III CZ 18/17

Sygn. akt III CZ 18/17
POSTANOWIENIE
Dnia 18 maja 2017 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)
‎
SSN Anna Kozłowska
‎
SSN Karol Weitz (sprawozdawca)
w sprawie z wniosku Gminy K.
‎
przy uczestnictwie Skarbu Państwa-Prezydenta Miasta K., D.L., G.K. i J.K.
‎
o wpis w księdze wieczystej,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 18 maja 2017 r.,
‎
zażalenia uczestników D.L., G.K.
i J.K.
na postanowienie Sądu Okręgowego w K.
‎
z dnia 28 października 2016 r.,
1. odrzuca zażalenie w zakresie punktu 1 (pierwszego) zaskarżonego postanowienia;
2. oddala zażalenie w zakresie punktu 3 (trzeciego) zaskarżonego postanowienia;
3. zasądza od D.L., G.K. i  J.K. na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej po 120 zł (sto dwadzieścia zlotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.
UZASADNIENIE
Gmina K. wniosła o wpis w księdze wieczystej …/7 zmiany powierzchni nieruchomości objętej księgą, tj. działki nr 165, położonej w  K., obręb 12, jednostka ewidencyjna P. oraz o ujawnienie Gminy K. jako współwłaściciela nieruchomości w udziale wynoszącym 63/168 części w miejsce Skarbu Państwa i wykreślenie ostrzeżenia o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, ujawnionego przeciwko Skarbowi Państwa na rzecz Gminy K.. Wśród dokumentów powołanych jako podstawa wpisu wskazano decyzję Wojewody […] z dnia 24 listopada 2014 r., stwierdzającą nabycie z mocy z prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę K. przedmiotowego udziału we współwłasności nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r., Nr 32, poz. 191 ze zm.).
Udział w sprawie zgłosili D.L., J.K. i G.K., podnosząc, że są współwłaścicielami nieruchomości objętej księgą wieczystą …/7, a ponadto, że - z racji zasiedzenia - roszczą sobie prawa do pozostałych udziałów we współwłasności tej nieruchomości. Wskazywali, że z tego powodu decyzja z dnia 24 listopada 2014 r. wydana została w warunkach nieważności (art. 156 § 1 k.p.a.).
W dniu 15 maja 2015 r. referendarz sądowy wykreślił Skarb Państwa i wpisał Gminę K. jako współwłaściciela w 63/168 części nieruchomości objętej księgą wieczystą …/7 oraz sprostował oznaczenie obszaru nieruchomości.
Uczestniczy D.L., J.K. i G.K. wnieśli skargę na orzeczenie referendarza w zakresie dokonania wpisu w dziale II księgi wieczystej.
Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2015 r. Sąd Rejonowy   w K. utrzymał w mocy wpis z dnia 15 maja 2015 r. i oddalił skargę.
D.L., J.K. i G.K. wnieśli apelację od postanowienia z dnia 25 czerwca 2015 r., zarzucając naruszenie art. 518
1
§ 3, art. 227 w związku z art. 233 § 1 i art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. Wnieśli o zmianę postanowienia z dnia 25 czerwca 2015 r., uchylenie utrzymanego w mocy wpisu i oddalenie wniosku Gminy K. w zakresie ujawnienia jej jako współwłaściciela w 63/168 części nieruchomości objętej księgą wieczystą …/7. Ponadto wnieśli o rozważenie, czy w sprawie nie zachodzi nieważność postępowania (art. 378 § 1 k.p.c.) ze względu na śmierć wymienionych w komparycji postanowienia z dnia 25 czerwca 2015 r. osób, tj. […].
Postanowieniem z dnia 28 października 2016 r. Sąd Okręgowy w K. sprostował postanowienie z dnia 25 czerwca 2015 r. przez wykreślenie z oznaczenia uczestników postępowania […] (pkt 1), odmówił dalszego uczestnictwa w sprawie D.L., J.K. i G.K. (pkt 2) oraz odrzucił apelację wniesioną przez D.L., J.K. i G.K. (pkt 3).
Sąd Okręgowy wskazał, że art. 626
1
§ 2 k.p.c. wyczerpująco określa osoby, które - oprócz wnioskodawcy - są uczestnikami postępowania o wpis w księdze wieczystej, i tym samym wyłącza stosowanie w tym postępowaniu art. 510 § 1 k.p.c. W sprawie Gmina K. złożyła dwa wnioski, z których pierwszy dotyczył wpisu zmiany oznaczenia nieruchomości w dziale I, a drugi wpisu Gminy K. w miejsce Skarbu Państwa jako współwłaściciela w 63/168 części nieruchomości w dziale II. W zakresie pierwszego wniosku D.L., J.  K. i G.K. w świetle art. 626
1
§ 2 k.p.c. mieli status  uczestników, natomiast nie powinni nimi być w zakresie drugiego wniosku. Jakkolwiek są współwłaścicielami nieruchomości objętej księgą wieczystą …/7, a ponadto powoływali się na zasiedzenie udziału we współwłasności objętego wnioskiem Gminy K., to jednak okoliczności te - w świetle art. 626
1
§ 2 k.p.c. - nie legitymują ich do tego, aby być w tym zakresie uczestnikami postępowania.
