III Cz 2147/15

Sąd Okręgowy w GliwicachGliwice2016-02-02
SAOSCywilneprawo rzeczoweŚredniaokręgowy
księgi wieczystehipotekakoszty procesuskarbu państwazażalenieuzgodnienie treścinieruchomości

Sąd Okręgowy oddalił zażalenie Skarbu Państwa na postanowienie o zasądzeniu kosztów procesu, uznając, że pozwany przegrał sprawę i powinien zwrócić powodom poniesione przez nich koszty, mimo jego zwolnienia z opłat sądowych.

Powodowie I.S. i R.S. wygrali sprawę o uzgodnienie treści księgi wieczystej przeciwko Skarbowi Państwa, a Sąd Rejonowy zasądził od pozwanego zwrot kosztów procesu. Pozwany Skarb Państwa złożył zażalenie, zarzucając naruszenie przepisów o kosztach sądowych i wnosząc o nieobciążanie go kosztami. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie, podkreślając, że zasada odpowiedzialności za wynik procesu nakłada obowiązek zwrotu kosztów na stronę przegrywającą, a pozwany nie wykazał szczególnych okoliczności uzasadniających zastosowanie wyjątku.

Sprawa dotyczyła zażalenia pozwanego Skarbu Państwa na postanowienie Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim, którym zasądzono od pozwanego na rzecz powodów zwrot kosztów procesu w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej. Pozwany zarzucił naruszenie art. 102 k.p.c. i art. 94 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, argumentując, że jest zwolniony z opłat sądowych i nie powinien być obciążany kosztami, zwłaszcza że powodowie zwlekali z ujawnieniem swojego prawa własności w księdze wieczystej. Sąd Okręgowy w Gliwicach oddalił zażalenie. Sąd wskazał, że choć Skarb Państwa jest zwolniony z obowiązku uiszczania opłat, nie dotyczy to zwrotu opłat, które uiściła druga strona wygrywająca proces. Podkreślono, że zasadą jest odpowiedzialność strony przegrywającej za wynik procesu (art. 98 k.p.c.), a pozwany nie wykazał istnienia szczególnych okoliczności uzasadniających zastosowanie zasady słuszności (art. 102 k.p.c.). Sąd zaznaczył, że powodowie musieli wystąpić z powództwem, ponieważ pozwany odmówił złożenia wniosku o wykreślenie hipotek, mimo że wiedział o utracie przez dłużnika własności nieruchomości. Brak działania pozwanego i jego stanowisko w odpowiedzi na pozew uzasadniały obciążenie go kosztami procesu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, Skarb Państwa powinien zostać obciążony zwrotem kosztów procesu, ponieważ zasada odpowiedzialności za wynik sprawy nakłada taki obowiązek na stronę przegrywającą, a zwolnienie z opłat sądowych nie dotyczy zwrotu kosztów poniesionych przez przeciwnika procesowego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy wyjaśnił, że art. 98 k.p.c. stanowi zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, a art. 102 k.p.c. jest wyjątkiem. Pozwany nie wykazał szczególnych okoliczności uzasadniających zastosowanie wyjątku. Zwolnienie Skarbu Państwa z opłat (art. 94 ustawy o kosztach sądowych) nie obejmuje obowiązku zwrotu kosztów poniesionych przez stronę wygrywającą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić zażalenie

Strona wygrywająca

powodowie

Strony

NazwaTypRola
I. S.osoba_fizycznapowód
R. S.osoba_fizycznapowód
Skarb Państwa – (...) w W.organ_państwowypozwany
Naczelnik Urzędu Skarbowego w W.organ_państwowypozwany

Przepisy (7)

Główne

k.p.c. art. 98 § § 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada odpowiedzialności strony przegrywającej za wynik procesu i zwrotu niezbędnych kosztów przeciwnikowi.

u.k.s.c. art. 94

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

Skarb Państwa nie ma obowiązku uiszczania opłat sądowych.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia w przypadku oddalenia zażalenia.

k.p.c. art. 397 § § 1 i 2

Kodeks postępowania cywilnego

Przepisy dotyczące postępowania zażaleniowego.

Pomocnicze

k.p.c. art. 99

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada słuszności jako wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik procesu.

u.k.s.c. art. 2 § ust. 2

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

Obowiązek ponoszenia opłat przez Skarb Państwa w sytuacji, gdy wnosi pismo do sądu, od którego należy uiścić opłatę.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pozwany przegrał sprawę o uzgodnienie treści księgi wieczystej. Powodowie ponieśli koszty procesu, w tym opłatę sądową i wynagrodzenie pełnomocnika. Pozwany nie wykazał szczególnych okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 102 k.p.c. Zwolnienie Skarbu Państwa z opłat sądowych nie dotyczy zwrotu kosztów poniesionych przez stronę wygrywającą.

Odrzucone argumenty

Pozwany jest ustawowo zwolniony z obowiązku ponoszenia opłat sądowych. Orzeczenie o obowiązku zwrotu opłaty sądowej jest nieprawidłowe. Powodowie zwlekali z ujawnieniem swojego prawa własności w księdze wieczystej. Sąd Rejonowy prawidłowo ustanowił hipotekę.

Godne uwagi sformułowania

Zasadą w toku procesu jest odpowiedzialność za jego wynik, dlatego też strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Wyjątek od tej zasady został uregulowany w art. 102 k.p.c. (zasada słuszności). Fakty podniesione w uzasadnieniu odpowiedzi na pozew w żaden sposób nie wskazują żadnych szczególnych okoliczności uniemożliwiających zastosowanie ogólnych reguł postępowania w zakresie kosztów procesu, a więc odpowiedzialności za jego wynik. Pozwany dysponując już w 2011 roku postanowieniem Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim o przysądzeniu własności (...) miał świadomość, że hipoteki zostały wpisane w stosunku do właścicieli, którzy utracili już własność tej nieruchomości na skutek przysądzenia własności powodom.

Skład orzekający

Magdalena Balion – Hajduk

przewodniczący

Gabriela Sobczyk

sędzia

Roman Troll

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o kosztach procesu w kontekście Skarbu Państwa jako strony, zwłaszcza w sprawach dotyczących nieruchomości i ksiąg wieczystych."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego, gdzie pozwany Skarb Państwa aktywnie działał na szkodę powodów, odmawiając złożenia wniosku o wykreślenie hipotek.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje praktyczne zastosowanie zasad dotyczących kosztów procesu i odpowiedzialności Skarbu Państwa, co jest istotne dla prawników procesowych.

Skarb Państwa przegrał sprawę o koszty procesu. Czy zawsze musi płacić?

Dane finansowe

zwrot kosztów procesu: 2954 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III Cz 2147/15 POSTANOWIENIE Dnia 2 lutego 2016 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie: Przewodniczący – Sędzia SO Magdalena Balion – Hajduk Sędziowie SO Gabriela Sobczyk SR (del.) Roman Troll (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2016 r. w Gliwicach na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa I. S. i R. S. przeciwko Skarbowi Państwa – (...) w W. o uzgodnienie treści księgi wieczystej na skutek zażalenia pozwanego na postanowienie zawarte w punkcie 2 wyroku Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim z dnia 6 października 2015 r., sygn. akt I C 1102/15 postanawia: oddalić zażalenie. SSR (del.) Roman Troll SSO Magdalena Balion – Hajduk SSO Gabriela Sobczyk Sygn. akt III Cz 2147/15 UZASADNIENIE Postanowieniem zawartym w pkt 2 wyroku Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim z 6 październik 2015 roku zasądzono od pozwanego Skarbu Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. na rzecz powodów solidarnych R. S. i I. S. 2954 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Orzeczenie to zapadło po uwzględnieniu w całości ich powództwa, zgodnie z art. 98 k.p.c. , przy czym rozstrzygnięcie to zawiera w sobie zarówno orzeczenie co do wynagrodzenia pełnomocnika, opłaty od pełnomocnictwa oraz opłaty od pozwu, którą uregulowali powodowie. Zażalenie na to postanowienie złożył pozwany zarzucając mu naruszenie art. 102 k.p.c. i art. 94 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych poprzez brak ich zastosowania. Przy tak postawionych zarzutach wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez nieobciążanie pozwanego kosztami postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że pozwany jest ustawowo zwolniony z obowiązku ponoszenia opłat sądowych, a więc orzeczenie o obowiązku zwrotu tej opłaty jest nieprawidłowe. Jednocześnie wskazał, że już w odpowiedzi na pozew wnosił o nieobciążanie kosztami postępowania z uwagi na prawidłowe ustanowienie hipoteki przez Sąd Rejonowy, czego powodowie nie skarżyli oraz postępowanie powodów wykazujące się przez 3 lata zaniedbaniem obowiązku wpisu ich jako właścicieli do księgi wieczystej. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że art. 94 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. 2014 r., poz. 1025 ze zm.) rzeczywiście wskazuje, że Skarb Państwa nie ma obowiązku uiszczania opłat. Natomiast ten obowiązek nie obciąża Skarbu Państwa w sytuacji, gdy wnoszone jest pismo do sądu przez Skarb Państwa, od którego należy uiścić opłatę (wynika to z art. 2 ust. 2 tej ustawy). Nie dotyczy to natomiast zwrotu opłaty sądowej, którą uiściła druga strona wygrywająca proces. Zasadą w toku procesu jest odpowiedzialność za jego wynik, dlatego też strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (por. art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. ). Wyjątek od tej zasady został uregulowany w art. 102 k.p.c. (zasada słuszności). W rozpoznawanej sprawie istotne jest to, że powodowie tylko wnosząc pozew o uzgodnienie treści księgi wieczystej mogli doprowadzić do uwzględnienia ich wniosku o wykreślenie trzech hipotek wpisanych na podstawie wniosku pozwanego. Wcześniejsze wzywanie pozwanego do złożenia wniosku o wykreślenie hipotek przymusowych nie odniosło żadnego skutku. To spowodowało konieczność wystąpienia z powództwem, a co za tym idzie poniesienia kosztów zarówno opłaty sądowej od pozwu, od której powodowie nie byli zwolnieni, a także kosztów wynagrodzenia pełnomocnika i opłaty od pełnomocnictwa. Te koszty powodów powinna ponieść, zgodnie z ogólnymi regułami postępowania, strona pozwana. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa i w żaden sposób nie wskazał na jego zasadność. Co więcej w uzasadnieniu odpowiedzi na pozew podniósł, że dokonane wpisy hipotek były prawidłowe pod względem formalnym. Wnosząc zaś o nieobciążanie go kosztami postępowania wskazał, że powodowie z wnioskiem o ujawnienie prawa własności wystąpili dopiero w 29 sierpnia 2011 roku, a więc dopiero ponad 3 lata od daty przysądzenia jej własności. Nie złożyli także środka zaskarżenia od wniosku o wykreślenie hipotek, który przez Sąd Rejonowy został oddalony. Fakty podniesione w uzasadnieniu odpowiedzi na pozew w żaden sposób nie wskazują żadnych szczególnych okoliczności uniemożliwiających zastosowanie ogólnych reguł postępowania w zakresie kosztów procesu, a więc odpowiedzialności za jego wynik. Strona pozwana przegrała proces i jest zobowiązania do poniesienia jego kosztów, które wcześniej poniosła strona powodowa. Istotne jest to, że powodowie na skutek odmowy złożenia przez pozwanego wniosku o wykreślenie hipotek musieli złożyć pozew, a w toku postępowania pozwany również żądał oddalenia ich powództwa, a sprawę przegrał. Pozwany dysponując już w 2011 roku postanowieniem Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim o przysądzeniu własności (co wynika z jego pisma z 18 listopada 2011 roku odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie wykreślenia hipotek k. 13-14) miał świadomość, że hipoteki zostały wpisane w stosunku do właścicieli, którzy utracili już własność tej nieruchomości na skutek przysądzenia własności powodom. Od tego czasu pozwany nie dokonał żadnej czynności umożliwiającej powodom wykreślenie hipotek, a bezsporne jest, że powodowie jego dłużnikami nie są. To stanowisko pozwanego spowodowało więc konieczność złożenia pozwu. Jednocześnie fakt, że powodowie przez długi czas nie ujawniali się w księdze wieczystej jako właściciele nieruchomości nie może stanowić podstawy do uwzględniania żądania pozwanego w zakresie kosztów postępowania, gdy co najmniej od 2011 roku wiedział on o tym, że nabyli oni własność nieruchomości w drodze sprzedaży licytacyjnej jeszcze przed złożeniem wniosków o ustanowienie hipotek przymusowych, a nie są jego dłużnikami. Z powyższych względów zarzuty zażalenia są bezzasadne, a w sprawie nie zachodzą żadne szczególnie uzasadnione wypadki umożliwiające nieobciążanie pozwanego kosztami procesu. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 385 k.p.c. w związku z art. 397 § 1 i 2 k.p.c. , zażalenie jako bezzasadne należało oddalić. SSR (del.) Roman Troll SSO Magdalena Balion – Hajduk SSO Gabriela Sobczyk

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI