III CZ 199/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie sądu apelacyjnego o nierozpoznaniu istoty sprawy w kontekście abuzywności klauzul kredytu hipotecznego, uznając, że sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie na postanowienie sądu apelacyjnego, które uchyliło wyrok sądu okręgowego i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania z powodu nierozpoznania istoty sprawy. Sąd Najwyższy uznał, że sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy, domagając się zapłaty z tytułu nadpłaty rat kredytu hipotecznego wynikającej z abuzywności klauzul. Sąd Najwyższy podkreślił, że odmienna ocena prawna przez sąd odwoławczy nie upoważnia do uchylenia wyroku, a jedynie może uzasadniać uzupełnienie postępowania dowodowego.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie B. Ł. na wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 18 kwietnia 2023 r., który uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu nierozpoznania istoty sprawy. Sąd Apelacyjny uznał, że nierozpoznanie istoty sprawy polegało na zasądzeniu kwoty żądania głównego z tytułu nieważności umowy kredytu hipotecznego bez rozważenia wzbogacenia/zubożenia stron oraz możliwości dalszego wykonywania umowy po usunięciu klauzul niedozwolonych. Sąd Najwyższy uznał jednak, że sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy, gdyż powód domagał się zapłaty określonej kwoty z tytułu nadpłaty rat kredytu hipotecznego wynikającej z abuzywności postanowień umowy. Sąd Najwyższy podkreślił, że odmienna ocena prawna dokonana przez sąd odwoławczy nie stanowi podstawy do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji, a jedynie może uzasadniać konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, odmienna ocena prawna przez sąd odwoławczy nie stanowi nierozpoznania istoty sprawy, a jedynie może uzasadniać konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że nierozpoznanie istoty sprawy ma miejsce, gdy sąd nie odnosi się do przedmiotu sprawy, błędnie identyfikuje roszczenie, zaniecha badania podstaw żądania lub zarzutów strony. Odmienna ocena prawna przez sąd odwoławczy nie jest podstawą do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
B. Ł.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. Ł. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w G. | spółka | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku przez Sąd Najwyższy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Apelacyjny niezasadnie zastosował ten przepis, uchylając wyrok sądu pierwszej instancji.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres kontroli orzeczenia Sądu odwoławczego na podstawie tego przepisu nie obejmuje ocen wyrażonych w zaskarżonym orzeczeniu, niemających związku z przesłankami uchylenia orzeczenia.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do pozostawienia rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do pozostawienia rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy, gdyż rozpoznał żądanie zapłaty. Odmienna ocena prawna przez sąd odwoławczy nie stanowi nierozpoznania istoty sprawy.
Odrzucone argumenty
Sąd Apelacyjny prawidłowo uchylił wyrok sądu pierwszej instancji z powodu nierozpoznania istoty sprawy.
Godne uwagi sformułowania
do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, gdy sąd błędnie zidentyfikował charakter roszczenia, zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie dokonanie oceny prawnej sprawy w sposób odmienny niż uczynił to sąd I instancji nie upoważnia sądu odwoławczego do uchylenia zaskarżonego wyroku, może jedynie uzasadniać konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego oraz dokonanie korekty zastosowanych przepisów w toku kontroli instancyjnej
Skład orzekający
Mariusz Załucki
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia nierozpoznania istoty sprawy przez sąd odwoławczy w kontekście odmiennej oceny prawnej i kontroli orzeczeń dotyczących umów konsumenckich."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchylenia wyroku przez sąd apelacyjny z powodu nierozpoznania istoty sprawy, gdy sąd pierwszej instancji rozpoznał żądanie zapłaty.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego związanego z kontrolą orzeczeń sądów niższych instancji w sprawach konsumenckich, co jest istotne dla wielu prawników i konsumentów.
“Sąd Najwyższy wyjaśnia: Kiedy sąd apelacyjny może uchylić wyrok z powodu 'nierozpoznania istoty sprawy'?”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III CZ 199/23 POSTANOWIENIE 21 sierpnia 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Mariusz Załucki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 21 sierpnia 2024 r. w Warszawie zażalenia B. Ł. na wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 18 kwietnia 2023 r., I ACa 1341/22, w sprawie z powództwa B. Ł. przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w G. o zapłatę, 1. podejmuje zawieszone postępowanie; 2. uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego do orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. UZASADNIENIE Wyrokiem z 18 kwietnia 2023 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z 20 kwietnia 2022 r. i przekazał sprawę z powództwa B. Ł. przeciwko Bankowi S.A. z siedzibą w G. o zapłatę do ponownego rozpoznania. Przyczyną uchylenia wyroku Sądu I instancji było nierozpoznanie istoty sprawy. W ocenie Sądu odwoławczego polegało ono na zasądzeniu na rzecz powoda kwoty żądania głównego jako wynikającej z nieważności całej zawartej przez strony sporu umowy konsumenckiego kredytu hipotecznego bez rozważenia, w jakim stopniu strony sporu zostały wzbogacone/zubożone, a także bez rozważenia, czy po usunięciu klauzul niedozwolonych, umowa mogła być dalej wykonywana z uwzględnieniem kursu walut NBP. Od wyroku Sądu Apelacyjnego powód wywiódł zażalenie do Sądu Najwyższego, w którym zarzucił naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie okazało się zasadne. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, gdy sąd błędnie zidentyfikował charakter roszczenia, zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie (zob. np. postanowienia SN z 25 maja 2023 r., III CZ 35/23; z 18 maja 2023, III CZ 80/23; z 18 kwietnia 2023 r., III CZ 430/22). W niniejszej sprawie powód domagał się określonej kwoty pieniężnej z tytułu nadpłaty rat kapitałowo-odsetkowych kredytu hipotecznego zaciągniętego w walucie obcej, wynikającej z abuzywności postanowień umowy kredytu, określającej sposób przeliczania kwot tych rat na walutę polską. Sąd I instancji uwzględnił powództwo, oceniając jednak, że żądane kwoty należą się powodowi z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, bowiem po usunięciu niedozwolonych postanowień umownych, nie ma możliwości dalszego wykonywania zobowiązania. Rozpoznał zatem istotę sprawy, czyli żądanie zapłaty określonej kwoty. Sąd Najwyższy podkreślał już wielokrotnie, że dokonanie oceny prawnej sprawy w sposób odmienny niż uczynił to sąd I instancji nie upoważnia sądu odwoławczego do uchylenia zaskarżonego wyroku, może jedynie uzasadniać konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego oraz dokonanie korekty zastosowanych przepisów w toku kontroli instancyjnej (zob. np. postanowienia SN z 14 czerwca 2024, III CZ 84/24; z 10 czerw 2024 r., III CZ 18/24 oraz z 10 maja 2024, III CZ 63/23). Taka sytuacja nastąpiła w niniejszej sprawie, Sąd Apelacyjny przyjął bowiem, że umowa kredytu hipotecznego może być dalej wykonywana, pomimo usunięcia z niej klauzul niedozwolonych. Ponadto należy podkreślić, iż zakres kontroli orzeczenia Sądu odwoławczego na podstawie art. 394 1 § 1 1 k.p.c. nie obejmuje ocen wyrażonych w zaskarżonym orzeczeniu, niemających związku z przesłankami uchylenia orzeczenia poglądów co do wykładni prawa, merytorycznego stanowiska w sprawie oraz popełnionych w postępowaniu apelacyjnym uchybień procesowych (zob. np. postanowienie SN z 27 czerwca 2024 r., III CZ 340/23). Z tych przyczyn Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art. 398 15 w zw. z art. 394 1 § 1 1 i 3 k.p.c., a orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego pozostawił, zgodnie z art. 108 § 2 k.p.c. w zw. z art. 398²¹ k.p.c., art. 394¹ § 3 k.p.c. sądowi, który wyda orzeczenie kończące postępowanie w sprawie. [SOP] [ms]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI