Orzeczenie · 2014-05-30

III CZ 20/14

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2014-05-30
SNCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
postępowanie wieczystoksięgowewniosek o uzasadnienietermin procesowypouczeniezażalenieSąd Najwyższykodeks postępowania cywilnego

Przedmiotem postępowania było zażalenie uczestnika J. W. na postanowienie Sądu Okręgowego w N. z dnia 28 listopada 2013 r., którym odrzucono jego wniosek o doręczenie postanowienia z dnia 10 października 2013 r. wraz z uzasadnieniem, uznając go za spóźniony. Uczestnik twierdził, że nie został prawidłowo pouczony o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej, co jego zdaniem powinno skutkować tym, że termin do złożenia wniosku o uzasadnienie nie rozpoczął biegu. Podnosił również, że jego pismo z dnia 18 listopada 2013 r. mogło być zakwalifikowane jako wniosek o przywrócenie terminu. Sąd Najwyższy, rozpatrując zażalenie, odwołał się do art. 387 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c., regulujących sporządzanie uzasadnień w postępowaniu nieprocesowym. Podkreślił, że termin do złożenia wniosku o doręczenie postanowienia z uzasadnieniem rozpoczyna bieg od doręczenia sentencji. Kluczowe dla rozstrzygnięcia była uchwała połączonych izb Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2011 r. (III CZP 38/11), która przesądziła, że niepouczenie lub błędne pouczenie strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika o środkach zaskarżenia nie wpływa na rozpoczęcie biegu terminu do ich wniesienia. Sąd Najwyższy uznał, że instytucja przywrócenia terminu jest wystarczającą ochroną dla strony, która bez swojej winy uchybiła terminowi. Ponadto, sąd odrzucił argumentację uczestnika dotyczącą możliwości nadania jego pismu innego znaczenia niż wynikało z jego treści, wskazując na ograniczenie obowiązku informacyjnego sądu po nowelizacji art. 5 k.p.c. W konsekwencji, zażalenie uczestnika zostało oddalone na podstawie art. 398¹⁴ k.p.c. w zw. z art. 394¹ § 3 k.p.c.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej skutków braku pouczenia strony o środkach zaskarżenia oraz zakresu obowiązku informacyjnego sądu.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wnioskiem o uzasadnienie postanowienia w postępowaniu nieprocesowym, ale zasada prawna ma szersze zastosowanie.

Zagadnienia prawne (3)

Czy brak lub błędne pouczenie strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika o sposobie zaskarżenia orzeczenia wpływa na rozpoczęcie biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, brak lub błędne pouczenie strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia nie ma wpływu na rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia tego środka.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy oparł się na uchwale połączonych izb (III CZP 38/11), zgodnie z którą interes strony w przypadku uchybienia terminowi bez jej winy chroni instytucja przywrócenia terminu, a odmienne rozwiązanie prowadziłoby do niepewności prawnej. Podkreślono również ograniczenie obowiązku informacyjnego sądu.

Czy sąd może nadać pismu procesowemu inne znaczenie niż to, które wynika z jego treści?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd nie ma kompetencji do nadawania pismom procesowym innego znaczenia niż to, które z ich treści w sposób oczywisty wynika.

Uzasadnienie

Sąd powinien opierać się na wyraźnym brzmieniu pisma strony, a jego rola nie może sprowadzać się do wyręczania stron w podejmowaniu czynności procesowych, zwłaszcza po nowelizacji art. 5 k.p.c. ograniczającej obowiązek informacyjny.

Czy pismo zawierające żądanie doręczenia postanowienia z uzasadnieniem, złożone po upływie terminu, może być traktowane jako wniosek o przywrócenie terminu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli pismo zawiera wyraźne żądanie doręczenia postanowienia z uzasadnieniem i nie spełnia wymogów wniosku o przywrócenie terminu (art. 169 § 1 k.p.c.), a strona nie dostrzega potrzeby podejmowania dwóch odrębnych czynności ani nie wskazuje okoliczności usprawiedliwiających opóźnienie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pismo uczestnika zawierało jednoznaczne żądanie doręczenia postanowienia z uzasadnieniem i nie wykazywało cech wniosku o przywrócenie terminu, zwłaszcza że opierało się na założeniu zachowania terminu.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie zażalenia
Strona wygrywająca
Sąd Okręgowy w N.

Strony

NazwaTypRola
A. B.osoba_fizycznawnioskodawca
J. M.osoba_fizycznauczestnik
J. W.osoba_fizycznauczestnik

Przepisy (6)

Główne

k.p.c. art. 387 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Uzasadnienie postanowienia o oddaleniu apelacji nie jest sporządzane z urzędu, a jedynie na wniosek strony. W przypadku postanowień wydanych na posiedzeniu niejawnym, bieg siedmiodniowego terminu do wystąpienia z wnioskiem o doręczenie postanowienia z uzasadnieniem rozpoczyna się od doręczenia stronie sentencji postanowienia.

k.p.c. art. 398¹⁴

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa oddalenia zażalenia przez Sąd Najwyższy.

k.p.c. art. 394¹ § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa oddalenia zażalenia przez Sąd Najwyższy.

Pomocnicze

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten odnosi się do stosowania przepisów o procesie do innych postępowań, w tym postępowania nieprocesowego.

k.p.c. art. 169 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy wniosku o przywrócenie terminu.

k.p.c. art. 5

Kodeks postępowania cywilnego

Zakres obowiązku informacyjnego sądu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak lub błędne pouczenie strony o sposobie zaskarżenia nie wpływa na bieg terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie. • Instytucja przywrócenia terminu chroni interes strony, która uchybiła terminowi bez swojej winy. • Sąd nie może nadawać pismom procesowym znaczenia innego niż wynikające z ich treści. • Ograniczony zakres obowiązku informacyjnego sądu po nowelizacji art. 5 k.p.c.

Odrzucone argumenty

Brak pouczenia o sposobie zaskarżenia wstrzymuje bieg terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie. • Pismo z dnia 18 listopada 2013 r. powinno być zakwalifikowane jako wniosek o przywrócenie terminu.

Godne uwagi sformułowania

nieprawidłowości w pouczeniu mogą uzasadniać jedynie wniosek o przywrócenie terminu • niepouczenie lub błędne pouczenie strony działającej bez adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia nie ma wpływu na rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia tego środka • Odmienne rozwiązanie mogłoby prowadzić do niepewności w stosunkach prawnych, gdy tymczasem dostateczną ochronę interesów strony, która bez swej winy nie dokonała czynności w terminie, zapewnia instytucja przywrócenia terminu. • Sąd nie ma jednak kompetencji do nadawania pismom procesowym innego znaczenia niż to, które z ich treści w sposób oczywisty wynika. • w obecnym stanie prawnym - po nowelizacji art. 5 k.p.c. - ograniczeniu uległ zakres obowiązku informacyjnego; rola sądu nie może też sprowadzać się do wyręczania stron w podejmowaniu czynności procesowych.

Skład orzekający

Józef Frąckowiak

przewodniczący

Anna Kozłowska

członek

Katarzyna Polańska-Farion

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej skutków braku pouczenia strony o środkach zaskarżenia oraz zakresu obowiązku informacyjnego sądu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wnioskiem o uzasadnienie postanowienia w postępowaniu nieprocesowym, ale zasada prawna ma szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego, które może mieć wpływ na prawa stron postępowania sądowego, zwłaszcza tych działających bez profesjonalnego pełnomocnika. Wyjaśnia granice obowiązku informacyjnego sądu.

Czy brak pouczenia przez sąd może Cię kosztować utratę prawa do odwołania? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst