III CZ 20/12

Sygn. akt III CZ 20/12 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
Dnia 23 maja 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) 
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) 
SSN Anna Owczarek 
 
w sprawie z powództwa S. J. 
przeciwko T. K. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 23 maja 2012 r., 
zażalenia pozwanego na postanowienie o kosztach zawarte 
w wyroku Sądu Apelacyjnego  
z dnia 5 października 2011 r.,  
 
 
 
1) 
zmienia zaskarżone postanowienie zawarte w pkt 3 
wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 5 października 2011 r. 
i zasądza od powoda na rzecz pozwanego 2700 (dwa 
tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów 
postępowania apelacyjnego; 
2) 
zasądza od powoda na rzecz pozwanego 1847 (jeden 
tysiąc osiemset czterdzieści siedem) złotych tytułem 
zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
Wyrokiem z dnia 14 lutego 2011 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo S. J. 
przeciwko T. K. o zasądzenie kwoty 82 760 zł z odsetkami ustawowymi tytułem 
odszkodowania i zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3 617 zł tytułem 
zwrotu kosztów procesu. 
Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 5 października 2011 r. oddalił apelację 
powoda od powyższego wyroku, natomiast zmienił zawarte w nim postanowienie o 
kosztach procesu w ten sposób, że odstąpił od obciążenia nimi powoda. Odstąpił 
także od obciążenia powoda kosztami postępowania apelacyjnego.  
Sąd Apelacyjny uznał, że pomimo przegrania przez powoda procesu przed 
Sądem pierwszej instancji istniała podstawa do zastosowania art. 102 k.p.c. 
Powód  bowiem, wnosząc powództwo oparte na przepisie art. 299 k.s.h., wytoczył 
je  przeciwko osobie wpisanej jako prezes zarządu spółki w Krajowym Rejestrze 
Sądowym, nie wiedząc o tym, że wpis ten nie jest aktualny. Działanie w zaufaniu do 
urzędowego rejestru uzasadniało uznanie, że zachodzi szczególny wypadek, 
uzasadniający nieobciążanie powoda kosztami przegranego procesu, tym bardziej, 
że pozwany nie ujawnił tej okoliczności w odpowiedzi na pozew, lecz dopiero 
w kolejnym piśmie procesowym. Te same względy przemawiały, zdaniem Sądu 
Apelacyjnego, za nieobciążaniem powoda kosztami postępowania apelacyjnego. 
Postanowienie o kosztach postępowania apelacyjnego, zawarte w punkcie 
trzecim 
powyższego 
wyroku, 
pozwany 
zaskarżył 
zażaleniem, 
zarzucając 
naruszenie art. 102 k.p.c. oraz wnosząc o uchylenie postanowienia i przekazanie 
sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów 
postępowania zażaleniowego. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
W myśl zasady odpowiedzialności za wynik procesu, wyrażonej w art. 98 § 1 
k.p.c., strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego 
żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. 

 
3 
Wyjątek od tej reguły przewidziany został w art. 102 k.p.c., wyrażającym zasadę 
słuszności, zgodnie z którą, w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może 
zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej 
w  ogóle kosztami. 
W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje pogląd, że ustalenie, czy 
w sprawie zachodzi "wypadek szczególnie uzasadniony", zależy od swobodnej 
oceny sądu, przy czym wskazuje się, że ocena wystąpienia takiego przypadku 
dokonywana jest z uwzględnieniem okoliczności konkretnego przypadku w ramach 
tzw. suwerennego uprawnienia jurysdykcyjnego składu orzekającego (zob. m.in. 
wyroki: z dnia 19 maja 2006 r., III CK 221/05, niepubl.; postanowienia: 
z  dnia  13  grudnia 2007 r., I CZ 110/07, niepubl.; z dnia 27 stycznia 2010 r., II CZ 
88/09, niepubl., z dnia 11 lutego 2010 r., I CZ 112/09, niepubl.). Ingerencja 
w to  uprawnienie, w ramach rozpoznawania środka zaskarżenia od rozstrzygnięcia 
o kosztach procesu, może być usprawiedliwiona w razie stwierdzenia, że dokonana 
w zaskarżonym postanowieniu ocena jest dowolna lub oczywiście pozbawiona 
uzasadnionych podstaw (por. postanowienie SN z dnia 15 czerwca 2011 r., V CZ 
23/11, niepubl.). Taki właśnie wypadek zachodzi w niniejszej sprawie. O ile bowiem 
trafne jest stanowisko, że istniały podstawy do zastosowania art. 102 k.p.c. 
w  postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, to te same względy nie 
uzasadniały zastosowania tego przepisu również w postępowaniu apelacyjnym.  
Powód, wnosząc powództwo oparte na przepisie art. 299 k.s.h, nie miał 
świadomości, że pozwany, wpisany w Krajowym Rejestrze Sądowym jako prezes 
zarządu spółki, której jest wierzycielem, a przeciwko której egzekucja okazała się 
bezskuteczna, w rzeczywistości funkcji tej nie pełnił. Pozwanie tej właśnie osoby 
uzasadniało domniemanie wynikające z art. 17 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. 
o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz.U. z 2007, Nr 168, poz. 1186 
ze zm.). Domniemanie to jednak zostało obalone w postępowaniu przed  Sądem 
Okręgowym, co stało się przyczyną oddalenia powództwa. W postępowaniu 
apelacyjnym powód nie powoływał się na brak świadomości co do biernej 
legitymacji pozwanego, zarzucał natomiast, że kwestia zmiany składu zarządu nie 
ma znaczenia dla odpowiedzialności z art. 299 k.s.h. W postępowaniu przed 

 
4 
Sądem Apelacyjnym nie istniały już zatem żadne szczególne względy, 
uzasadniające orzeczenie wbrew zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu. 
Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 3941 § 3 
w związku z art. 39815 k.p.c.