III CZ 189/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie spółki komandytowej na postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych, uznając, że spółka nie wykazała należytej staranności w przedstawieniu swojej sytuacji finansowej.
Spółka komandytowa wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, załączając oświadczenie o stanie majątkowym na formularzu dla osób fizycznych. Sąd II instancji odmówił zwolnienia, wskazując na brak dokumentów finansowych i fragmentaryczność oświadczenia. Po odmowie spółka złożyła dokumenty, ale sąd odrzucił skargę kasacyjną z powodu nieuiszczenia opłaty. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, stwierdzając, że spółka nie dopełniła minimalnej staranności w wykazaniu swojej sytuacji finansowej, a złożenie dokumentów po odmowie było spóźnione.
Spółka R. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej w Ł. wniosła skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, dołączając oświadczenie o stanie majątkowym na formularzu przeznaczonym dla osób fizycznych. W oświadczeniu wskazała na posiadane lokale biurowe, wierzytelności, pojazdy, ale także na znaczne zobowiązania i wysokie koszty funkcjonowania. Sąd Apelacyjny odmówił zwolnienia od kosztów, uznając oświadczenie za fragmentaryczne i niepoparte dokumentami finansowymi. W konsekwencji, po nieuiszczeniu opłaty od skargi kasacyjnej w terminie, sąd odrzucił skargę. Spółka wniosła zażalenie, domagając się uchylenia postanowienia o odmowie zwolnienia i zarzucając sądowi brak wezwania do uzupełnienia dokumentacji. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, podkreślając, że spółka handlowa, zwłaszcza reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, musi wykazać należytą staranność już w początkowym wniosku, dołączając wymagane dokumenty finansowe (bilans, rachunek zysków i strat) i wyjaśniając, dlaczego aktywa nie mogą pokryć kosztów. Sąd uznał, że złożenie dokumentów dopiero po odmowie było spóźnione, a oświadczenie spółki było niewystarczające.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko jeśli spółka wykazała należytą staranność w początkowym wniosku, a sąd uznał to za dopuszczalne. Jednakże, podstawowym wymogiem jest złożenie wymaganych dokumentów finansowych i wyjaśnienie sytuacji majątkowej już we wniosku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że spółka handlowa musi wykazać należytą staranność w wykazaniu swojej sytuacji finansowej już w pierwszym wniosku o zwolnienie od kosztów. Konieczne jest dołączenie dokumentów takich jak bilans i rachunek zysków i strat oraz wyjaśnienie, dlaczego aktywa nie pokrywają kosztów. Złożenie dokumentów dopiero po odmowie jest spóźnione.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie zażalenia
Strona wygrywająca
Miasto Łódź
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej w Ł. | spółka | powód |
| M. Ś. | osoba_fizyczna | powód |
| Miasto Łódź | instytucja | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
u.k.s.c. art. 103
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Reguluje zwolnienie od kosztów sądowych jednostek organizacyjnych, w tym spółek osobowych.
Pomocnicze
u.k.s.c. art. 102 § 2
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Formularz oświadczenia o stanie majątkowym przeznaczony dla osób fizycznych.
u.k.s.c. art. 103 § 2
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Wymóg wykazania przez spółkę, że wspólnicy nie mają środków na wsparcie finansowe spółki.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
3
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spółka nie wykazała należytej staranności w złożeniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczenie o stanie majątkowym było fragmentaryczne i niepoparte dokumentami finansowymi. Złożenie dokumentów finansowych po odmowie zwolnienia od kosztów było spóźnione. Spółka nie wykazała, że jej wspólnicy nie mają środków na pokrycie kosztów.
Odrzucone argumenty
Sąd powinien był wezwać spółkę do uzupełnienia dokumentacji przed odmową zwolnienia od kosztów.
Godne uwagi sformułowania
koniecznym minimum staranności podmiotów będących przedsiębiorcami [...] jest dołączenie tych dokumentów do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych skarżąca nie dopełniła tych aktów minimalnej staranności spółka handlowa, zwłaszcza zastępowana przez adwokata, powinna bez wezwania wykazać także, że jej wspólnicy nie mają dostatecznych środków na zwiększenie majątku spółki lub udzielenie spółce pożyczki
Skład orzekający
Tomasz Szanciło
przewodniczący
Krzysztof Wesołowski
członek
Dariusz Pawłyszcze
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykazanie należytej staranności przez spółki ubiegające się o zwolnienie od kosztów sądowych, obowiązek dołączania dokumentów finansowych, odpowiedzialność wspólników."
Ograniczenia: Dotyczy głównie spółek handlowych i ich wniosków o zwolnienie od kosztów sądowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje praktyczne aspekty ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych przez spółki, co jest istotne dla profesjonalnych pełnomocników i przedsiębiorców.
“Spółka chciała zwolnienia z kosztów, ale Sąd Najwyższy pokazał, jak NIE składać wniosku.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III CZ 189/22 POSTANOWIENIE 30 marca 2023 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Tomasz Szanciło (przewodniczący) SSN Krzysztof Wesołowski SSN Dariusz Pawłyszcze (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 30 marca 2023 r. w Warszawie, zażalenia R. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej w Ł. na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 13 stycznia 2022 r., I ACa 532/18, w sprawie z powództwa R. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej w Ł. i M. Ś. przeciwko Miastu Łódź o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, oddala zażalenie. UZASADNIENIE Skarżąca spółka komandytowa do skargi kasacyjnej połączonej z wnioskiem o zwolnienie od kosztów załączyła oświadczenie o swoim stanie majątkowym sporządzone na formularzu, o którym mowa w art. 102 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (aktualnie: tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1125 ze zm.; dalej: „u.k.s.c.”), przeznaczonym dla osób fizycznych. Jako swój majątek skarżąca wskazała lokale biurowe o pow. 2100 m 2 , wierzytelności na sumę ok. 27 mln zł z odroczonym terminem płatności, samochody i inne pojazdy mechaniczne, w tym w leasingu. Natomiast jako zobowiązania wskazała kredyty i inne długi na sumę ok. 35 mln zł oraz stałe koszty funkcjonowania w wysokości ok. 600 tys. zł miesięcznie. Skarżąca nie złożyła żadnego sprawozdania finansowego oraz nie uzasadniła wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, poza wskazaniem danych zamieszczonych w formularzu. Postanowieniem z 6 grudnia 2021 r. sąd II instancji odmówił zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. Skarżąca wniosła o jego zmianę przez zwolnienie od tych kosztów i wówczas złożyła dokumenty finansowe: bilans, rachunek zysków i strat, stan rozrachunków, harmonogramy spłat zobowiązań. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną ze względu na nieuiszczenie opłaty w wysokości 94 550 zł, w terminie tygodniowym od doręczenia skarżącemu postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów. Uzasadniając odmowę zwolnienia od kosztów, Sąd ten wskazał na niezłożenie jakichkolwiek dokumentów finansowych oraz fragmentaryczność oświadczenia o stanie majątkowym. W zażaleniu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zaskarżając jednocześnie poprzedzające je postanowienie z 6 grudnia 2021 r. o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych. Według skarżącej, jeżeli oświadczenie o stanie majątkowym niedostatecznie obrazuje sytuację finansową, sąd powinien wezwać wnoszącego o zwolnienie od kosztów sądowych o odpowiednie wyjaśnienia i dokumenty. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W orzecznictwie sporna jest kwestia, czy art. 103 u.k.s.c., regulujący zwolnienie od kosztów sądowych jednostek organizacyjnych, w tym spółek osobowych, dopuszcza wzywanie przez sąd wnoszącego o zwolnienie o dalsze wyjaśnienia lub dokumenty, czy też wniosek nienależycie uzasadniony należy od razu oddalić. Jednakże nawet w przypadku uznania za dopuszczalne takiego wezwania strony przed oddaleniem wniosku, warunkiem wezwania jest dochowanie przez stronę należytej staranności w wykazaniu swojej sytuacji już w samym wniosku o zwolnienie. Koniecznym minimum staranności podmiotów będących przedsiębiorcami, a więc sporządzających dokumentację finansową, w tym w szczególności bilans oraz rachunek zysków i strat, jest dołączenie tych dokumentów do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wraz z wyjaśnieniem, dlaczego aktywa ujawnione w bilansie nie mogą zostać przeznaczone na poniesienie tych kosztów, w tym w szczególności uiszczenie opłaty sądowej, jeżeli wnioskodawca twierdzi, że mimo posiadania aktywów nie ma środków na ich poniesienie. Skarżąca nie dopełniła tych aktów minimalnej staranności, a sąd II instancji zasadnie określił oświadczenie o stanie majątkowym jako fragmentaryczne, w szczególności podkreślił brak danych o przychodach spółki. Złożenie tych dokumentów dopiero po odmowie zwolnienia od kosztów należy uznać spóźnione. Ponadto spółka handlowa, zwłaszcza zastępowana przez adwokata, powinna bez wezwania wykazać także, że jej wspólnicy nie mają dostatecznych środków na zwiększenie majątku spółki lub udzielenie spółce pożyczki (art. 103 ust. 2 u.k.s.c.). Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy uznał, że postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów odpowiada prawu, a tym samym zażalenie na odrzucenie skargi kasacyjnej podlega oddaleniu na podstawie art. 398 14 w zw. z art. 394 1 § 3 k.p.c. [SOP] [ms]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI