III CZ 24/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie powodów na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, uznając, że w sprawie o wydanie nieruchomości, gdzie ustalenie granic miało charakter pomocniczy, skarga kasacyjna nie przysługuje.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie powodów na postanowienie o odrzuceniu ich skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Okręgowego w sprawie o wydanie nieruchomości. Sąd Okręgowy odrzucił skargę, uznając, że nie przysługuje ona w tej sprawie, ponieważ sąd nie przeprowadził rozgraniczenia nieruchomości na podstawie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Sąd Najwyższy podzielił to stanowisko, wyjaśniając, że dopuszczalność skargi kasacyjnej w sprawach o wydanie nieruchomości zależy od tego, czy ustalenie granic ma charakter główny, czy pomocniczy.
Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 15 maja 2013 r. oddalił zażalenie powodów G. P. i G. P. na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 1 lutego 2013 r., którym odrzucono ich skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 18 września 2012 r. wydanego po wznowieniu postępowania. Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na art. 398^6 § 2 k.p.c., stwierdzając brak dopuszczalności skargi kasacyjnej, ponieważ w sprawie o wydanie nieruchomości sąd nie przeprowadził rozgraniczenia na podstawie art. 36 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Powodowie wnieśli zażalenie, powołując się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2009 r. (IV CNP 114/08), które w ich ocenie potwierdza dopuszczalność skargi kasacyjnej. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że skarga kasacyjna przysługuje od wyroku orzekającego o roszczeniu windykacyjnym, jeśli sąd przeprowadził rozgraniczenie na podstawie art. 36 P.g.k. Jednakże, w rozpoznawanej sprawie, ustalenia dotyczące przebiegu granicy miały charakter subsydiarny i pomocniczy do rozstrzygnięcia o roszczeniu windykacyjnym (art. 222 k.c.), a nie główny. W związku z tym, sprawa nie zmieniła swojego procesowego charakteru i nie dawała podstaw do przyjęcia, że dotyczyła rozgraniczenia w rozumieniu przepisów warunkujących dopuszczalność skargi kasacyjnej. Sąd Najwyższy podkreślił, że przepisy regulujące dopuszczalność skargi kasacyjnej nie podlegają wykładni rozszerzającej. W konsekwencji, zażalenie powodów zostało oddalone na podstawie art. 398^14 w zw. z art. 394^1 k.p.c.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Skarga kasacyjna nie przysługuje, jeśli ustalenie granic ma charakter pomocniczy do rozstrzygnięcia o roszczeniu windykacyjnym, a nie jest głównym przedmiotem sporu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że dopuszczalność skargi kasacyjnej w sprawach o wydanie nieruchomości zależy od tego, czy sąd przeprowadził rozgraniczenie na podstawie art. 36 P.g.k. Jeśli ustalenie granic ma charakter subsydiarny i pomocniczy do rozstrzygnięcia o roszczeniu windykacyjnym (art. 222 k.c.), sprawa nie zmienia swojego procesowego charakteru i nie daje podstaw do przyjęcia, że dotyczy rozgraniczenia w rozumieniu przepisów warunkujących dopuszczalność skargi kasacyjnej. Przepisy te nie podlegają wykładni rozszerzającej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddala zażalenie
Strona wygrywająca
J. K. i E. K.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. P. | osoba_fizyczna | powód |
| G. P. | osoba_fizyczna | powód |
| J. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| E. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 398^6 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wskazuje na brak dopuszczalności skargi kasacyjnej, gdy sąd nie przeprowadził rozgraniczenia nieruchomości na podstawie art. 36 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.
k.p.c. art. 398^14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie zażalenia.
k.p.c. art. 394^1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie zażalenia.
Pomocnicze
k.c. art. 222
Kodeks cywilny
Podstawa prawna powództwa o wydanie nieruchomości.
p.g.k. art. 36
Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne
Przepis dotyczący rozgraniczenia nieruchomości, którego zastosowanie przez sąd może wpływać na dopuszczalność skargi kasacyjnej w sprawach o wydanie nieruchomości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustalenie przebiegu granicy między nieruchomościami stron miało charakter subsydiarny i pomocniczy do rozstrzygnięcia o roszczeniu windykacyjnym. Sprawa o wydanie nieruchomości, w której ustalenie granic ma charakter pomocniczy, nie zmienia swojego procesowego charakteru i nie daje podstaw do przyjęcia, że dotyczy rozgraniczenia w rozumieniu przepisów warunkujących dopuszczalność skargi kasacyjnej. Przepisy regulujące dopuszczalność skargi kasacyjnej nie podlegają wykładni rozszerzającej.
Odrzucone argumenty
Skarga kasacyjna przysługuje od wyroku orzekającego o roszczeniu windykacyjnym, jeżeli w wyroku tym sąd przeprowadził rozgraniczenie na podstawie art. 36 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (argumentacja powodów oparta na IV CNP 114/08).
Godne uwagi sformułowania
skarga kasacyjna przysługuje od wyroku orzekającego o roszczeniu windykacyjnym, niezależnie od wartości zaskarżenia, jeżeli w wyroku tym sąd przeprowadził rozgraniczenie na podstawie art. 36 ustawy z 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Poglad ten odnieść należy także do sytuacji, gdy orzeczenie o rozgraniczeniu nastąpiło w wyroku uwzględniającym powództwo negatoryjne, skoro sprawa wszczęta takim powództwem należy do spraw o własność w rozumieniu art. 36 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Zaskarżone rozstrzygnięcie jest trafne, choć trzeba także zgodzić się ze skarżącym, że dopuszczalność skargi kasacyjnej zależy od istoty sporu. Sprawa powodów ze swej istoty przynależała do drogi procesu. Podnosili bowiem, że objęte sporem części nieruchomości przynależą do ich działki nr 105, położonej w miejscowości P. gmina K. W sprawie z powództwa właściciela o wydanie nieruchomości, czy o zaniechanie naruszeń sąd może przeprowadzić rozgraniczenie sąsiadujących nieruchomości, jeżeli ustalenie granic jest przesłanką do rozstrzygnięcia sprawy procesowej. W takim jednak wypadku sprawa nie zmienia swego charakteru procesowego. Gdy żądanie obejmuje wydanie nieruchomości lub zakazanie jej naruszeń oraz rozgraniczenie droga procesu jest właściwa, gdy żądanie „procesowe” jest głównym i samodzielnym, dokonanie zaś rozgraniczenia ma charakter pomocniczy i potrzebne jest do rozstrzygnięcia sprawy o własność. W przeciwnym dopiero wypadku, tj. gdy żądanie wydania przygranicznego pasa gruntu uzależnione jest od rozstrzygnięcia sprawy o rozgraniczenie sprawa przynależy do trybu nieprocesowego. Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem prawnym przysługującym stronie w ściśle określonych w ustawie sytuacjach. Oznacza to, że przepisy regulujące jej dopuszczalność nie podlegają wykładni rozszerzającej. W rozpoznawanej sprawie, sami powodowie wnosili o wydanie nieruchomości opierając swoje żądanie na podstawie art. 222 k.c. Dokonane ustalenia, odnoszące się do przebiegu granicy między nieruchomościami stron miały tylko charakter subsydiarny i pomocniczy, a zatem nie dawały podstawy do przyjęcia, że sprawa dotyczyła rozgraniczenia.
Skład orzekający
Katarzyna Tyczka-Rote
przewodniczący
Jan Górowski
sprawozdawca
Anna Owczarek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Dopuszczalność skargi kasacyjnej w sprawach o wydanie nieruchomości, gdy ustalenie granic ma charakter pomocniczy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy ustalenie granic jest subsydiarne do roszczenia windykacyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z dopuszczalnością skargi kasacyjnej w sprawach o charakterze rzeczowym, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego.
“Kiedy skarga kasacyjna w sprawie o wydanie nieruchomości jest możliwa? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III CZ 24/13 POSTANOWIENIE Dnia 15 maja 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Jan Górowski (sprawozdawca) SSN Anna Owczarek w sprawie ze skargi G. P. i G. P. o wznowienie postępowania w sprawie …211/11 zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 27.05.2011 r. w sprawie z powództwa G. P. i G. P. przeciwko J. K. i E. K. o wydanie nieruchomości, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 maja 2013 r., zażalenia powodów na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 1 lutego 2013 r., oddala zażalenie. Uzasadnienie 2 Postanowieniem z dnia 1 lutego 2013 r., Sąd Okręgowy w K. odrzucił skargę kasacyjną powodów G. P. i G. P. od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 18 września 2012 r., …1372/12, wydanego po wznowieniu postępowania. Swoje rozstrzygnięcie oparł na treści art. 3986 § 2 k.p.c. wskazując, że w sprawie nie przysługuje skarga kasacyjna. Zażalenie na to postanowienie wnieśli powodowie, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego zmianę i nadanie sprawie biegu. Żalący powołali się na treść rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd Najwyższy dnia 28 stycznia 2009 r., IV CNP 114/08, które w ich ocenie stanowi argument za przyjęciem dopuszczalności skargi kasacyjnej w omawianej sprawie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w powołanym przez żalących postanowieniu z dnia 28 stycznia 2009 r., IV CNP 114/08 (LEX nr 746183), skarga kasacyjna przysługuje od wyroku orzekającego o roszczeniu windykacyjnym, niezależnie od wartości zaskarżenia, jeżeli w wyroku tym sąd przeprowadził rozgraniczenie na podstawie art. 36 ustawy z 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Pogląd ten odnieść należy także do sytuacji, gdy orzeczenie o rozgraniczeniu nastąpiło w wyroku uwzględniającym powództwo negatoryjne, skoro sprawa wszczęta takim powództwem należy do spraw o własność w rozumieniu art. 36 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (jedn. tekst: Dz.U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287 ze zm. dalej: „p.g.k.”). Sąd Okręgowy odrzucając skargę kasacyjną wyraźnie podniósł, że podziela przytoczone na wstępie stanowisko Sądu Najwyższego, lecz skarga kasacyjna w sprawie nie przysługuje, albowiem sąd ten rozstrzygając o roszczeniu windykacyjnym nie przeprowadził rozgraniczenia nieruchomości na podstawie art. 36 p.g.k. Zaskarżone rozstrzygnięcie jest trafne, choć trzeba także zgodzić się ze skarżącym, że dopuszczalność skargi kasacyjnej zależy od istoty sporu. Sprawa powodów ze swej istoty przynależała do drogi procesu. Powodowie wytoczyli bowiem powództwo windykacyjne i choć je zmieniali sprawa nie zmieniła procesowego charakteru. Podnosili bowiem, że objęte sporem części 3 nieruchomości przynależą do ich działki nr 105, położonej w miejscowości P. gmina K. Powództwo zostało prawomocnie oddalone na skutek ustalenia, że sporny obszar gruntu jest częścią działki nr 118/2 stanowiącej własność pozwanych. W sprawie z powództwa właściciela o wydanie części nieruchomości, czy o zaniechanie naruszeń sąd może przeprowadzić rozgraniczenie sąsiadujących nieruchomości, jeżeli ustalenie granic jest przesłanką do rozstrzygnięcia sprawy procesowej (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 31 grudnia 1967 r., III CZP 95/67, OSNCP 1968, nr 6, poz. 98). W takim jednak wypadku sprawa nie zmienia swego charakteru procesowego. Gdy żądanie obejmuje wydanie nieruchomości lub zakazanie jej naruszeń oraz rozgraniczenie droga procesu jest właściwa, gdy żądanie „procesowe” jest głównym i samodzielnym, dokonanie zaś rozgraniczenia ma charakter pomocniczy i potrzebne jest do rozstrzygnięcia sprawy o własność. W przeciwnym dopiero wypadku, tj. gdy żądanie wydania przygranicznego pasa gruntu uzależnione jest od rozstrzygnięcia sprawy o rozgraniczenie sprawa przynależy do trybu nieprocesowego (por. np. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 1962 r., OSPiKA 1964, nr 3, poz. 55). Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem prawnym przysługującym stronie w ściśle określonych w ustawie sytuacjach. Oznacza to, że przepisy regulujące jej dopuszczalność nie podlegają wykładni rozszerzającej. W rozpoznawanej sprawie, sami powodowie wnosili o wydanie nieruchomości opierając swoje żądanie na podstawie art. 222 k.c. Dokonane ustalenia, odnoszące się do przebiegu granicy między nieruchomościami stron miały tylko charakter subsydiarny i pomocniczy, a zatem nie dawały podstawy do przyjęcia, że sprawa dotyczyła rozgraniczenia. W tym stanie rzeczy powołane przez żalących trafne orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2009 r., IV CNP 114/08, nie jest adekwatne do okoliczności sprawy. Mając na uwadze powyższe względy, na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI