III CZ 339/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Warszawie uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że doszło do nieważności postępowania. Powodem miało być rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, mimo wniosków dowodowych stron, co miało pozbawić strony możności obrony ich praw. Sąd Apelacyjny powołał się na przepisy ustawy COVID-19, ale uznał, że nie było podstaw do stosowania ich w sposób, który uniemożliwiłby przeprowadzenie rozprawy. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego. Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny błędnie uznał postępowanie przed Sądem Okręgowym za nieważne. Podkreślono, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie pandemii było zgodne z obowiązującą ustawą COVID-19 i nie skutkowało nieważnością postępowania ani pozbawieniem stron możności obrony ich praw. Sąd Najwyższy wskazał również, że Sąd Apelacyjny nieprawidłowo uznał, iż Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy. W systemie apelacji pełnej sąd drugiej instancji ma obowiązek merytorycznego rozpoznania sprawy i naprawienia błędów sądu pierwszej instancji, a nie tylko uchylania wyroku. Sąd Apelacyjny mógł uzupełnić postępowanie dowodowe i dokonać własnych ustaleń. Wobec tego Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, uznając go za zbyt daleko idący.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących rozpoznawania spraw na posiedzeniu niejawnym w okresie pandemii COVID-19 oraz obowiązków sądu drugiej instancji w systemie apelacji pełnej.
Dotyczy specyficznego okresu obowiązywania przepisów ustawy COVID-19 oraz spraw typu 'frankowego'.
Zagadnienia prawne (3)
Czy rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie pandemii COVID-19, na podstawie ustawy COVID-19, skutkuje nieważnością postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. i pozbawieniem stron możności obrony ich praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie pandemii COVID-19, na podstawie ustawy COVID-19, nie skutkuje nieważnością postępowania ani pozbawieniem stron możności obrony ich praw, jeśli było zgodne z przepisami ustawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że ustawa COVID-19 przewidywała możliwość rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym, a jej stosowanie nie prowadziło do nieważności postępowania ani naruszenia praw stron. Podkreślono, że przepisy te miały na celu zapewnienie sprawnego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości w nadzwyczajnych okolicznościach.
Czy sąd drugiej instancji, stwierdzając uchybienia sądu pierwszej instancji, powinien uchylić wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, czy też powinien sam uzupełnić postępowanie i rozpoznać sprawę merytorycznie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd drugiej instancji, w ramach apelacji pełnej, powinien w miarę możliwości sam uzupełnić postępowanie dowodowe i dokonać własnych ustaleń faktycznych oraz oceny prawnej, zamiast uchylać wyrok i przekazywać sprawę do ponownego rozpoznania, chyba że zachodzą wyjątkowe okoliczności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że system apelacji pełnej nakłada na sąd drugiej instancji obowiązek merytorycznego rozpoznania sprawy i naprawienia błędów sądu pierwszej instancji. Uchylenie wyroku powinno być wyjątkiem, a nie regułą, zwłaszcza w sprawach o znaczeniu społecznym i materialnym.
Czy nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji zachodzi, gdy sąd ten dokonał oceny abuzywności postanowień umowy, ale sąd drugiej instancji uznał tę ocenę za niepełną lub błędną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nierozpoznanie istoty sprawy nie zachodzi, gdy sąd pierwszej instancji dokonał merytorycznej oceny żądania, nawet jeśli sąd drugiej instancji uzna ją za niepełną lub błędną. W takim przypadku sąd drugiej instancji powinien sam uzupełnić postępowanie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że nierozpoznanie istoty sprawy dotyczy sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji w ogóle nie orzekł merytorycznie o żądaniach lub zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania. Sama ocena stanu faktycznego lub prawnego, nawet błędna, nie jest równoznaczna z nierozpoznaniem istoty sprawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
k.p.c. art. 379
Kodeks postępowania cywilnego
Enumeratywnie wyliczone przesłanki nieważności postępowania, które nie podlegają rozszerzającej interpretacji.
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Rozpoznanie sprawy w składzie niezgodnym z przepisami prawa jako podstawa nieważności postępowania.
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Pozbawienie stron możności obrony ich praw jako podstawa nieważności postępowania.
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w przypadku nieważności postępowania.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w przypadku nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy lub konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.
ustawa COVID – 19 art. 15 zzs1 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Podstawa prawna do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie pandemii.
Pomocnicze
k.p.c. art. 299
Kodeks postępowania cywilnego
Dowód z przesłuchania stron jako dowód subsydiarny.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek sądu drugiej instancji rozpoznania sprawy w granicach zaskarżenia.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek sądu drugiej instancji orzekania na podstawie materiału zebranego w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pozostawienie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego sądowi orzekającemu w sprawie.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania przed sądem drugiej instancji.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zażalenie na postanowienia sądu drugiej instancji kończące postępowanie w sprawie.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zażalenie na postanowienie sądu drugiej instancji uchylające wyrok sądu pierwszej instancji i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Rozpoznanie zażalenia na orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania przed sądem drugiej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Apelacyjny błędnie uznał nieważność postępowania z powodu rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie pandemii. • Sąd Apelacyjny błędnie uznał, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy. • Sąd Apelacyjny miał możliwość uzupełnienia postępowania dowodowego, zamiast uchylać wyrok.
Odrzucone argumenty
Sąd Okręgowy rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, pomimo zgłoszonych wniosków dowodowych, co skutkowało nieważnością postępowania. • Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ nie uwzględnił wniosków dowodowych strony powodowej.
Godne uwagi sformułowania
nie można w sposób całkowicie dowolny i niezgodny z obowiązującymi przepisami kształtować procesu cywilnego jako postępowania wyłącznie pisemnego i niejawnego • rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji powinno mieć charakter merytoryczny, a nie tylko kontrolny • uchylenie orzeczenia sądu pierwszej instancji powinno mieć charakter wyjątkowy
Skład orzekający
Agnieszka Góra-Błaszczykowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących rozpoznawania spraw na posiedzeniu niejawnym w okresie pandemii COVID-19 oraz obowiązków sądu drugiej instancji w systemie apelacji pełnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego okresu obowiązywania przepisów ustawy COVID-19 oraz spraw typu 'frankowego'.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z okresem pandemii i ma znaczenie dla spraw 'frankowych', co czyni je interesującym dla prawników specjalizujących się w tych dziedzinach.
“Sąd Najwyższy: Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w pandemii nie zawsze oznacza nieważność!”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.