III CZ 18/10

Sygn. akt III CZ 18/10 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 17 czerwca 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący) 
SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) 
SSN Katarzyna Tyczka-Rote 
 
 
 
w sprawie z powództwa M. i K. K. 
przeciwko P. O. 
o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 17 czerwca 2010 r., 
zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Apelacyjnego […] 
z dnia 24 lutego 2010 r.,  
 
1) oddala zażalenie; 
2) zasądza od pozwanego na rzecz powódek kwotę 3.600 zł 
(trzy tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów 
postępowania zażaleniowego. 
 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 24 lutego 2009 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę P. 
O. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu 
Apelacyjnego z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt I ACa …/09 z powództwa M. K. i K. 
K. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli. Pozwany wniesioną skargę oparł 
na podstawie wznowienia przewidzianej w art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c. oraz w art. 403 § 
2 k.p.c. wskazując, że z uzyskanego przez niego odpisu aktu notarialnego 
zawartego między stronami wynika, że dokument ten nie zawiera paraf na 
niektórych stronach, co świadczy o niezawarciu między stronami umowy 
przedwstępnej. Ponadto wskazał, że powódka oraz notariusz znały się już przed 
sporządzeniem aktu notarialnego z racji dokonywania czynności notarialnych w 
kancelarii notarialnej notariusz E. D. Sąd Apelacyjny stwierdził, że skarga nie jest 
oparta na ustawowej podstawie wznowienia. 
Powyższe postanowienie zostało zaskarżone w całości przez pozwanego, 
który wniósł o jego uchylenie, zarzucając naruszenie art. 410 § 1 k.p.c. w zw. z art. 
403 § 1 pkt 1 k.p.c. i art. 403 § 2 k.p.c., art. 95 i art. 112 ustawy prawo o notariacie 
oraz art. 92 § 1 pkt 8 i art. 93 ustawy prawo o notariacie w zw. z art. 58 k.c. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Badanie dopuszczalności wznowienia postępowania w sprawie polega 
zarówno na kontroli, czy wskazane przez skarżącego okoliczności dają się 
podciągnąć pod przewidzianą w ustawie podstawę wznowienia, jak również 
wymagane jest ustalenie, czy podstawa wznowienia rzeczywiście istnieje. 
W konsekwencji tego zapatrywania przyjmuje się, że skarga o wznowienie 
postępowania podlega odrzuceniu, jeżeli w okolicznościach konkretnej sprawy 
sprecyzowana przez stronę podstawa nie zostanie przez sąd stwierdzona. 
Pogląd ten dominuje w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. m.in. postanowienia: 
z dnia 28 października 1999 r., II UKN 174/99, OSNP 2001, nr 4, poz. 133; z dnia 
19 grudnia 2003 r., III CZ 130/03, niepubl.; z dnia 26 marca 2004 r., IV CZ 29/04, 
niepubl.; z dnia 31 marca 2004 r., III CZ 13/04, niepubl.; z dnia 22 lipca 2004 r., 
IV CO 10/04, niepubl.; dnia 19 maja 2005 r., II CZ 41/05, niepubl.; z dnia 14 grudnia 
2006 r., I CZ 103/06, niepubl.; z dnia 30 maja 2007 r., I CZ 40/07, niepubl. oraz 

 
3 
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2007 r., III CSK 56/07, niepubl.) i podziela 
go skład orzekający. Samo powołanie się na odpowiedni przepis kodeksu 
postępowania cywilnego, dopuszczający możliwość wznowienia postępowania – 
na przewidzianej w nim podstawie - nie czyni zadość wymaganiu w postaci oparcia 
skargi o ustawową podstawę wznowienia. 
Na wstępie dalszych rozważań należy zauważyć, że skarga o wznowienie 
postępowania została oparta na logicznie sprzecznych twierdzeniach pozwanego 
dotyczących okoliczności sporządzenia aktu notarialnego z dnia 28 maja 2003 r., 
tj. na twierdzeniu, że strony podpisały akt notarialny bez parafowania wszystkich 
stron, co powoduje nieważność tak sporządzonego aktu notarialnego oraz na 
twierdzeniu, że skoro na odpisie aktu notarialnego, załączonego do skargi 
o wznowienie postępowania, brak jest wszystkich paraf to znaczy, że treść tego 
dokumentu została przerobiona. To drugie twierdzenie zakłada, że w chwili 
sporządzenia aktu notarialnego strony uczestniczące w tej czynności złożyły parafy 
na wszystkich kartach aktu notarialnego. 
Skarżący dla uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania wskazał nowy 
dowód w sprawie - odpis z oryginału aktu notarialnego z dnia 28 maja 2003 r., który 
powstał w dniu 30 listopada 2009 r., czyli już po zakończeniu postępowania 
w sprawie. Środka dowodowego powstałego po wydaniu prawomocnego wyroku 
nie zalicza się do kategorii tzw. nowości, których ujawnienie może uzasadniać 
wznowienie postępowania w sprawie. Zgodnie z art. art. 403 § 2 k.p.c., podstawą 
wznowienia może być późniejsze wykrycie okoliczności faktycznych, które mogłyby 
mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać 
w poprzednim postępowaniu. Muszą to być okoliczności istniejące już w czasie 
trwania prawomocnie zakończonego postępowania, ale wówczas stronie nieznane 
i   tym samym niemożliwe do wykorzystania przez nią w tym postępowaniu. 
Muszą  one przy tym dotyczyć podstawy faktycznej żądania albo uzasadniać 
obronę przed żądaniem. Jednocześnie nie uwzględnia się tu okoliczności 
wynikających już z  materiału procesowego, jeżeli pominięte zostały przez stronę 
na skutek opieszałości, zaniedbania, zapomnienia lub błędnej oceny potrzeby ich 
powołania. Podstawę wznowienia z art. 403 § 2 k.p.c. mogą stanowić środki 
dowodowe nie tylko nieujawnione, ale nieujawnialne, tj. takie, o których istnieniu 

 
4 
strona nie wiedziała i wiedzieć nie mogła. Fakty ujawnialne, czyli te, które strona 
powinna znać, nie są objęte hipotezą wskazanego przepisu (por. postanowienia 
Sądu Najwyższego: z dnia 4 marca 2005 r., III CZP 134/04 LEX nr 151652, z dnia 
19 sierpnia 2009 r., III CZ 28/09, niepubl.). Nie jest wykryciem okoliczności 
faktycznej, stanowiącej według art. 403 § 2 k.p.c. podstawę wznowienia, powołana 
przez pozwanego okoliczność braku paraf na części stron oryginału aktu 
notarialnego. Jeżeli bowiem stan taki istniał w chwili sporządzenia aktu notarialnego 
– abstrahując w tym miejscu od możliwości przerobienia tego  dokumentu - to była 
to okoliczność znana pozwanemu w czasie, gdy toczyło się postępowanie sądowe 
zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego. Pozwany brał bowiem 
udział w czynności notarialnej polegającej na sporządzeniu aktu notarialnego. 
W sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem pozwany mógł więc podnosić 
okoliczność, że na oryginale aktu notarialnego nie było wszystkich paraf. 
Podstawy wznowienia z art. 403 § 2 k.p.c. nie stanowi także okoliczność 
znajomości pomiędzy powódką i notariusz, na którą powołuje się skarżący, gdyż 
nie jest to okoliczność, która w świetle prawa materialnego ma znaczenie dla oceny 
ważności aktu notarialnego. Zgodnie z art. 84 § 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. 
Prawo o notariacie (t.j. Dz. U. z 2008 r., Nr 189, poz. 1158) notariuszowi nie wolno 
dokonywać czynności notarialnych, które dotyczą: 1) samego notariusza; 2) jego 
małżonka; 3) krewnych lub powinowatych notariusza w linii prostej bez 
ograniczenia stopnia, a w linii bocznej krewnych i powinowatych do trzeciego 
stopnia włącznie; 4) osób związanych z notariuszem z tytułu przysposobienia, 
opieki, kurateli lub będących w bliskim z nim stosunku. Skarżący ograniczył się do 
twierdzenia, że po wydaniu prawomocnego wyroku udało się dodatkowo pozyskać 
informacje, z których wynika, że zeznania świadka notariusz E. D. oraz powódek 
nie są prawdziwe odnośnie do faktu zawarcia znajomości w związku z 
dokonywaniem licznych czynności notarialnych.  
Pozwany w skardze o wznowienie postępowania powołał się także 
na podstawę 
wznowienia 
przewidzianą 
w 
art. 
403 
§ 
1 
pkt 
1 
k.p.c. 
Zasadnie  podniesiono w zażaleniu, że oparcie skargi o wznowienie postępowania 
na wskazanej wyżej podstawie wznowienia nie wymaga przedstawienia 
prawomocnego 
wyroku 
skazującego 
za 
popełnienie 
przestępstwa 

 
5 
polegającego  na podrobieniu albo przerobieniu dokumentu. Brak jest również 
jakichkolwiek  ograniczeń dowodowych dotyczących możliwości wykazywania faktu 
podrobienia  albo przerobienia dokumentu. W skardze  nie zostały jednak 
wskazane żadne  okoliczności dotyczące przerobienia treści aktu notarialnego. 
Tym  samym brak jest podstaw do przyjęcia, że wypis aktu notarialnego, na którym 
był  oparty  prawomocny wyrok zaskarżony skargą o wznowienie postępowania, 
nie  odpowiadał treści oryginału aktu notarialnego podpisanego przez strony, 
lecz  był sporządzony na podstawie dokumentu przerobionego. W konsekwencji 
uzasadniony jest wniosek, że wskazane przez pozwanego okoliczności nie 
odpowiadały podstawie wznowienia określonej w art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c. 
Uwzględniając powyższe, postanowienie Sądu Apelacyjnego w przedmiocie 
odrzucenia 
skargi 
jako 
niedopuszczalnej 
należy 
uznać 
za 
trafne. 
Samo sformułowanie 
podstawy 
wznowienia 
postępowania 
w 
sposób 
odpowiadający ustawie nie oznacza bowiem, że skarga oparta została na 
ustawowej podstawie wznowienia. Należy podkreślić, że okoliczność dokonywania 
wstępnego badania dopuszczalności wznowienia na posiedzeniu niejawnym nie 
stanowi ograniczenia praw strony, w tym zasady jawności postępowania. 
Rozróżnienie między odrzuceniem i oddaleniem skargi o wznowienie postępowania 
powinno bowiem przebiegać w ten sposób, że jeżeli nie istnieją ustawowe 
podstawy wznowienia, co  możliwe jest do ustalenia już na etapie badania skargi po 
jej wniesieniu, a nie dopiero w czasie badania skargi na rozprawie, następuje 
odrzucenie skargi.  
Wobec powyższego Sąd Najwyższy oddalił zażalenie jako bezzasadne na 
podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. O kosztach postępowania 
zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 108 § 1 k.p.c., art. 98 § 1 i 3 k.p.c. i art. 
99 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., art. 39821 k.p.c. i art. 3941 § 3 k.p.c. oraz § 12 
ust. 2 pkt 2 w zw. z § 6 pkt 7 i § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości 
z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz 
ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę 
prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).  
 
jz