III CZ 234/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zażalenie pozwanej E. P. na wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 28 marca 2023 r., który uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Kamieniu Pomorskim z dnia 3 czerwca 2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym bez podstawy prawnej, naruszając tym samym zasady rzetelnego procesu i prawo stron do bycia wysłuchanym. Podkreślono, że posiedzenie niejawne jest wyjątkiem od zasady jawności rozprawy, a jego zastosowanie wymaga spełnienia ustawowych przesłanek, które w ocenie Sądu Okręgowego nie zostały spełnione. Dodatkowo, Sąd Okręgowy wskazał na przedwczesne zarządzenie posiedzenia niejawnego oraz brak odpowiedniego poinformowania powódki o możliwości sprzeciwu. Sąd Najwyższy, badając zażalenie, skupił się na formalnej poprawności postępowania sądu drugiej instancji. Stwierdzono, że Sąd Okręgowy prawidłowo uznał nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji z powodu rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym bez podstawy prawnej, co skutkowało pozbawieniem strony możliwości obrony. Zarzut dotyczący jednoosobowego składu sądu drugiej instancji został oddalony, ponieważ zaskarżony wyrok zapadł przed wejściem w życie uchwały Sądu Najwyższego, która zmieniła wykładnię w tym zakresie. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie jako bezzasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNieważność postępowania spowodowana rozpoznaniem sprawy na posiedzeniu niejawnym bez podstawy prawnej, a także stosowanie uchwał Sądu Najwyższego w czasie.
Dotyczy specyficznych przepisów covidowych i ich stosowania w kontekście daty wydania orzeczenia.
Zagadnienia prawne (2)
Czy rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym przez sąd pierwszej instancji, bez spełnienia ustawowych przesłanek, skutkuje nieważnością postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym zamiast na rozprawie, w braku spełnienia ku temu ustawowych przesłanek, skutkuje pozbawieniem strony możliwości obrony praw, a w konsekwencji powoduje nieważność postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przychylił się do utrwalonego orzecznictwa, zgodnie z którym naruszenie zasady jawności i prawa do obrony poprzez rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym bez podstawy prawnej prowadzi do nieważności postępowania.
Czy wyrok sądu drugiej instancji wydany w jednoosobowym składzie, ukształtowanym na podstawie art. 15 zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r., jest dotknięty nieważnością, jeśli zapadł przed wejściem w życie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 6/22)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok sądu drugiej instancji wydany w jednoosobowym składzie przed dniem 26 kwietnia 2023 r. nie jest dotknięty nieważnością z powodu składu sądu, ponieważ wykładnia prawa przyjęta w uchwale Sądu Najwyższego obowiązuje od dnia jej powzięcia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że uchwała III PZP 6/22, która ustaliła nieważność postępowania w przypadku jednoosobowego składu sądu drugiej instancji ukształtowanego na podstawie przepisów covidowych, obowiązuje od dnia jej podjęcia (26 kwietnia 2023 r.). Ponieważ zaskarżony wyrok zapadł przed tą datą, uchwała ta nie miała zastosowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. P. | osoba_fizyczna | skarżąca |
| D. S. | osoba_fizyczna | powódka |
Przepisy (13)
Główne
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Pozbawienie strony możliwości obrony praw wskutek rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym bez podstawy prawnej.
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.p.c. art. 148 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 148¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 148¹ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 394 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 394¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 394¹ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
ustawa covidowa art. 15 zzs¹ § pkt 2
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
ustawa covidowa art. 15 zzs¹ § pkt 3
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
ustawa covidowa art. 15 zzs¹ § ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez sąd pierwszej instancji zasady rzetelnego procesu poprzez rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym bez podstawy prawnej. • Pozbawienie powódki możności obrony swych praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c.
Odrzucone argumenty
Zarzut nieważności postępowania przed sądem drugiej instancji z powodu jednoosobowego składu sądu, który nie miał zastosowania do wyroku wydanego przed wejściem w życie uchwały SN III PZP 6/22.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy bada jedynie, czy sąd drugiej instancji prawidłowo przyjął, że zachodzi jedna z przyczyn uzasadniających uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, objętych art. 386 § 2 i 4 k.p.c. • Wydanie wyroku przez Sąd pierwszej instancji na posiedzeniu niejawnym, zamiast na rozprawie, w braku spełnienia ku temu ustawowych przesłanek, skutkuje pozbawieniem strony możliwości obrony praw, a w konsekwencji powoduje nieważność postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c.
Skład orzekający
Karol Weitz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Nieważność postępowania spowodowana rozpoznaniem sprawy na posiedzeniu niejawnym bez podstawy prawnej, a także stosowanie uchwał Sądu Najwyższego w czasie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów covidowych i ich stosowania w kontekście daty wydania orzeczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych zasad procesowych, takich jak prawo do rzetelnego procesu i jawność postępowania, a także interpretacji przepisów wprowadzonych w okresie pandemii COVID-19. Pokazuje, jak błędy proceduralne mogą prowadzić do nieważności postępowania.
“Nieważność postępowania przez posiedzenie niejawne? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady procesu.”
Dane finansowe
WPS: 25 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.