznauczestnik
J.D.osoba_fizycznauczestnik
M.G.osoba_fizycznauczestnik
Z. P.osoba_fizycznauczestnik
A.K.osoba_fizycznauczestnik
H.L.osoba_fizycznauczestnik
W.M.osoba_fizycznauczestnik
F.B.osoba_fizycznauczestnik
A.B.osoba_fizycznauczestnik
J.B.osoba_fizycznauczestnik
J.M.B.osoba_fizycznauczestnik

Przepisy (6)

Główne

k.p.c. art. 519¹ § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten określa, że skarga o wznowienie postępowania jest dopuszczalna m.in. w sprawach z zakresu prawa rzeczowego. Sąd Najwyższy jednak uznał, że nie wpływa to na dopuszczalność skargi kasacyjnej od postanowienia oddalającego zażalenie na odrzucenie skargi o wznowienie postępowania.

k.p.c. art. 398¹⁴

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna oddalenia zażalenia przez Sąd Najwyższy.

k.p.c. art. 394¹ § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna oddalenia zażalenia przez Sąd Najwyższy.

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna oddalenia zażalenia przez Sąd Najwyższy, wskazująca na stosowanie przepisów o postępowaniu w sprawach spornych do postępowań nieprocesowych.

Pomocnicze

k.p.c. art. 399

Kodeks postępowania cywilnego

Przepisy dotyczące skargi kasacyjnej.

k.p.c. art. 416¹

Kodeks postępowania cywilnego

Przepisy dotyczące skargi o wznowienie postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga kasacyjna od postanowienia sądu drugiej instancji oddalającego zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania nie przysługuje. Skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, odmiennym od pozwu lub wniosku inicjującego postępowanie. Profesjonalizm pełnomocnika uniemożliwia usprawiedliwienie uchybienia wadliwym pouczeniem sądu.

Odrzucone argumenty

Sprawa dotyczy prawa rzeczowego, a zaskarżone postanowienie narusza merytoryczne rozstrzygnięcie. Wnioskodawca został wadliwie pouczony o możliwości wniesienia skargi kasacyjnej.

Godne uwagi sformułowania

skarga kasacyjna (...) na postanowienie sądu drugiej instancji oddalające zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania nie przysługuje skarga o wznowienie postępowania zmierza do zmiany albo uchylenia zaskarżonego prawomocnego orzeczenia funkcjonalnie pełniąc rolę nadzwyczajnego środka zaskarżenia, zasadniczą inną od pozwu lub wniosku o wszczęcie postępowania nieprocesowego pozbawione jest znaczenia procesowego, skądinąd trafne stwierdzenie skarżących, że sprawy o uregulowanie własności gospodarstwa rolnego należą do kategorii spraw z zakresu prawa rzeczowego w rozumieniu art. 519¹ § 1 k.p.c.

Skład orzekający

Władysław Pawlak

przewodniczący

Anna Owczarek

sprawozdawca

Krzysztof Pietrzykowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej niedopuszczalności skargi kasacyjnej od postanowień w przedmiocie zażalenia na odrzucenie skargi o wznowienie postępowania, a także kwestii wpływu wadliwego pouczenia na dopuszczalność środków zaskarżenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej ze skargą o wznowienie postępowania i skargą kasacyjną.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie dotyczy kwestii proceduralnych związanych z dopuszczalnością środków zaskarżenia, co jest istotne dla praktyków prawa, ale może być mniej interesujące dla szerszej publiczności.

Kiedy skarga kasacyjna nie przysługuje? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady wznawiania postępowań.

Sektor

nieruchomości

Lexedit Research — analiza prawna z AI

Zadaj pytanie prawne i otrzymaj dogłębną analizę opartą o orzecznictwo, przepisy i doktrynę. Agent AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne przepisy.

Analiza orzecznictwa

Wyszukiwanie i analiza orzeczeń sądów powszechnych, SN i NSA

Aktualne przepisy

Treść ustaw i kodeksów w brzmieniu na dowolną datę z ISAP

Komentarze doktrynalne

Dostęp do komentarzy do kluczowych przepisów prawa

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt III CZ 34/17
POSTANOWIENIE
Dnia 15 września 2017 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Władysław Pawlak (przewodniczący)
‎
SSN Anna Owczarek (sprawozdawca)
‎
SSN Krzysztof Pietrzykowski
w sprawie z wniosku W.U.  i Z.U.
‎
przy uczestnictwie W.B., J.B., D.D., J.B., J.J., D.B., S.B., W.B., J.B., M.B., J.D., M.G., Z. P., A.K., H.L., W.M., F.B., A.B., J.B.  i J.M.B. w przedmiocie skargi o wznowienie postępowania o uwłaszczenie
zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w M.
z dnia 17 marca 1988 r., I Ns (…)
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 15 września 2017 r.,
‎
zażalenia wnioskodawców na postanowienie Sądu Okręgowego w K.
‎
z dnia 17 maja 2016 r., sygn. akt WSC (…), WSC (…)
oddala zażalenie.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2016 r. Sąd Okręgowy w K. odrzucił, jako niedopuszczalne,  skargi kasacyjne wnioskodawców W.U. i Z.U.  od postanowienia Sądu Okręgowego w K. 15  lutego 2016 r. w przedmiocie oddalenia zażalenia wnioskodawców na postanowienie Sądu Rejonowego w M. z dnia 15 maja 2014 r. odrzucającego skargę o wznowienie postępowania w sprawie o uregulowanie własności gospodarstwa rolnego, zakończonej prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w M.  z dnia 17 marca 1988 r.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli wnioskodawcy zarzucając naruszenie art. 519
1
§ 1 k.p.c. Zdaniem skarżących sprawa niniejsza była sprawą z zakresu prawa rzeczowego, a postanowienie sądu drugiej instancji oddalające zażalenie na postanowienie odrzucającego skargę o wznowienie postępowania „utrwala istniejące prawomocnie, merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy”, a tym samym wkracza w jego zakres, kończąc postępowanie w sprawie w rozumieniu art. 519
1
§ 1 k.p.c. Wnioskodawca W.U. wskazał ponadto, że swoje uprawnienie wywodzi z faktu pouczenia przy doręczeniu odpisu postanowienia z dnia 21 grudnia 2016 r., że przysługuje od niego skarga kasacyjna.
Sąd Najwyższy zważył:
Judykatura zgodnie przyjmuje, że skarga kasacyjna (wcześniej kasacja) na postanowienie sądu drugiej instancji oddalające zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania nie przysługuje (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 28 czerwca 2001 r., I CZ 94/01, OSNC 2002, Nr 3, poz. 34, z dnia 15 października 2001 r., V CKN 357/01, OSNC 2002, nr 7-8, poz. 92, z dnia 15 lutego 2002 r., III CZ 2/02, nie publ., z dnia 19 marca 2002 r., II CZ 166/01, nie publ., z dnia 8 sierpnia 2005 r., I CK 234/05, nie publ., z dnia 6 września 2006 r., IV CK 17/06, nie publ., z dnia 16 lipca 2008 r., II CZ 50/08, nie publ., z dnia 4 marca 2009 r., IV CZ 16/09, nie publ., z dnia  17 lipca 2014 r.,
III CZ 31/14, nie publ.). Przyjmuje się bowiem, że
skarga o wznowienie postępowania zmierza do zmiany albo uchylenia zaskarżonego prawomocnego orzeczenia funkcjonalnie pełniąc rolę nadzwyczajnego środka zaskarżenia, zasadniczą inną od pozwu lub wniosku o wszczęcie postępowania nieprocesowego, a
odrębna nazwa oraz sposób jej wnoszenia i rozpoznania (art. 399-416
1
k.p.c.), uniemożliwiają utożsamianie jej z pozwem lub wnioskiem inicjującym postępowanie nieprocesowe. Z tych względów pozbawione jest znaczenia procesowego, skądinąd trafne stwierdzenie skarżących, że
sprawy o uregulowanie własności gospodarstwa rolnego należą do kategorii spraw z zakresu prawa rzeczowego w rozumieniu art. 519
1
§ 1 k.p.c., zatem co do zasady o dopuszczalności skargi kasacyjnej decydowałby ten przepis (
por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
15 lutego 2002 r., III CZ 2/02, nie publ.).
Chybiony jest także argument odwołujący się do wadliwego pouczenia wnioskodawcy przy doręczeniu odpisu postanowienia o możliwości wniesienia skargi kasacyjnej. Ograniczenie zdolności postulacyjnej stron w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, profesjonalizm pełnomocnika uniemożliwia mu usprawiedliwienie uchybienia, łatwym zresztą do dostrzeżenia, błędem sądu.
Z tych względów Sąd Najwyższy zażalenie, jako bezzasadne, oddalił na podstawie art. 398
14
w zw. z art. 394
1
§ 3 w zw. z art. 13 §  2 k.p.c.
jw