III CZ 27/11

Sygn. akt III CZ 27/11 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 20 maja 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) 
SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) 
SSN Marian Kocon 
 
 
w sprawie z wniosku Janiny K. 
przy uczestnictwie Wandy Ż. I in.  
o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 20 maja 2011 r., 
zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego  
z dnia 1 lutego 2011 r.,  
 
1) 
odrzuca zażalenie w części obejmującej zmianę przez 
Sąd Okręgowy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania 
przed Sądem pierwszej instancji (punkt 2 zaskarżonego 
orzeczenia); 
2) 
oddala zażalenie w pozostałej części. 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
  Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2010 r. Sąd Rejonowy oddalił wniosek 
Janiny K. o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie nieruchomości określonej bliżej 
we wniosku i ustalił, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane 
ze swoim udziałem w sprawie. 
  Po rozpoznaniu apelacji wnioskodawczyni oraz zażalenia uczestników 
postępowania Wandy Ż. i Waldemara B. na rozstrzygniecie o kosztach 
postępowania, Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 1 lutego 2011 r.: po pierwsze 
oddalił apelację, po drugie uwzględniając zażalenie Wandy Ż. zmienił częściowo 
rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego o kosztach postępowania w ten sposób, że 
zasądził od wnioskodawczyni na rzecz uczestniczki Wandy Ż.  kwotę 1217 zł 
tytułem zwrotu kosztów postępowania stwierdzając, że w pozostałym zakresie 
strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, po 
trzecie odrzucił zażalenie Waldemara B. i po czwarte zasądził od wnioskodawczyni 
na rzecz uczestników Wandy Ż. i Waldemara B. kwotę 600 zł tytułem zwrotu 
kosztów postępowania odwoławczego. 
  Uzasadniając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania Sąd Okręgowy 
stwierdził, że w sprawie zachodziły podstawy do odstąpienia od wyrażonej w art. 
520 § 1 k.p.c. reguły ponoszenia przez każdego uczestnika kosztów postępowania 
nieprocesowego związanych z jego udziałem w sprawie, bowiem interesy 
wnioskodawczyni i uczestników postępowania Wandy Ż. i Waldemara B. były 
niewątpliwie sprzeczne. Wnioskodawczyni dążyła do stwierdzenia na jej rzecz 
nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, a uczestnicy sprzeciwiali się 
temu w toku całego postępowania. Sąd wskazał też, że między stronami toczyły się 
już inne sprawy sądowe, w których potwierdzono prawo do nieruchomości 
poprzedników 
prawnych 
uczestniczki. 
W 
tej 
sytuacji 
oddalenie 
wniosku 
o zasiedzenie 
złożonego 
przez 
wnioskodawczynię 
uzasadniało 
orzeczenie 
o kosztach postępowania na podstawie art. 520 § 3 k.p.c. i zasądzenie ich od 
wnioskodawczyni na rzecz uczestników postępowania. 

 
3 
  Pełnomocnik wnioskodawczyni wniósł zażalenie na zawarte w powyższym 
postanowieniu rozstrzygnięcie o „kosztach zastępstwa adwokackiego” stwierdzając, 
że zaskarża postanowienie w jego ustępach 2 i 4. 
  Zarzucił naruszenie art. 520 § 3 k.p.c. przez uznanie, że oddalenie wniosku 
i apelacji uzasadnia automatycznie zastosowanie tego przepisu oraz przez uznanie, 
że złożone przez uczestników zażalenie na orzeczenie o kosztach zastępstwa 
adwokackiego za I instancję pochodzi od osób uprawnionych, co było 
kwestionowane w toku rozprawy apelacyjnej. 
  Wskazał między innymi, że wnioskodawczyni, która przez 51 lat była 
posiadaczką nieruchomości i nie uzyskała ochrony swoich praw w innych 
wytoczonych postępowaniach sądowych, wystąpiła z wnioskiem o zasiedzenie, 
a uczestnicy w każdej ze spraw przedstawiali różne czasokresy użytkowania 
spornej nieruchomości i przedstawiali świadków, którym Sąd dawał wiarę. 
Wnosił o uchylenie postanowienia o kosztach i przekazanie w tym zakresie sprawy 
Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
  Zgodnie z art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego 
przysługuje jedynie na postanowienie co do kosztów procesu, które nie były 
przedmiotem 
rozstrzygnięcia 
Sądu 
pierwszej 
instancji, 
a 
więc 
jedynie 
na rozstrzygnięcie co do kosztów postępowania apelacyjnego, bo tylko o kosztach 
tego 
postępowania 
rozstrzyga 
po 
raz 
pierwszy 
Sąd 
drugiej 
instancji. 
Nie przysługuje zatem zażalenie do Sądu Najwyższego na postanowienie Sądu 
drugiej instancji orzekające o kosztach postępowania przed Sądem pierwszej 
instancji w wyniku rozpoznania zażalenia strony czy uczestnika na takie 
rozstrzygniecie podjęte przez Sąd pierwszej instancji. Z tych przyczyn zażalenie 
wnioskodawczyni w zakresie obejmującym punkt 2 postanowienia Sądu 
Okręgowego, w którym Sąd ten, w wyniku zażalenia uczestniczki, zmienił 
rozstrzygnięcie o kosztach postępowania przed Sądem pierwszej instancji, podlega 
odrzuceniu jako niedopuszczalne (art. 373 w zw. z art. 397 § 2 i art. 39821 k.p.c.). 
  W pozostałej części zażalenie należy uznać za nieuzasadnione.  

 
4 
 Zasady orzekania o kosztach postępowania nieprocesowego określone są 
w art. 520 k.p.c. i różnią się od zasad orzekania o kosztach procesu. Wynika to 
z faktu, że w wielu sprawach toczących się w postępowaniu nieprocesowym 
interesy uczestników są wspólne i trudno mówić o uczestnikach wygrywających lub 
przegrywających sprawę. W wielu też sprawach postępowanie wszczynane jest 
z urzędu w interesie publicznym lub w interesie wszystkich uczestników. W takich 
sytuacjach regułą jest rozstrzyganie o kosztach postępowania nieprocesowego 
w sposób określony w art. 520 § 1 k.p.c., a więc przez stwierdzenie, że każdy 
uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. 
  Jeżeli jednak uczestnicy są w różnym stopniu zainteresowani w wyniku 
postępowania lub interesy ich są sprzeczne, wówczas brak podstaw do stosowania 
zasady przewidzianej w art. 520 § 1 k.p.c. i sąd może stosunkowo rozdzielić 
obowiązek zwrotu kosztów lub włożyć go na jednego z uczestników w całości (§ 2), 
a w razie sprzeczności interesów i oddalenie lub odrzucenia wniosku, sąd może 
nałożyć na uczestnika, którego wniosek został oddalony lub odrzucony obowiązek 
zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez innego uczestnika (§ 3). 
Ta ostatnia sytuacja nie różni się od typowych sytuacji występujących w procesie, 
gdzie sprzeczność interesów stron jest regułą i w zakresie orzekania o kosztach 
obowiązuje zasada odpowiedzialności za wynik procesu. Także w razie 
sprzeczności interesów uczestników postępowania nieprocesowego i oddalenia 
wniosku uzasadnione jest orzeczenie o kosztach postępowania zgodnie z zasadą 
odpowiedzialności za wynik sprawy, a więc zgodnie z regułą określoną w art. 520 
§ 3 zd. 1 k.p.c. 
  Nie ulega wątpliwości, że jedną ze spraw nieprocesowych, w których 
występuje sprzeczność interesów jest sprawa o stwierdzenie nabycia własności 
nieruchomości przez zasiedzenie, jeżeli właściciel nieruchomości oponuje 
przeciwko wnioskowi. Jak stwierdził Sąd Najwyższy między innymi w orzeczeniach 
z dnia 3 grudnia 1959 r. 2 CR 859/58 (OSN 1961 r., nr 2, poz. 45) oraz z dnia 
19 listopada 2010 r. III CZ 46/10 i III CZ 47/10 (niepubl.) w sprawach takich 
powstaje wyraźna kontradykcja co do oczekiwanego wyniku sprawy, gdyż 
wnioskodawca oczekuje uwzględnienia wniosku, a będący w opozycji uczestnik 
jego oddalenia. W razie oddalenia wniosku o zasiedzenie dochodzi do przegrania 

 
5 
sprawy przez wnioskodawcę, co uzasadnia obciążenie go kosztami postępowania, 
zgodnie z art. 520 § 3 k.p.c. 
   W rozpoznawanej sprawie wystąpiła taka właśnie sytuacja, gdyż 
wnioskodawczyni przegrała sprawę o zasiedzenie w obu instancjach. Orzeczenie 
o kosztach postępowania apelacyjnego zgodnie z art. 520 § 3 zd. 1 k.p.c. było 
zatem uzasadnione. 
  Jednocześnie trzeba stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, by zachodziły 
podstawy przewidziane w art. 102 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. do nie obciążenia jej 
kosztami postępowania apelacyjnego lub nałożenia na uczestników obowiązku 
poniesienia tych kosztów na podstawie art. 520 § 3 zd. 2 k.p.c.. Wskazane przez 
nią w zażaleniu okoliczności (długotrwałość posiadania przez nią nieruchomości, 
nie uzyskanie ochrony w innych postępowaniach, podawanie przez uczestników w 
różnych sprawach innych okresów użytkowania nieruchomości oraz wskazywanie 
świadków dla wykazania swoich twierdzeń) nie mogą być uznane za „wypadek 
szczególny” w rozumieniu art. 102 k.p.c. ani za postępowanie uczestników 
niesumienne lub oczywiście niewłaściwe w rozumieniu art. 520 § 3 zd. 2 k.p.c. 
  Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 385 w zw. 
z art. 3941 § 3 i art. 39821 k.p.c. oddalił zażalenie jako nieuzasadnione.        
 
 
 
 
 
 
 
jz