Skoro postanowienie z dnia 25 czerwca 2015 r. dotyczy tylko wpisu do księgi wieczystej Gminy K. jako współwłaściciela w 63/168 części nieruchomości, a D.L., J.K. i G.K. w tym zakresie nie powinni być uczestnikami postępowania, to uzasadnione jest odmówienie im dalszego udziału w postępowaniu. W rezultacie złożona przez nich apelacja – jako pochodząca od osób niebędących uczestnikami postępowania - podlega odrzuceniu z powodu jej niedopuszczalności (art. 373 w związku z art. 370 k.p.c.).
Uczestnicy D.L., J.K. i G.K. wnieśli zażalenie na postanowienie z dnia 28 października 2016 r., zarzucając naruszenie art. 626
1
§ 2 k.p.c. przez błędną wykładnię i niezastosowanie art. 510 § 1 k.p.c. oraz art. 373 w związku z art. 370 k.p.c. Wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Na postanowienie sądu drugiej instancji co do sprostowania postanowienia sądu drugiej instancji zażalenie do Sądu Najwyższego jest niedopuszczalne (art. 394
1
§ 1-2 k.p.c.). W związku z tym zażalenie uczestników w zakresie, w którym dotyczy pkt 1 postanowienia z dnia 28 października 2016 r., podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne (art. 398
6
§ 3 w związku z art. 394
1
§ 3 k.p.c.).
Postanowienie sądu drugiej instancji o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie lub odmowie dalszego udziału w sprawie (art. 510  § 1 zd. 3 k.p.c.) również nie podlega samodzielnie zaskarżeniu zażaleniem do Sądu Najwyższego (art. 394
1
§ 1-2 k.p.c.). W szczególności nie można go zakwalifikować jako postanowienia, które kończy postępowanie w sprawie. Postanowienie takie może jednak być poddane kontroli przez Sąd Najwyższy rozpoznający zażalenie na inne postanowienie, jeśli miało wpływ na jego wydanie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2013 r., IV CZ 96/13, nie publ., z dnia 17 kwietnia 2015 r., III CZ 16/15, nie publ., por. art. 380 w związku z art. 398
21
i art. 394
1
§ 3 k.p.c.). Skarżący w niniejszej sprawie wprawdzie wprost nie sformułowali wniosku, o którym mowa w art. 380 k.p.c., jednak przedstawili w zażaleniu zarzuty co do pkt 2 postanowienia z dnia 28 października 2016  r. dotyczącego odmówienia im dalszego udziału w sprawie.
Przepis art. 626
1
§ 2 k.p.c. wyczerpująco określa, kto - poza wnioskodawcą - jest uczestnikiem postępowania o wpis w księdze wieczystej, i wyłącza stosowanie art. 510 § 1 k.p.c. w tym postępowaniu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 2004 r., I CZ 48/04, OSNC 2005, nr 6, poz. 108, z dnia 20 stycznia 2011 r., I CSK 185/10, nie publ., oraz uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2010 r., III CZP 45/10, OSNC 2010, nr 12, poz. 164). D.L., J.K. i G.K. w okolicznościach sprawy nie należą do osób, o których mowa w art. 626
1
§ 2 k.p.c.. Nie są bowiem osobami, których prawa zostają wykreślone lub obciążone, bądź osobami, na rzecz których wpis ma nastąpić. Wpis Gminy K. w miejsce Skarbu Państwa jako współwłaściciela w 63/168 części nieruchomości objętej księgą wieczystą …/7 nie jest wpisem, który skutkuje wykreślenie lub obciążenie praw D.L., J.K. lub G.K.. Nie jest także wpisem na rzecz żadnej z tych osób. Zarzut naruszenia art. 626
1
§ 2 oraz art. 510 § 1 k.p.c. jest bezzasadny. Sąd Okręgowy prawidłowo odmówił D.L., J.K. i G.K. dalszego udziału w sprawie.
Odmowa dalszego udziału w sprawie pozbawiła D.L., J.K. i G.K. statusu uczestników postępowania. W rezultacie nie mieli oni legitymacji do wniesienia apelacji od postanowienia z dnia 25 czerwca 2015 r. Wniesiona przez nich apelacja podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna (art. 373 w związku z art. 370 i art. 13 § 2 k.p.c.). Zarzut naruszenia art. 373 w związku z art. 370 k.p.c. jest więc bezzasadny.
Z tych względów, na podstawie art. 398
6
§ 3 i art. 398
14
w związku z art. 394
1
§ 3 i art. 13 § 2 oraz art. 108 § 1w związku z art. 391 § 1, art. 398
21
, art. 394
1
§ 3 i art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
kc
jw