Orzeczenie · 2026-03-17

III CZ 287/24

Sąd
Sąd Najwyższy
Miejsce
Warszawa
Data
2026-03-17
SNCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
nierozpoznanie istoty sprawyart. 5 k.c.postępowanie uproszczonezażalenieSąd Najwyższysąd drugiej instancjisąd pierwszej instancjiart. 386 k.p.c.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie powoda T.U. na wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach, który uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Kielcach i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego w celu oceny zasadności zastosowania art. 5 k.c. Powód zarzucił Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy, po analizie dopuszczalności zażalenia na orzeczenie kasatoryjne w postępowaniu uproszczonym, uznał je za zasadne. Sąd Najwyższy podkreślił, że nierozpoznanie istoty sprawy ma miejsce, gdy sąd nie odnosi się do przedmiotu sprawy lub zaniecha zbadania materialnej podstawy żądania z powodu bezpodstawnego przyjęcia przesłanki unicestwiającej roszczenie. W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy ustalił stan faktyczny, ocenił dowody i dokonał oceny prawnej żądania przez pryzmat art. 5 k.c. Zarzuty Sądu Okręgowego dotyczyły głównie nieuwzględnienia wniosków dowodowych pozwanych. Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył zasady dwuinstancyjności, a sąd drugiej instancji błędnie zastosował art. 386 § 4 k.p.c. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

interpretacja pojęcia nierozpoznania istoty sprawy oraz dopuszczalności zażalenia na wyrok kasatoryjny w postępowaniu uproszczonym.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i interpretacji przepisów k.p.c. dotyczących orzeczeń kasatoryjnych.

Zagadnienia prawne (2)

Czy wyrok kasatoryjny sądu drugiej instancji wydany w postępowaniu uproszczonym podlega zaskarżeniu zażaleniem?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, zażalenie na orzeczenie kasatoryjne wydane w postępowaniu uproszczonym jest dopuszczalne.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podzielił nowsze orzecznictwo dopuszczające zażalenie na orzeczenie kasatoryjne w postępowaniu uproszczonym, powołując się na brak wyłączenia ustawowego i inne racje.

Czy sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy, jeśli nie przeprowadził w pełni postępowania dowodowego w celu oceny zastosowania art. 5 k.c.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy, jeśli ustalił stan faktyczny, ocenił dowody i dokonał oceny prawnej żądania, nawet jeśli nie przeprowadził wszystkich dowodów lub wadliwie ocenił dowody.

Uzasadnienie

Nierozpoznanie istoty sprawy ma miejsce, gdy sąd nie odnosi się do przedmiotu sprawy lub zaniecha zbadania materialnej podstawy żądania z powodu bezpodstawnego przyjęcia przesłanki unicestwiającej roszczenie. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych nie jest równoznaczne z nierozpoznaniem istoty sprawy.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylenie wyroku
Strona wygrywająca
T.U.

Strony

NazwaTypRola
T.U.osoba_fizycznapowód
P.K.osoba_fizycznapozwany
M.K.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (8)

Główne

k.p.c. art. 386 § § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji uchyla wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania, jeżeli stwierdzi nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji.

k.p.c. art. 398 § 15 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa orzekania Sądu Najwyższego w przedmiocie zażalenia.

Pomocnicze

k.c. art. 5

Kodeks cywilny

Zasada zakazująca nadużycia prawa podmiotowego.

u.p.t.h. art. 10 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

Dotyczy rekompensaty za koszty odzyskiwania należności.

k.p.c. art. 505 § 12 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy uchylenia wyroku w postępowaniu uproszczonym w przypadku naruszenia prawa materialnego.

k.p.c. art. 394 § 1 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy zażalenia na orzeczenia sądu drugiej instancji.

Konstytucja art. 176 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada dwuinstancyjności postępowania sądowego.

k.p.c. art. 108 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy. • Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił dowody i stan faktyczny. • Zażalenie na wyrok kasatoryjny w postępowaniu uproszczonym jest dopuszczalne.

Odrzucone argumenty

Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy. • Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

nie można jednak mówić o nierozpoznaniu istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. w sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji zbadał podstawę faktyczną roszczenia (nawet jeśli nie w pełnym zakresie), nie przeprowadził wszystkich dowodów, wadliwie ocenił przeprowadzone dowody lub przyjął nieprawidłową ocenę prawną roszczenia. • niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy nie jest równoznaczne z nierozpoznaniem jej istoty.

Skład orzekający

Marcin Krajewski

przewodniczący-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "interpretacja pojęcia nierozpoznania istoty sprawy oraz dopuszczalności zażalenia na wyrok kasatoryjny w postępowaniu uproszczonym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i interpretacji przepisów k.p.c. dotyczących orzeczeń kasatoryjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Orzeczenie SN wyjaśnia kluczowe kwestie procesowe dotyczące nierozpoznania istoty sprawy i dopuszczalności zażalenia, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego.

Sąd Najwyższy: Kiedy sąd naprawdę nie rozpoznał istoty sprawy?

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst