III CZ 26/10

Sygn. akt III CZ 26/10 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 29 czerwca 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący, 
sprawozdawca) 
SSN Krzysztof Pietrzykowski 
SSN Krzysztof Strzelczyk 
 
 
w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości K. G. o wznowienie postępowania 
zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w […]               z dnia 29 
października 2009 r., sygn. akt I ACz …/09 
z powództwa S. P. sp.  z o.o. w L. 
przeciwko  K. G. sp. z o.o. w K. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 czerwca 
2010 r., 
zażalenia strony pozwanej  
na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] 
z dnia 17 marca 2010 r.,  
 
 
uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi 
Apelacyjnemu 
do 
ponownego 
rozpoznania          
i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego. 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
Postanowieniem z dnia 23 lipca 2009 r. Sąd Rejonowy ogłosił upadłość K. G. 
spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K., obejmującą likwidację majątku 
dłużnika. W dniu 1 marca 2010 r. syndyk masy upadłości tej Spółki wystąpił ze 
skargą o wznowienie postępowania w sprawie z powództwa S. P. spółki z 
ograniczoną odpowiedzialnością w L. przeciwko K. G. spółce z ograniczoną 
odpowiedzialnością w K. o zapłatę, zakończonego postanowieniem Sądu 
Apelacyjnego z dnia 15 września 2009 r. Postanowieniem tym oddalone zostało 
zażalenie pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego w T. z dnia 12 maja 2009 
r. o odrzuceniu jej sprzeciwu od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, 
wydanego przez ten Sąd w dniu 24 lutego 2009 r.  
W skardze syndyk powołał się na art. 401 pkt 2 k.p.c., zarzucając 
pozbawienie go możności działania wskutek naruszenia przez Sąd przepisów 
postępowania. Podniósł, że po ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej Spółki K. . Sp. z 
o.o. postępowanie toczące się przeciwko tej spółce w procesie o zapłatę, powinno 
zostać zawieszone z urzędu, bowiem tylko syndyk może być stroną w 
postępowaniu sądowym dotyczącym masy upadłości. Syndyk wskazał, że na 
sądzie ciążył ustawowy obowiązek powiadomienia go o toczącym się postępowaniu 
i wezwania do złożenia oświadczenia o przystąpieniu do będącego w toku 
postępowania 
w 
zakreślonym 
terminie. 
Tymczasem 
Sąd 
Apelacyjny 
postanowieniem z dnia 15 września 2009 r. oddalił zażalenie strony pozwanej na 
postanowienie o odrzuceniu sprzeciwu, po czym w dniu 29 października 2009 r. 
wydał jeszcze postanowienie w przedmiocie kosztów. Syndyk w skardze wniósł 
o uchylenie postanowień Sądu Apelacyjnego z dnia 15 września oraz z dnia 29 
października 2009 r., domagając się zawieszenia postępowania na podstawie art. 
174 § 1 pkt 4 k.p.c. 
Postanowieniem z dnia 17 marca 2010 r. Sąd Apelacyjny odrzucił powyższą 
skargę o wznowienie postępowania. Sąd nie stwierdził, aby zachodziła przesłanka 
wznowienia wskazana przez skarżącego. Wyjaśnił, że przepis art. 174 § 1 pkt 4 

 
3 
k.p.c. dotyczy jedynie postępowań toczących się, to jest takich, w których nie 
zapadło jeszcze i nie uprawomocniło się orzeczenie kończące sprawę. Nakaz 
zapłaty wydany w dniu 24 lutego 2009 r. przez Sąd Okręgowy w T. uprawomocnił 
się z dniem 16 marca 2009 r., a zatem przed ogłoszeniem upadłości pozwanego. 
Wprawdzie pozwana spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia 
sprzeciwu od nakazu zapłaty i wraz z nim wniosła sprzeciw, jednak czynności te nie 
spowodowały wzruszenia prawomocności nakazu. W rezultacie Sąd Apelacyjny 
ocenił, że nie doszło do naruszenia art. 174 § 1 pkt 4 i § 3 k.p.c., tym bardziej, iż 
syndyk nie zawiadomił sądu o fakcie ogłoszenia upadłości, a Sąd Apelacyjny nie 
miał obowiązku badać, czy takie zdarzenie miało miejsce, wobec czego nie można 
uznać, że naruszył przepisy postępowania. 
W zażaleniu na powyższe postanowienie syndyk masy upadłości Spółki K. 
G. zakwestionował pogląd Sądu Apelacyjnego, jakoby nie wystąpiła wskazana 
przez niego podstawa wznowienia. Podniósł, że uchybienie przez Sąd przepisom 
postępowania jest kategorią obiektywną i nie zależy od rzeczywistej wiedzy sądu, a 
pojęcie postępowania w toku obejmuje także postępowanie o przywrócenie terminu 
do podjęcia czynności, która zapobiegłaby uprawomocnieniu się orzeczenia. 
W konkluzji syndyk wniósł o uchylenie postanowienia Sądu Apelacyjnego z 
dnia 17 marca 2010 r.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zgodnie z art. 174 § 1 pkt 4 i § 3 k.p.c., sąd zawiesza postępowanie 
z urzędu, jeżeli dotyczy ono masy upadłości, a ogłoszono upadłość likwidacyjną 
powoda. Na sądzie spoczywa wówczas obowiązek zawiadomienia syndyka 
o trwającym postępowaniu i wyznaczenie odpowiedniego terminu do wstąpienia do 
tego postępowania. Powyższy przepis stanowi realizację w postępowaniu sądowym 
ustanowionej w art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe 
i naprawcze (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1361 ze zm.) zasady, 
że w wypadku, kiedy ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, 
postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być 
wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. 
Powyższy obowiązek sądu ma charakter bezwzględny, a jego realizacja wywołuje 

