III CZ 264/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie banku na wyrok sądu apelacyjnego uchylający wyrok sądu okręgowego i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania z powodu nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie banku na wyrok Sądu Apelacyjnego, który uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Przyczyną uchylenia było nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji, który nie zbadał materialnej podstawy żądania powoda dotyczącego abuzywności klauzul umownych. Sąd Najwyższy uznał, że sąd pierwszej instancji błędnie zidentyfikował charakter roszczenia i zaniechał zbadania jego materialnej podstawy, co skutkowało nierozpoznaniem istoty sprawy.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał zażalenie Banku S.A. na wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi, który uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sprawa dotyczyła powództwa M. G. przeciwko bankowi o zapłatę i ustalenie. Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania, a mianowicie oceny zakwestionowanych przez powoda postanowień umowy pod kątem ich abuzywności. Sąd Okręgowy nie uprzedził również stron o prawdopodobnym wyniku sprawy w kontekście możliwości utrzymania umowy po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych. Sąd Najwyższy, powołując się na swoje utrwalone stanowisko, potwierdził, że do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi, gdy sąd pierwszej instancji nie odnosi się do przedmiotu sprawy, błędnie identyfikuje charakter roszczenia lub zaniecha zbadania jego materialnej podstawy. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie banku, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego do orzeczenia kończącego sprawę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, sąd pierwszej instancji nierozpoznał istoty sprawy.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania, czyli oceny klauzul umownych pod kątem abuzywności, błędnie przyjmując, że po ich usunięciu umowa nie mogłaby dalej obowiązywać. Powód domagał się utrzymania umowy w kształcie niezawierającym spornych postanowień, co stanowiło istotę roszczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie zażalenia
Strona wygrywająca
M. G.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. G. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 156 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 156 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 156 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji poprzez zaniechanie zbadania materialnej podstawy żądania oceny klauzul umownych pod kątem ich abuzywności. Naruszenie obowiązku pouczenia stron o prawdopodobnym wyniku sprawy w kontekście abuzywności klauzul umownych.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 386 § 4 w zw. z art. 156 § 1 k.p.c. przez Sąd Apelacyjny.
Godne uwagi sformułowania
do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, gdy sąd błędnie zidentyfikował charakter roszczenia, zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie przedmiotem procesu były niedozwolone klauzule umowne i zapłata jako skutek ich oceny przewodniczący ma obowiązek pouczyć konsumenta o prawdopodobnym wyniku sprawy w świetle zgłoszonych twierdzeń i dowodów, tj. w szczególności o tym, czy - w ocenie sądu - istnieje możliwość utrzymania umowy po wyeliminowaniu z niej klauzul abuzywnych i jakie będą następstwa dalszego funkcjonowania stosunku prawnego o takiej treści.
Skład orzekający
Mariusz Załucki
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia nierozpoznania istoty sprawy w kontekście abuzywności klauzul umownych oraz obowiązek sądu pouczenia konsumenta."
Ograniczenia: Dotyczy spraw konsumenckich z klauzulami abuzywnymi, gdzie sąd pierwszej instancji nie zbadał istoty sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony konsumentów przed nieuczciwymi klauzulami umownymi, a także precyzuje obowiązki sądu w tym zakresie, co jest istotne dla praktyki prawniczej.
“Sąd Najwyższy przypomina: Sąd musi badać abuzywność klauzul, nawet jeśli bank tego nie chce!”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III CZ 264/23 POSTANOWIENIE 24 października 2023 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Mariusz Załucki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 24 października 2023 r. w Warszawie zażalenia Bank spółki akcyjnej w W. na wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi I Wydział Cywilny z 10 maja 2023 r., I ACa 967/22, w sprawie z powództwa M. G. przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. o zapłatę i ustalenie, oddala zażalenie pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego do orzeczenia kończącego sprawę. UZASADNIENIE Wyrokiem z 10 maja 2023 Sąd Apelacyjny w Łodzi uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z 11 marca 2022 r. w punkcie 2 i 3 i w tym zakresie przekazał temuż Sądowi do ponownego rozpoznania sprawę z powództwa M. G. przeciwko Bank S.A. z siedzibą w W. o zapłatę i ustalenie. Przyczyną uchylenia było nierozpoznanie istoty sprawy poprzez zaniechanie zbadania materialnej podstawy żądania, mianowicie dokonania oceny zakwestionowanych przez powoda postanowień umowy pod kątem ich abuzywności. Sąd odwoławczy zauważył, że Sąd Okręgowy nie uprzedził stron, że w jego ocenie w stanie faktycznym sprawy równoczesne żądanie ustalenia nieważności spornej umowy stanowi niezbędną przesłankę uwzględnienia rozszenia o zapłatę. Wyrok kasatoryjny został zaskarżony zażaleniem przez pozwanego, który zarzucił naruszenie art. 386 § 4 w zw. z art. 156 1 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, gdy sąd błędnie zidentyfikował charakter roszczenia, zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie (zob. np. postanowienia SN z 25 maja 2023 r., III CZ 35/23; z 18 maja 2023, III CZ 80/23; z 18 kwietnia 2023 r., III CZ 430/22). Sąd Okręgowy nie dokonał oceny zaskarżonych postanowień umowy kredytu pod kątem abuzywności, ponieważ przyjął, że po ich usunięciu umowa nie mogłaby dalej obowiązywać. Powód zaś domagał się utrzymania w mocy umowy w kształcie niezawierającym spornych postanowień. Zważywszy, że przedmiotem procesu były niedozwolone klauzule umowne i zapłata jako skutek ich oceny, należy za Sądem odwoławczym przyjąć, że nie doszło do rozpoznania istoty sprawy, czyli roszczenia głównego, przedmiotu powództwa, racji, dla której w ogóle zostało wytoczone. Przyczyna, dla której Sąd zaniechał zbadania istoty sprawy nie ma przy tym znaczenia, o ile Sąd drugiej instancji nie podzielił stanowiska o jej istnieniu. Co więcej, w uchwałe składu siedmiu sędziów z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21 (OSNC 2021, nr 9, poz. 56) Sąd Najwyższy przyjął, że przewodniczący ma obowiązek pouczyć konsumenta o prawdopodobnym wyniku sprawy w świetle zgłoszonych twierdzeń i dowodów, tj. w szczególności o tym, czy - w ocenie sądu - istnieje możliwość utrzymania umowy po wyeliminowaniu z niej klauzul abuzywnych i jakie będą następstwa dalszego funkcjonowania stosunku prawnego o takiej treści. Sąd wskazał, że ustawowym instrumentem nadającym się do tego celu są art. 156 1 i art. 156 2 k.p.c. Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 w zw. z art. 394 1 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie, orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego pozostawiając, zgodnie z art. 108 § 2 w zw. z art. 398 21 i art. 394 1 § 3 k.p.c., sądowi który wyda orzeczenie kończące postępowanie w sprawie. [SOP] [ms]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI