III CZ 21/08

Sygn. akt III CZ 21/08 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 16 maja 2008 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący) 
SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) 
SSN Hubert Wrzeszcz 
 
w sprawie z powództwa J. Z. i S. Z. 
przeciwko S. S., M. G. i J. H. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 maja 2008 r., 
zażalenia powodów  
na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 22 stycznia 2008 r., sygn. akt I ACa (…), 
 
uchyla zaskarżone postanowienie w części odrzucającej apelację i w tym zakresie 
przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i 
rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego; odrzuca zażalenie w 
pozostałej części. 
 
Uzasadnienie 
 
Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 22 stycznia 2008 r. oddalił wniosek 
powodów o przywrócenie terminu do uiszczenia apelacji od wyroku Sądu Okręgowego 
w K. z dnia 18 maja 2007 r. i apelację tę odrzucił. W ocenie Sądu Apelacyjnego 
powodowie nie wykazali, że nie uiścili w terminie opłaty podstawowej od wniesionego 
środka odwoławczego bez swojej winy. Wskazywana przez nich okoliczność, że w 
czasie, kiedy obowiązani byli wnieść tę opłatę, nie dysponowali wystarczającymi 
środkami finansowymi, nie może stanowić przyczyny usprawiedliwiającej uchybienie 
terminowi dokonania obciążającej ich czynności. 

 
2 
W zażaleniu na powyższe postanowienie powodowie zarzucili Sądowi 
Apelacyjnemu naruszenie art. 168 § 1 k.p.c. przez uznanie, że niedysponowane przez 
stronę zwolnioną od kosztów sądowych środkami umożliwiającymi wniesienie opłaty 
podstawowej od złożonego środka zaskarżenia, nie może stanowić niezawinionej przez 
nich przyczyny uchybienia terminowi do uiszczenia tej opłaty, a w konsekwencji 
prowadzić do odrzucenia apelacji. W konkluzji skarżący wnieśli o uchylenie 
zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do 
ponownego rozpoznania. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Rozpoznając zażalenie na postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające 
apelację Sąd Najwyższy, na wniosek strony, rozpoznaje również te postanowienia sądu 
drugiej instancji, które nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miały wpływ na 
rozstrzygnięcie sprawy (art. 380 w związku z art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c.). Do takich 
postanowień należy niewątpliwie postanowienie oddalające wniosek o przywrócenie 
terminu do uiszczenia opłaty należnej od apelacji, stanowiące przesłankę odrzucenia 
tego środka odwoławczego. Stanowisko skarżących kwestionujące rozstrzygnięcie 
złożonego przez nich wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty od apelacji 
należało zatem odczytać jako żądanie rozpoznania wydanego w tym przedmiocie 
postanowienia. 
U podstaw oddalenia przez Sąd Apelacyjny wniosku powodów o przywrócenie 
terminu do uiszczenia opłaty podstawowej od apelacji legło zapatrywanie, że skoro 
ustawodawca w - mającym zastosowanie w sprawie - art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 28 
lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze 
zm.; dalej: „u.k.s.c.") przewidział, iż obowiązek wniesienia tej opłaty spoczywa nawet na 
stronach zwolnionych od kosztów sądowych, to strony korzystające z takiego zwolnienia 
nie 
mogą 
powoływać 
się 
na 
brak 
środków 
finansowych 
jako 
okoliczność 
usprawiedliwiająca opóźnienie się z uiszczeniem tej opłaty. Z poglądem takim - jak 
trafnie podnieśli skarżący - nie można się jednak zgodzić. 
Przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej określone 
zostały w art. 168 § 1 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem przywrócenie terminu może 
nastąpić wtedy, gdy strona nie dokonała w nim czynności procesowej bez swej winy. 
Brak winy strony w uchybieniu terminowi podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich 
okoliczności danej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, 
jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W takim ujęciu, 

 
3 
chwilowy obiektywny brak środków finansowych niezbędnych do uiszczenia wymaganej 
opłaty może stanowić przyczynę usprawiedliwiającą uchybienie terminowi do jej 
wniesienia. Odmienne stanowisko Sądu Apelacyjnego, zakładające a priori, że - w 
świetle art. 14 ust. 2 u.k.s.c. (uchylonego przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 
2006 r. o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych; Dz. U. Nr 21, 
poz. 123) - sama niemożność uwolnienia się przez stronę od obowiązku uiszczenia 
opłaty podstawowej wyklucza dopuszczalność przywrócenia terminu do dokonania tej 
czynności nie znajduje żadnego uzasadnienia. 
Wskazana prze powodów przyczyna nieuiszczenia wymaganej opłaty 
w terminie winna zatem zostać poddana ocenie merytorycznej. Lakoniczne stwierdzenie 
przez Sąd Apelacyjny, że powodowie nie wykazali niedokonania tej czynności w 
terminie bez swojej winy, nie spełnia wymagań takiej oceny. W związku z powyższym 
nie można skutecznie odeprzeć zarzutu skarżących kwestionującego zasadność 
odrzucenia wniesionej przez nich apelacji. 
Z tych też względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 w związku z art. 
3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.