III CZ 20/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem postępowania było zażalenie uczestnika J. W. na postanowienie Sądu Okręgowego w N. z dnia 28 listopada 2013 r., którym odrzucono jego wniosek o doręczenie postanowienia z dnia 10 października 2013 r. wraz z uzasadnieniem, uznając go za spóźniony. Uczestnik twierdził, że nie został prawidłowo pouczony o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej, co jego zdaniem powinno skutkować tym, że termin do złożenia wniosku o uzasadnienie nie rozpoczął biegu. Podnosił również, że jego pismo z dnia 18 listopada 2013 r. mogło być zakwalifikowane jako wniosek o przywrócenie terminu. Sąd Najwyższy, rozpatrując zażalenie, odwołał się do art. 387 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c., regulujących sporządzanie uzasadnień w postępowaniu nieprocesowym. Podkreślił, że termin do złożenia wniosku o doręczenie postanowienia z uzasadnieniem rozpoczyna bieg od doręczenia sentencji. Kluczowe dla rozstrzygnięcia była uchwała połączonych izb Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2011 r. (III CZP 38/11), która przesądziła, że niepouczenie lub błędne pouczenie strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika o środkach zaskarżenia nie wpływa na rozpoczęcie biegu terminu do ich wniesienia. Sąd Najwyższy uznał, że instytucja przywrócenia terminu jest wystarczającą ochroną dla strony, która bez swojej winy uchybiła terminowi. Ponadto, sąd odrzucił argumentację uczestnika dotyczącą możliwości nadania jego pismu innego znaczenia niż wynikało z jego treści, wskazując na ograniczenie obowiązku informacyjnego sądu po nowelizacji art. 5 k.p.c. W konsekwencji, zażalenie uczestnika zostało oddalone na podstawie art. 398¹⁴ k.p.c. w zw. z art. 394¹ § 3 k.p.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej skutków braku pouczenia strony o środkach zaskarżenia oraz zakresu obowiązku informacyjnego sądu.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wnioskiem o uzasadnienie postanowienia w postępowaniu nieprocesowym, ale zasada prawna ma szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy brak lub błędne pouczenie strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika o sposobie zaskarżenia orzeczenia wpływa na rozpoczęcie biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak lub błędne pouczenie strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia nie ma wpływu na rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia tego środka.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na uchwale połączonych izb (III CZP 38/11), zgodnie z którą interes strony w przypadku uchybienia terminowi bez jej winy chroni instytucja przywrócenia terminu, a odmienne rozwiązanie prowadziłoby do niepewności prawnej. Podkreślono również ograniczenie obowiązku informacyjnego sądu.
Czy sąd może nadać pismu procesowemu inne znaczenie niż to, które wynika z jego treści?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie ma kompetencji do nadawania pismom procesowym innego znaczenia niż to, które z ich treści w sposób oczywisty wynika.
Uzasadnienie
Sąd powinien opierać się na wyraźnym brzmieniu pisma strony, a jego rola nie może sprowadzać się do wyręczania stron w podejmowaniu czynności procesowych, zwłaszcza po nowelizacji art. 5 k.p.c. ograniczającej obowiązek informacyjny.
Czy pismo zawierające żądanie doręczenia postanowienia z uzasadnieniem, złożone po upływie terminu, może być traktowane jako wniosek o przywrócenie terminu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli pismo zawiera wyraźne żądanie doręczenia postanowienia z uzasadnieniem i nie spełnia wymogów wniosku o przywrócenie terminu (art. 169 § 1 k.p.c.), a strona nie dostrzega potrzeby podejmowania dwóch odrębnych czynności ani nie wskazuje okoliczności usprawiedliwiających opóźnienie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pismo uczestnika zawierało jednoznaczne żądanie doręczenia postanowienia z uzasadnieniem i nie wykazywało cech wniosku o przywrócenie terminu, zwłaszcza że opierało się na założeniu zachowania terminu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| J. M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J. W. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 387 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie postanowienia o oddaleniu apelacji nie jest sporządzane z urzędu, a jedynie na wniosek strony. W przypadku postanowień wydanych na posiedzeniu niejawnym, bieg siedmiodniowego terminu do wystąpienia z wnioskiem o doręczenie postanowienia z uzasadnieniem rozpoczyna się od doręczenia stronie sentencji postanowienia.
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia zażalenia przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 394¹ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia zażalenia przez Sąd Najwyższy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten odnosi się do stosowania przepisów o procesie do innych postępowań, w tym postępowania nieprocesowego.
k.p.c. art. 169 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wniosku o przywrócenie terminu.
k.p.c. art. 5
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres obowiązku informacyjnego sądu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak lub błędne pouczenie strony o sposobie zaskarżenia nie wpływa na bieg terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie. • Instytucja przywrócenia terminu chroni interes strony, która uchybiła terminowi bez swojej winy. • Sąd nie może nadawać pismom procesowym znaczenia innego niż wynikające z ich treści. • Ograniczony zakres obowiązku informacyjnego sądu po nowelizacji art. 5 k.p.c.
Odrzucone argumenty
Brak pouczenia o sposobie zaskarżenia wstrzymuje bieg terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie. • Pismo z dnia 18 listopada 2013 r. powinno być zakwalifikowane jako wniosek o przywrócenie terminu.
Godne uwagi sformułowania
nieprawidłowości w pouczeniu mogą uzasadniać jedynie wniosek o przywrócenie terminu • niepouczenie lub błędne pouczenie strony działającej bez adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia nie ma wpływu na rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia tego środka • Odmienne rozwiązanie mogłoby prowadzić do niepewności w stosunkach prawnych, gdy tymczasem dostateczną ochronę interesów strony, która bez swej winy nie dokonała czynności w terminie, zapewnia instytucja przywrócenia terminu. • Sąd nie ma jednak kompetencji do nadawania pismom procesowym innego znaczenia niż to, które z ich treści w sposób oczywisty wynika. • w obecnym stanie prawnym - po nowelizacji art. 5 k.p.c. - ograniczeniu uległ zakres obowiązku informacyjnego; rola sądu nie może też sprowadzać się do wyręczania stron w podejmowaniu czynności procesowych.
Skład orzekający
Józef Frąckowiak
przewodniczący
Anna Kozłowska
członek
Katarzyna Polańska-Farion
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej skutków braku pouczenia strony o środkach zaskarżenia oraz zakresu obowiązku informacyjnego sądu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wnioskiem o uzasadnienie postanowienia w postępowaniu nieprocesowym, ale zasada prawna ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego, które może mieć wpływ na prawa stron postępowania sądowego, zwłaszcza tych działających bez profesjonalnego pełnomocnika. Wyjaśnia granice obowiązku informacyjnego sądu.
“Czy brak pouczenia przez sąd może Cię kosztować utratę prawa do odwołania? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.