III CZ 20/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie pełnomocnika powódki na postanowienie odrzucające jego zażalenie na wysokość wynagrodzenia przyznanego od Skarbu Państwa, uznając, że takie postanowienie nie jest zaskarżalne.
Powódka D. R.-V. dochodziła zapłaty zadośćuczynienia, jednak jej powództwo zostało oddalone przez Sąd Okręgowy i Apelacyjny. Pełnomocnik powódki, ustanowiony z urzędu, złożył wniosek o wynagrodzenie od Skarbu Państwa, które zostało przyznane przez Sąd Apelacyjny w kwocie 854 zł. Pełnomocnik zażalił się, domagając się wyższej kwoty, jednak Sąd Apelacyjny odrzucił to zażalenie, uznając je za niedopuszczalne. Sąd Najwyższy utrzymał w mocy postanowienie Sądu Apelacyjnego, stwierdzając, że postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu od Skarbu Państwa nie jest postanowieniem o kosztach procesu w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego i nie podlega zaskarżeniu.
Sprawa dotyczy zażalenia pełnomocnika powódki D. R.-V. na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 9 marca 2010 r., którym odrzucono jego zażalenie na postanowienie z dnia 18 lutego 2010 r. w przedmiocie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Pierwotne powództwo o zapłatę zadośćuczynienia zostało oddalone przez Sąd Okręgowy i Sąd Apelacyjny. Pełnomocnik powódki, po przygotowaniu opinii o braku podstaw do skargi kasacyjnej, wystąpił o przyznanie mu wynagrodzenia od Skarbu Państwa. Sąd Apelacyjny przyznał mu 854 zł, jednak pełnomocnik zażądał zwiększenia tej kwoty do 3.294 zł. Sąd Apelacyjny odrzucił zażalenie, uznając je za niedopuszczalne na podstawie art. 3941 § 1 i § 2 k.p.c. Pełnomocnik wniósł kolejne zażalenie, powołując się na art. 394 § 1 pkt 11 k.p.c. i art. 3941 § 2 k.p.c., zarzucając obrazę przepisów dotyczących zaskarżalności postanowień o kosztach procesu. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, stwierdził, że postanowienie o wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu od Skarbu Państwa nie jest postanowieniem o kosztach procesu w rozumieniu przepisów k.p.c. Powołując się na swoje wcześniejsze orzecznictwo (III CZ 53/09), Sąd Najwyższy wyjaśnił, że obowiązek Skarbu Państwa wypłaty wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu ma charakter publicznoprawny i nie jest to koszt procesu w rozumieniu k.p.c. W związku z tym, zażalenie na takie postanowienie jest niedopuszczalne, a Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pełnomocnika powódki.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu od Skarbu Państwa nie jest postanowieniem o kosztach procesu w rozumieniu przepisów k.p.c. i nie podlega zaskarżeniu na podstawie art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na swoim wcześniejszym orzecznictwie, zgodnie z którym obowiązek Skarbu Państwa wypłaty wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu ma charakter publicznoprawny i nie jest kosztem procesu w rozumieniu przepisów k.p.c. Pomoc prawna z urzędu służy realizacji dobra publicznego i prawa do sądu, a nie pokryciu kosztów procesu w rozumieniu kodeksowym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie zażalenia
Strona wygrywająca
Skarb Państwa
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. R.-V. | osoba_fizyczna | powódka |
| Z. D. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 3941 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten nie obejmuje postanowień o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu od Skarbu Państwa.
Pomocnicze
k.p.c. art. 394 § § 1 pkt 11
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 3941 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Prawo o adwokaturze art. 29 § ust. 1
Ustawa Prawo o adwokaturze
Reguluje subsydiarny obowiązek Skarbu Państwa wypłaty wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. § 19-21
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu od Skarbu Państwa nie jest postanowieniem o kosztach procesu w rozumieniu k.p.c. Obowiązek Skarbu Państwa wypłaty wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu ma charakter publicznoprawny.
Odrzucone argumenty
Zażalenie na postanowienie o wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu jest dopuszczalne na podstawie art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. jako postanowienie dotyczące kosztów procesu, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji.
Godne uwagi sformułowania
świadczenie pomocy prawnej osobom, które z przyczyn materialnych nie są w stanie samodzielnie zapewnić sobie fachowej reprezentacji przed sądem jest działaniem dla dobra publicznego, umożliwiającym realizację w postępowaniu cywilnym zasady równości i prawa do sądu.
Skład orzekający
Mirosław Bączyk
przewodniczący
Dariusz Dończyk
członek
Katarzyna Tyczka-Rote
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie, że wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu od Skarbu Państwa nie jest kosztem procesu w rozumieniu k.p.c. i nie podlega zaskarżeniu na tej podstawie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu od Skarbu Państwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z kosztami pomocy prawnej z urzędu, co jest istotne dla praktyków prawa, ale nie zawiera elementów zaskakujących dla szerszej publiczności.
“Czy pomoc prawna z urzędu to koszt procesu? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III CZ 20/10 POSTANOWIENIE Dnia 17 czerwca 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) w sprawie z powództwa D. R.-V. przeciwko Z. D. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 17 czerwca 2010 r., zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego […] w Krakowie z dnia 9 marca 2010 r., oddala zażalenie. 2 Uzasadnienie Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 8 stycznia 2009 r. oddalił powództwo powódki D. R. – V. skierowane przeciwko pozwanemu Z. D. o zapłatę zadośćuczynienia za krzywdę. Powódka zaskarżyła powyższe orzeczenie apelacją, którą Sąd Apelacyjny w […] oddalił wyrokiem z dnia 25 listopada 2009 r. Pełnomocnik ustanowiony dla powódki przez sąd przygotował opinię o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku sądu drugiej instancji i złożył wniosek o przyznanie mu od Skarbu Państwa wynagrodzenia za udzieloną w tej formie pomoc prawną. Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 18 lutego 2010 r. uwzględnił wniosek i przyznał pełnomocnikowi powódki wynagrodzenie w wysokości 854 zł, w tym 154 zł podatku od towarów i usług. Pełnomocnik zażalił się na to postanowienie, domagając się jego zmiany przez zwiększenie należnego wynagrodzenia do kwoty 3.294 zł, w tym 594 zł tytułem podatku od towarów i usług oraz przyznanie kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd Apelacyjny w dniu 9 marca 2010 r. odrzucił wniesione zażalenie, ponieważ uznał, że postanowienie z dnia 18 lutego 2010 r. nie należy do orzeczeń zaskarżalnych na podstawie art. 3941 § 1 i § 2 k.p.c. Pełnomocnik powódki wniósł z kolei zażalenie na postanowienie z dnia 9 marca 2010 r., wskazując jako jego podstawę prawną art. 394 § 1 pkt 11 k.p.c. oraz art. 3941 § 2 k.p.c. Zarzucił obrazę art. 3941 § 2 k.p.c. poprzez uznanie, że nie uprawnia on do zaskarżenia postanowienia w przedmiocie kosztów procesu zasądzonych po raz pierwszy przez sąd drugiej instancji, mimo że od dnia 15 lutego 2010 r. zażalenie na takie orzeczenie przysługuje. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie zażalenia pełnomocnika powódki żądającego zmiany postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 18 lutego 2010 r. poprzez zasądzenie wyższego wynagrodzenia za sporządzenie opinii. Skarżący domagał się także przyznania kosztów niniejszego postępowania zażaleniowego. 3 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarżący poszukuje podstaw do wniesienia odrzuconego zażalenia w treści art. 3941 § 2 k.p.c., wskazując na częściową utratę mocy obowiązującej tego przepisu z dniem 15 lutego 2010 r. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2009 r. (SK 10/09, Dz.U. z 2010, Nr 24, poz. 115). Ponieważ jednak wskazywane orzeczenie odnosi się do stanu prawnego obowiązującego przed wejściem w życie zmiany art. 3941 § 1 k.p.c. polegającej na dodaniu regulacji dopuszczającej zażalenie na postanowienie o kosztach procesu, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji, a w momencie wydawania przez Sąd Apelacyjny zaskarżonego postanowienia obowiązywał już (od 22 maja 2009 r.) znowelizowany art. 3941 § 1 k.p.c., ten przepis musi być podstawa rozważań. O sposobie potraktowania zażalenia pełnomocnika powódki decyduje odpowiedź na pytanie, czy postanowienie orzekające o wysokości wynagrodzenia pełnomocnika należnego mu od Skarbu Państwa za udzieloną z urzędu pomoc prawną może być uznane za postanowienie „co do kosztów procesu, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji”. Nie budzi bowiem wątpliwości, że postanowienie z 18 lutego 2010 r. nie jest żadnym z pozostałych zaskarżalnych postanowień, o jakich mówi art. 3941§ 1 i § 2 k.p.c. Na pewno nie stanowi postanowienia sądu drugiej instancji, odrzucającego skargę kasacyjną albo skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Nie jest także postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie, w której przysługuje kasacja, ponieważ nie rozstrzyga poddanej pod osąd sprawy co do jej istoty. Zagadnienie, czy rozstrzygnięcie o wynagrodzeniu należnym pełnomocnikowi z urzędu od Skarbu Państwa należy do orzeczeń o kosztach procesu było już przedmiotem rozważań w orzecznictwie. W postanowieniu z dnia 17 listopada 2009 r. (III CZ 53/09, OSNC z 2010, nr 5, poz. 79) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że ciążący na Skarbie Państwa subsydiarny obowiązek wypłaty wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, jedn. tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.) oraz § 19-21 wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra 4 Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), a także odpowiadające im przepisy rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych, ma charakter publicznoprawny i nie jest obowiązkiem pokrycia kosztów procesu w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania cywilnego dotyczących tych kosztów. Świadczenie pomocy prawnej osobom, które z przyczyn materialnych nie są w stanie samodzielnie zapewnić sobie fachowej reprezentacji przed sądem jest działaniem dla dobra publicznego, umożliwiającym realizację w postępowaniu cywilnym zasady równości i prawa do sądu. Rozstrzygnięcie sądu o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie nie jest więc orzeczeniem w przedmiocie kosztów procesu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2007 r., III CZ 61/07, "Biuletyn SN" 2008, nr 4, s. 12 oraz uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca 2009 r., III CZP 36/09, OSNC 2010, nr 2, poz. 24). Z tych względów nie można go też uznać za postanowienie "co do kosztów procesu" w rozumieniu art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c., który - jak wskazano - powinien być wykładany ściśle. Prowadzi to do wniosku, że także na gruncie nowej regulacji przewidzianej w wymienionym przepisie, niedopuszczalne jest zażalenie do Sądu Najwyższego na postanowienie sądu drugiej instancji w przedmiocie przyznania od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. Z przytoczonych względów zażalenie pełnomocnika powódki należało oddalić na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c. jz
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI