III CZ 250/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zażalenie wniesione przez G.N. na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2025 r., który uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 9 listopada 2023 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ nie było jasne, na jakiej podstawie faktycznej i prawnej oddalono powództwo. Wskazano na nieprecyzyjne odniesienie się do art. 5 k.c., art. 58 k.c. oraz kwestii abuzywności postanowień umowy kredytowej i poręczenia wekslowego. Sąd Apelacyjny podkreślił, że Sąd Okręgowy przedstawił ogólne rozważania teoretyczne, które nie miały związku z ustaleniami faktycznymi, a uzasadnienie nie pozwalało na odtworzenie toku rozumowania sądu pierwszej instancji. Sąd Najwyższy, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, badał jedynie, czy Sąd Apelacyjny prawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c. (nierozpoznanie istoty sprawy). Stwierdzono, że Sąd Okręgowy nie ustalił podstawy faktycznej, która jest konieczna do zastosowania norm prawa materialnego, co stanowiło wadę uzasadniającą uchylenie wyroku. W związku z tym Sąd Najwyższy oddalił zażalenie jako nieuzasadnione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie uchylenia wyroku przez sąd drugiej instancji z powodu nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji, zwłaszcza w kontekście braku ustalenia podstawy faktycznej przed zastosowaniem prawa materialnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie sąd pierwszej instancji nieprawidłowo skonstruował uzasadnienie i nie ustalił podstaw faktycznych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c. (nierozpoznanie istoty sprawy) uchylając wyrok sądu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c., ponieważ sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy z powodu braku ustalenia podstawy faktycznej niezbędnej do zastosowania norm prawa materialnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zbadał, czy sąd apelacyjny prawidłowo uchylił wyrok sądu okręgowego z powodu nierozpoznania istoty sprawy. Sąd apelacyjny wskazał na brak jasności co do podstaw faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia sądu okręgowego, w tym nieprecyzyjne wskazanie podstaw oddalenia powództwa. Sąd Najwyższy uznał, że sąd pierwszej instancji nie ustalił podstawy faktycznej, co uzasadnia uchylenie wyroku na podstawie art. 386 § 4 k.p.c.
Kiedy dochodzi do nierozpoznania istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. przez sąd pierwszej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi, gdy sąd pierwszej instancji nie rozpoznał materialnej podstawy żądania lub merytorycznych zarzutów strony, albo dokonał oceny prawnej żądania bez ustalenia podstawy faktycznej, co wymagałoby poczynienia kluczowych ustaleń po raz pierwszy w instancji odwoławczej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przywołał utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym nierozpoznanie istoty sprawy obejmuje sytuacje, gdy sąd nie badał materialnej podstawy żądania, zaniechał zbadania zarzutów strony, lub dokonał oceny prawnej bez ustalenia podstawy faktycznej, co narusza zasadę dwuinstancyjności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G.N. | osoba_fizyczna | skarżąca |
| Bank spółki akcyjnej w W. | spółka | powód |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania następuje, gdy sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy lub gdy zachodzi konieczność przeprowadzenia przez ten sąd postępowania dowodowego w całości.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 394 § 1 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa dopuszczalność zażalenia na kasatoryjne orzeczenie sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 394 § 1 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zakaz czynienia użytku ze swego prawa, które byłoby sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa lub zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 58 § § 1 lub 2
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej z powodu sprzeczności z ustawą lub zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 879 § §1
Kodeks cywilny
Dotyczy odpowiedzialności poręczyciela.
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w przypadku nieważności postępowania.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy z powodu braku ustalenia podstawy faktycznej niezbędnej do zastosowania norm prawa materialnego.
Odrzucone argumenty
Zażalenie skarżącej G.N. na wyrok Sądu Apelacyjnego uchylający wyrok Sądu Okręgowego.
Godne uwagi sformułowania
nie można stwierdzić, na jakiej podstawie faktycznej i prawnej Sąd pierwszej instancji rozstrzygnął o bezzasadności powództwa • nie jest w stanie odkodować, czy podstawą oddalenia powództwa jest art. 5 k.c., czy Sąd Okręgowy uznał umowę za nieważną na zasadzie art. 58 §1 lub 2 k.c., czy też ocenił, iż pewne postanowienia umowy kredytowej są abuzywne • nie można odtworzyć toku rozumowania Sądu pierwszej instancji • uchybienia w zakresie konstrukcji i merytorycznej zawartości uzasadnienia czynią niemożliwym odtworzenie przesłanek faktycznych i prawnych rozumowania Sądu Okręgowego • do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, gdy zaniechał on zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony • nierozpoznanie istoty sprawy zachodzi również w przypadku dokonania przez sąd pierwszej instancji oceny prawnej żądania bez ustalenia podstawy faktycznej
Skład orzekający
Ewa Stefańska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie uchylenia wyroku przez sąd drugiej instancji z powodu nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji, zwłaszcza w kontekście braku ustalenia podstawy faktycznej przed zastosowaniem prawa materialnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie sąd pierwszej instancji nieprawidłowo skonstruował uzasadnienie i nie ustalił podstaw faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa ilustruje kluczowe zasady postępowania cywilnego dotyczące nierozpoznania istoty sprawy i wadliwości uzasadnienia orzeczenia, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Sąd Najwyższy wyjaśnia: Kiedy sąd nie rozpoznał istoty sprawy i dlaczego to prowadzi do uchylenia wyroku.”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.