 
4 
skutki wsteczne – zawieszenie postępowania od chwili ogłoszenia upadłości. 
Przepis ten jednakże nie znajdował bezpośredniego zastosowania w rozpatrywanej 
sprawie. Jak bowiem wynika z treści art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c., dotyczy on jedynie 
przypadków, kiedy w toku postępowania następuje ogłoszenie upadłości 
likwidacyjnej powoda. Jeśli natomiast ogłoszono upadłość obejmującą likwidację 
majątku pozwanego – zastosować należy art. 1821 § 1 k.p.c. przewidujący w takim 
wypadku umorzenie postępowania. W orzecznictwie wyjaśniono już, że w przepisie 
tym mowa o umorzeniu całego postępowania, o czym świadczy przewidziana w art. 
1821 § 2 k.p.c. możliwość ponownego wytoczenia powództwa (por. wyrok Sądu 
Najwyższego z dnia 19 czerwca 2008 r., V CSK 433/07, nie publ).  
Co do zasady nie budzi zastrzeżeń pogląd Sądu Apelacyjnego, że art. 1821 
§ 1 k.p.c. znajdzie zastosowanie jedynie do postępowań będących w toku, 
to znaczy takich, w których nie zapadło jeszcze orzeczenie kończące sprawę 
i orzeczenie to nie uprawomocniło się; uprawomocnienie takiego orzeczenia kończy 
postępowanie, które nie może już zatem być umorzone. W rozważaniach nie 
sposób jednak pominąć szczególnego środka prawnego pozwalającego usunąć 
skutek prawomocności. Jest nim wniosek o przywrócenie terminu (art. 168 i nast. 
k.p.c.). Jego rola jest specyficzna. Samo złożenie wniosku nie wpływa na 
wykonanie orzeczenia (art. 173 k.p.c.), a zatem nie podważa jego prawomocności. 
Jeżeli jednak wniosek (złożeniu którego musi towarzyszyć dokonanie czynności, 
której termin został uchybiony) zostanie uwzględniony – powstaje sytuacja 
procesowa, jaka miałaby miejsce, gdyby strona dokonała czynności we właściwym 
czasie. Postępowanie o przywrócenie terminu do zaskarżenia nakazu zapłaty musi 
zatem toczyć się po uprawomocnieniu się tego nakazu. Jeśli jednak okaże się 
skuteczne – nakaz utraci prawomocność, a nawet – skoro jest to nakaz wydany 
w postępowaniu upominawczym – straci moc (art. 505 k.p.c.). Mając na względzie 
ten skutek art. 173 k.p.c. upoważnia sąd, stosownie do okoliczności, 
do wstrzymania 
postępowania 
lub 
wykonania 
orzeczenia. 
Mimo 
więc, 
że orzeczenie formalnie pozostanie prawomocne i wykonalne – złożenie wniosku 
o przywrócenie terminu do zaskarżenia takiego orzeczenia spowodować może 
wstrzymanie jego realizacji. Przedstawione cechy postępowania o przywrócenie 
terminu, a w szczególności skutki, jakie wywołuje pozytywne rozpatrzenie wniosku 

 
5 
uzasadniają konieczność „dokończenia” tego postępowania z udziałem syndyka 
masy upadłości. Tylko bowiem wtedy możliwa stanie się ocena, czy postępowanie 
powinno w całości ulec umorzeniu, a wierzytelność, której dotyczy, będzie w całości 
poddana ocenie w postępowaniu upadłościowym, czy też wiążący pozostanie 
prawomocny nakaz zapłaty, którego treść może być przedmiotem badania tylko 
w zakresie określonym w art. 258 p.u.n. W tym wyjątkowym wypadku, kiedy 
ogłoszenie upadłości nastąpiło po wydaniu i uprawomocnieniu się orzeczenia, oraz 
po złożeniu przez pozwanego, którego upadłość likwidacyjna dotyczy, wniosku 
o przywrócenie terminu do zaskarżenia tego orzeczenia, przyjąć należy 
zastosowanie w drodze analogii art. 174 § 3 k.p.c. Nie wykonując tych obowiązków 
Sąd Apelacyjny naruszył powołany przepis, pozbawiając możliwości działania 
w sprawie syndyka - jedyną osobę, która była do tego uprawniona w świetle art. 
144 ust. 1 p.u.n. W konsekwencji, aczkolwiek z innym uzasadnieniem, nie sposób 
odmówić słuszności skarżącemu, że postanowienie Sądu Apelacyjnego zapadło 
z naruszeniem art. 401 pkt 2 k.p.c., wobec czego należało je uchylić na podstawie 
art. 3941 § 3 w związku z art. 39815 § 1 k.p.c.  
 
 
 
 
 
 
 
jz