III CZ 251/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie sądu drugiej instancji, uznając, że nierozpoznanie istoty sprawy nie dotyczy błędów w ocenie dowodów i ustaleń faktycznych.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie na wyrok sądu okręgowego, który uchylił wyrok sądu rejonowego z powodu nierozpoznania istoty sprawy. Sąd Najwyższy uznał, że sąd drugiej instancji wadliwie zastosował art. 386 § 4 k.p.c., ponieważ nierozpoznanie istoty sprawy nie obejmuje sytuacji, gdy błąd sądu pierwszej instancji dotyczy oceny dowodów lub ustaleń faktycznych. W związku z tym uchylono zaskarżony wyrok.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie pozwanej spółki C. na wyrok Sądu Okręgowego w Bydgoszczy, który uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Bydgoszczy w sprawie o zapłatę. Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ nie dokonał wszystkich istotnych ustaleń faktycznych, pominął dowód z opinii innego biegłego i wydał wyrok w oparciu o niepełny stan faktyczny. Pozwana zarzuciła Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy, powołując się na ugruntowane orzecznictwo, stwierdził, że nierozpoznanie istoty sprawy nie dotyczy sytuacji, w której błąd sądu pierwszej instancji lokuje się w sferze faktów i dowodów, a sąd drugiej instancji dysponuje kompetencjami do samodzielnej korekty tych ustaleń. W związku z tym Sąd Najwyższy uznał zarzut naruszenia art. 386 § 4 k.p.c. za zasadny, uchylił zaskarżony wyrok i pozostawił rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego do orzeczenia kończącego postępowanie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, nierozpoznanie istoty sprawy nie dotyczy sytuacji, w której błąd sądu pierwszej instancji lokuje się w sferze faktów i dowodów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że nierozpoznanie istoty sprawy ma miejsce, gdy sąd pierwszej instancji nie odnosi się do przedmiotu sprawy lub nie zbada materialnej podstawy żądania, wychodząc z błędnego założenia o przeszkodzie unicestwiającej roszczenie. Nie obejmuje to jednak wadliwej oceny dowodów czy zaniechania ustaleń faktycznych, gdyż sąd drugiej instancji w modelu apelacji pełnej może samodzielnie korygować te braki.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku
Strona wygrywająca
C. spółka jawna w B.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| C. spółka jawna w B. | spółka | pozwana |
| M.K. | osoba_fizyczna | powódka |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji nie dotyczy sytuacji, w której błąd sądu pierwszej instancji lokuje się w sferze faktów i dowodów.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia przez Sąd Najwyższy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do złożenia zażalenia na wyrok sądu drugiej instancji uchylający wyrok sądu pierwszej instancji.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do złożenia zażalenia.
k.p.c. art. 394 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie zażalenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd drugiej instancji wadliwie zastosował art. 386 § 4 k.p.c., ponieważ nierozpoznanie istoty sprawy nie dotyczy błędów w ocenie dowodów i ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji.
Godne uwagi sformułowania
nierozpoznanie istoty sprawy nie wiąże się z wadliwą – w ocenie sądu odwoławczego – oceną dowodów lub zaniechaniem dokonania przez sąd pierwszej instancji określonych ustaleń faktycznych w przyjętym w k.p.c. modelu apelacji pełnej sąd drugiej instancji dysponuje kompetencjami rozpoznawczymi na równi z sądem pierwszej instancji
Skład orzekający
Adam Doliwa
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia nierozpoznania istoty sprawy w kontekście błędów sądu pierwszej instancji dotyczących oceny dowodów i ustaleń faktycznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchylenia wyroku przez sąd drugiej instancji i rozpoznania zażalenia na to postanowienie przez Sąd Najwyższy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN precyzuje ważne zagadnienie procesowe dotyczące nierozpoznania istoty sprawy, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej i może być interesujące dla prawników chcących uniknąć błędów proceduralnych.
“Sąd Najwyższy: Błędy w ocenie dowodów to nie nierozpoznanie istoty sprawy!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III CZ 251/24 POSTANOWIENIE 20 marca 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Adam Doliwa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 20 marca 2025 r. w Warszawie zażalenia C. spółki jawnej w B. na wyrok Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z 11 lipca 2024 r., II Ca 832/23, w sprawie z powództwa M.K. przeciwko C. spółce jawnej w B. o zapłatę, uchyla zaskarżony wyrok i pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. (K.W.) UZASADNIENIE Wyrokiem z 11 lipca 2024 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z 9 czerwca 2023 r. w sprawie o zapłatę z powództwa M.K. przeciwko C. spółce jawnej w B. W ocenie Sądu Okręgowego dokonane przez Sąd Rejonowy ustalenia nie odnoszą się do wszystkich kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia, co uniemożliwia ocenę zasadności roszczenia powódki. Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, że u podstaw wyroku Sądu Rejonowego legło przekonanie, że powódka nie udowodniła szeregu okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Podniósł także, że Sąd Rejonowy pominął dowód z opinii innego biegłego, mimo że przeprowadzony dowód z pisemnej i ustnej opinii biegłej I.P. – w świetle składanych przez powódkę zastrzeżeń do opinii – nie wyjaśniał wszystkich spornych kwestii. Zdaniem Sądu Okręgowego zaskarżony wyrok został wydany w oparciu o niepełny i częściowo błędnie ustalony stan faktyczny, co stanowi o nierozpoznaniu istoty sprawy przez Sąd Rejonowy. Pozwana wniosła zażalenie, w którym zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego w całości oraz wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła mu naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. przez jego wadliwe zastosowanie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W sytuacji, w której sąd drugiej instancji uchyla wyrok wydany przez sąd pierwszej instancji ze względu na nierozpoznanie istoty sprawy, Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie złożone na podstawie art. 394 1 § 1 1 k.p.c., bada, czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c., tj. czy okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu merytorycznego stanowiska sądu drugiej instancji, mieszczą się w kręgu sytuacji odpowiadających nierozpoznaniu istoty sprawy. Poza zakresem oceny pozostaje natomiast prawidłowość stanowiska co do meritum wyrażonego przez sąd drugiej instancji (por. postanowienia SN: z 7 listopada 2012 r., IV CZ 147/12, OSNC 2013, nr 3, poz. 41; z 28 listopada 2012 r., III CZ 77/12, OSNC 2013, nr 4, poz. 54; i z 17 stycznia 2013 r., III CZ 2/13). W świetle ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wtedy, gdy sąd pierwszej instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy lub nie zbada materialnej podstawy żądania, wychodząc z błędnego założenia, że istnieje przeszkoda unicestwiająca roszczenie, albo wykluczająca jego skuteczne dochodzenie (por. wyroki SN z 9 stycznia 1936 r., C 1839/36, Zb. Orz. 1936, poz. 315; i z 23 września 1998 r., II CKN 897/97, OSNC 1999, nr 1, poz. 22; oraz postanowienia SN: z 10 stycznia 2013 r., IV CZ 170/12; z 14 lutego 2013 r., II CZ 188/12; z 3 lutego 2017 r., II CZ 146/17; z 13 października 2017 r., I CZ 90/17; z 21 lutego 2024 r., III CZ 240/23; z 28 października 2024 r., III CZ 180/24). Wbrew stanowisku Sądu Okręgowego, przesłanka ta – w przeciwieństwie do określonej w art. 386 § 4 in fine k.p.c. – nie dotyczy sytuacji, w której błąd sądu pierwszej instancji lokuje się w sferze faktów i dowodów. Jak wielokrotnie wskazywano w judykaturze, nierozpoznanie istoty sprawy nie wiąże się z wadliwą – w ocenie sądu odwoławczego – oceną dowodów lub zaniechaniem dokonania przez sąd pierwszej instancji określonych ustaleń faktycznych i to także wtedy, gdy ustalenia te – w ocenie sądu drugiej instancji – są konieczne do rozstrzygnięcia sprawy, a ich zakres jest znaczny. W przyjętym w k.p.c. modelu apelacji pełnej sąd drugiej instancji dysponuje kompetencjami rozpoznawczymi na równi z sądem pierwszej instancji (por. uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008 r., nr 6, poz. 55). Nie ma zatem przeszkód, aby sąd drugiej instancji, dostrzegłszy mankamenty w ocenie dowodów i ustaleniach faktycznych, samodzielnie je skorygował. W tym stanie rzeczy jedynie ubocznie należało podnieść, że prowadzenie postępowania dowodowego przez sąd drugiej instancji, nawet w znacznym zakresie, i dokonanie na jego podstawie samodzielnych ustaleń faktycznych, nie prowadzi do naruszenia konstytucyjnego prawa do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji), jak również dwuinstancyjnego modelu postępowania sądowego, statuowanego w art. 176 ust. 1 Konstytucji (por. wyrok TK z 11 marca 2003 r., SK 8/02, OTK-A 2003, nr 3, poz. 20 i postanowienia TK: z 9 listopada 2010 r., Ts 49/10, OTK-B 2011, nr 1, poz. 90; i z 6 października 2015 r., Ts 52/14, OTK-B 2015, nr 5, poz. 446). W konkluzji zarzut naruszenia art. 386 § 4 k.p.c. należało uznać za zasadny. Z tych względów, na podstawie art. 398 15 § 1 w zw. z art. 394 1 § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. (K.W.) [a.ł]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI