II CZ 28/16

Sąd Okręgowy w KaliszuKalisz2016-02-23
SAOSCywilnepostępowanie cywilneŚredniaokręgowy
koszty sądowezwolnienie od kosztówart. 102 k.p.c.zasada słusznościzażaleniesytuacja majątkowapełnomocnik z urzędu

Sąd Okręgowy oddalił zażalenie pozwanej na postanowienie o kosztach procesu, uznając, że mimo trudnej sytuacji majątkowej, nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające zwolnienie jej z obowiązku zwrotu kosztów wygrywającej stronie.

Pozwana złożyła zażalenie na postanowienie o kosztach procesu, domagając się nieobciążania jej kosztami na rzecz powódki, powołując się na trudną sytuację majątkową i art. 102 k.p.c. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie, wskazując, że sama trudna sytuacja ekonomiczna nie jest wystarczająca do zastosowania art. 102 k.p.c., jeśli nie towarzyszą jej inne szczególne okoliczności. Sąd podkreślił różnicę między zwolnieniem od kosztów sądowych (gdzie koszty ponosi Skarb Państwa) a zastosowaniem art. 102 k.p.c. (gdzie strona wygrywająca ponosi koszty).

Sąd Okręgowy w Kaliszu rozpatrywał zażalenie pozwanej M. C. na postanowienie Sądu Rejonowego w Kaliszu, które zasądziło od niej na rzecz powódki K. M. kwotę 1.516 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Pozwana argumentowała, że Sąd Rejonowy powinien zastosować art. 102 k.p.c. i nie obciążać jej kosztami ze względu na szczególnie trudną sytuację majątkową. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie, stwierdzając, że pozwana, mimo trudnej sytuacji finansowej (dochód 2260 zł netto, koszty 1600 zł, brak osób na utrzymaniu), nie wykazała istnienia dodatkowych, szczególnych okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od zasady odpowiedzialności za wynik procesu (art. 98 k.p.c.). Sąd podkreślił, że art. 102 k.p.c. jest przepisem szczególnym, niepodlegającym wykładni rozszerzającej, a sama trudna sytuacja ekonomiczna nie jest wystarczająca do zwolnienia z obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi, chyba że współistnieją inne, szczególnie uzasadnione okoliczności. Sąd przyznał również wynagrodzenie pełnomocnikowi pozwanej z urzędu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, sama trudna sytuacja majątkowa nie jest wystarczająca do zastosowania art. 102 k.p.c. Konieczne są dodatkowe, szczególnie uzasadnione okoliczności.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy wyjaśnił, że art. 102 k.p.c. stanowi odstępstwo od zasady odpowiedzialności za wynik procesu i jest przepisem szczególnym. Sama niekorzystna sytuacja ekonomiczna strony przegrywającej nie jest wystarczająca do zwolnienia jej z obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi, chyba że współistnieją inne szczególne okoliczności, które łącznie z sytuacją ekonomiczną wyczerpują znamiona wypadku szczególnie uzasadnionego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić zażalenie

Strona wygrywająca

K. M.

Strony

NazwaTypRola
K. M.osoba_fizycznapowódka
M. C.osoba_fizycznapozwana
Skarb Państwa Sądu Rejonowego w Kaliszuorgan_państwowypodmiot zobowiązany do zwrotu kosztów
adwokat M. K.osoba_fizycznapełnomocnik z urzędu

Przepisy (4)

Główne

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawowa zasada odpowiedzialności za wynik procesu, zgodnie z którą strona przegrywająca pokrywa koszty strony wygrywającej.

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ustanawiający zasadę słuszności, pozwalający na odstąpienie od obciążania strony przegrywającej kosztami w wypadkach szczególnie uzasadnionych, nawet jeśli strona wygrywająca powinna je otrzymać.

Pomocnicze

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący orzekania w przedmiocie kosztów w postępowaniu zażaleniowym.

k.p.c. art. 397 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis określający stosowanie przepisów o apelacji do postępowania zażaleniowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Powódka wygrała sprawę, co zgodnie z art. 98 k.p.c. uzasadnia obciążenie pozwanej kosztami. Trudna sytuacja majątkowa pozwanej nie jest wystarczająca do zastosowania art. 102 k.p.c. bez dodatkowych, szczególnie uzasadnionych okoliczności.

Odrzucone argumenty

Pozwana argumentowała, że jej szczególnie trudna sytuacja majątkowa uzasadnia zastosowanie art. 102 k.p.c. i zwolnienie jej z obowiązku zwrotu kosztów procesu na rzecz powódki.

Godne uwagi sformułowania

art. 102 k.p.c. ustanawia zasadę słuszności, będącą odstępstwem od zasady odpowiedzialności za wynik procesu; jest rozwiązaniem szczególnym, niepodlegającym wykładni rozszerzającej Sama sytuacja ekonomiczna strony przegrywającej, nawet tak niekorzystna, że strona bez uszczerbku dla utrzymania własnego i członków rodziny nie byłaby w stanie ponieść kosztów, nie stanowi podstawy zwolnienia - na podstawie art. 102 - z obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi, chyba że na rzecz tej strony przemawiają dalsze szczególne okoliczności

Skład orzekający

Barbara Mokras

sędzia

Marian Raszewski

przewodniczący

Janusz Roszewski

sędzia-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 102 k.p.c. w kontekście kosztów procesu, zwłaszcza gdy strona powołuje się na trudną sytuację majątkową."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i wymaga oceny, czy istnieją dodatkowe okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 102 k.p.c.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia istotne zasady dotyczące kosztów procesu i stosowania art. 102 k.p.c., co jest ważne dla praktyków prawa, choć nie zawiera nietypowych faktów.

Czy trudna sytuacja finansowa zawsze zwalnia z kosztów procesu? Sąd Okręgowy wyjaśnia granice art. 102 k.p.c.

Dane finansowe

WPS: 1516 PLN

zwrot kosztów procesu: 1516 PLN

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygnatura akt II Cz 28/16 POSTANOWIENIE K. , dnia 23 lutego 2016r. Sąd Okręgowy w Kaliszu, Wydział II Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Marian Raszewski Sędziowie: SSO Barbara Mokras SSO Janusz Roszewski – spr. po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2016 r. w Kaliszu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa K. M. przeciwko M. C. o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności na skutek zażalenia pozwanej od postanowienia o kosztach zawarte w wyroku Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt I C 592/15 postanawia: 1. oddalić zażalenie; 2. przyznać od Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Kaliszu na rzecz adwokata M. K. w kancelarii adwokackiej w K. kwotę 150 zł podwyższoną o 23 % podatku od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za udzieloną pozwanej nieodpłatnie pomoc prawna z urzędu w postępowaniu zażaleniowym. SSO Barbara Mokras SSO Marian Raszewski SSO Janusz Roszewski Sygnatura akt II Cz 28/16 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Kaliszu zasądził od pozwanej M. C. i na rzecz powódki K. M. kwotę 1.516 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazał, że o kosztach orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. Zażalenie od tego rozstrzygnięcia złożyła pozwana zarzucając, że Sąd w oparciu o art. 102 k.p.c. powinien nie obciążyć powódki kosztami i to z uwagi na jej szczególnie trudną sytuację majątkową stanowiącą szczególnie uzasadniony przypadek. na tej podstawie wniosła o zmianę zaskarżonego rozstrzygnięcia i nie zasadzanie od pozwanej na zrecz powódki kosztów procesu Sąd Okręgowy zważył, co następuje : Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Pozwana została zwolniona od kosztów sądowych i został jej przydzielony pełnomocnik z urzędu. Pozwana jest emerytką i nadal pracuje . Z tych tytułów uzyskuje dochody w łącznej wysokości 2260 zł netto miesięcznie Nie ma nikogo na utrzymaniu. Koszty mieszkania, leków i wyżywienia wynoszą łącznie 1600 złotych. Sąd uznał, że nie jest ona w stanie bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny ponieść kosztów sądowych i kosztów pełnomocnika. Powódka przegrała sprawę i dlatego Sąd obciążył ją kosztami na rzecz przeciwnika. Zrobił to zgodnie z reguła zawartą w art. 98 k.p.c. Domagając się na podstawie tych samych okoliczności nieobciążania kosztami procesu należnymi na podstawie art. 98 k.p.c. , przeciwnikowi, który wygrał spór sądowy, , pozwana nie dostrzega istotnych różnic skutków obu rozstrzygnięć. W wypadku zwolnienia od kosztów i ustanowienia pełnomocnika z urzędu koszty sądowe ponosi za stronę Skarb Państwa. Natomiast w wypadku zastosowania art. 102 k.p.c. strona wygrywająca sprawę musi ponieść koszty jej prowadzenia mimo, że według obowiązujących reguł odpowiedzialności za wynik sporu powinna uzyskać ich zwrot od przeciwnika, gdyż jego roszczenie okazało się niezasadne. Przepis art. 102 k.p.c. ustanawia zasadę słuszności, będącą odstępstwem od zasady odpowiedzialności za wynik procesu; jest rozwiązaniem szczególnym, niepodlegającym wykładni rozszerzającej, Sama sytuacja ekonomiczna strony przegrywającej , nawet tak niekorzystna, że strona bez uszczerbku dla utrzymania własnego i członków rodziny nie byłaby w stanie ponieść kosztów, nie stanowi podstawy zwolnienia - na podstawie art. 102 - z obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi, chyba że na rzecz tej strony przemawiają dalsze szczególne okoliczności, które same mogłyby być niewystarczające, lecz łącznie z trudną sytuacją ekonomiczną wyczerpują znamiona wypadku szczególnie uzasadnionego. Por. postanowienie SN z dnia 8 grudnia 2011 r., IV CZ 111/11, LEX nr 1119554. W niniejszej sprawie żadna z takich okoliczności nie zachodzi, pozwana nawet w zażaleniu na te dodatkowe szczególne okoliczności się nie powołuje, zatem powódka ma prawo otrzymać zwrot kosztów postępowania. Pełnomocnikowi pozwanej należy się natomiast wynagrodzenie za zastępstwo prawne udzielone z urzędu pozwanej w postepowaniu zażaleniowym. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało zgodnie z art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 §2 k.p.c. , orzec jak w sentencji. SSO Barbara Mokras SSO Marian Raszewski SSO Janusz Roszewski

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI