III CZ 179/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zażalenie E.W. i M.W. na wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 18 kwietnia 2025 r., który uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Lesznie w sprawie o zapłatę z powództwa Z. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Sąd Okręgowy pierwotnie uznał, że powódka nie wykazała pisemnego uzgodnienia robót dodatkowych, co uniemożliwia dochodzenie za nie wynagrodzenia. Sąd Apelacyjny uznał jednak, że doszło do nierozpoznania istoty sprawy, ponieważ Sąd Okręgowy nie ustalił wszystkich istotnych okoliczności faktycznych. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, badał jedynie prawidłowość zastosowania przez Sąd Apelacyjny art. 386 § 4 k.p.c. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, nierozpoznanie istoty sprawy zachodzi, gdy sąd nie odnosi się do przedmiotu sprawy, nie zbada materialnej podstawy żądania, wychodzi z błędnego założenia o przeszkodzie unicestwiającej roszczenie, lub ocenia prawnie żądanie bez ustalenia podstawy faktycznej. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy ograniczył się do stwierdzenia braku pisemnego aneksu na roboty dodatkowe, nie negując ich wykonania, co stanowiło nierozpoznanie istoty sprawy. W związku z tym Sąd Najwyższy oddalił zażalenie jako nieuzasadnione i odstąpił od obciążania pozwanych kosztami postępowania zażaleniowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie uchylenia wyroku przez sąd drugiej instancji z powodu nierozpoznania istoty sprawy, zwłaszcza gdy sąd pierwszej instancji nie ustalił wszystkich kluczowych faktów.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie sąd drugiej instancji uchyla wyrok sądu pierwszej instancji.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c. (nierozpoznanie istoty sprawy) uchylając wyrok sądu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c., ponieważ sąd pierwszej instancji nie zbadał materialnej podstawy żądania, co uniemożliwiło ocenę zasadności roszczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że nierozpoznanie istoty sprawy zachodzi, gdy sąd pierwszej instancji nie odnosi się do przedmiotu sprawy, nie zbada materialnej podstawy żądania, wychodzi z błędnego założenia o przeszkodzie unicestwiającej roszczenie, lub ocenia prawnie żądanie bez ustalenia podstawy faktycznej. W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy ograniczył się do stwierdzenia braku pisemnego aneksu na roboty dodatkowe, nie negując ich wykonania, co stanowiło nierozpoznanie istoty sprawy.
Czy sąd drugiej instancji może uchylić wyrok sądu pierwszej instancji z powodu nierozpoznania istoty sprawy, jeśli sąd pierwszej instancji nie ustalił wszystkich kluczowych faktów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli sąd pierwszej instancji nie ustalił podstawy faktycznej koniecznej do zastosowania norm prawa materialnego, uchylenie wyroku ze względu na nierozpoznanie istoty sprawy jest uzasadnione dla respektowania zasady dwuinstancyjności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na orzecznictwo wskazujące, że nierozpoznanie istoty sprawy zachodzi również w przypadku dokonania przez sąd pierwszej instancji oceny prawnej żądania bez ustalenia podstawy faktycznej, co wymagałoby poczynienia kluczowych ustaleń po raz pierwszy w instancji odwoławczej. W takiej sytuacji uchylenie orzeczenia jest uzasadnione.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E.W. | osoba_fizyczna | zażalający |
| M.W. | osoba_fizyczna | zażalający |
| Z. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w L. | spółka | powód |
| E.W. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M.W. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji uzasadnia uchylenie wyroku przez sąd drugiej instancji.
Pomocnicze
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zażalenie przysługuje na postanowienia sądu drugiej instancji uchylające postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zażalenie przysługuje na postanowienie sądu drugiej instancji uchylające wyrok sądu pierwszej instancji.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie jest oczywiście uzasadnione.
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
W umowach należy badać, jaki był zamiar stron i cel umowy, a nie tylko trzymać się jej literalnego brzmienia.
k.c. art. 650 § § 2
Kodeks cywilny
Omyłkowo wskazany w uzasadnieniu Sądu pierwszej instancji.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może zasądzić od strony przegrywającej wyższą lub wyższą kwotę należną tytułem zwrotu kosztów procesu, albo nie zasądzić ich wcale.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ nie ustalił wszystkich istotnych okoliczności faktycznych dotyczących robót dodatkowych i ich uzgodnienia.
Odrzucone argumenty
Zażalenie pozwanych na wyrok Sądu Apelacyjnego uchylający wyrok Sądu Okręgowego.
Godne uwagi sformułowania
nierozpoznanie istoty sprawy • nie zbadał materialnej podstawy żądania • wychodząc z błędnego założenia, że istnieje przeszkoda unicestwiająca roszczenie • dokonanie przez sąd pierwszej instancji oceny prawnej żądania bez ustalenia podstawy faktycznej
Skład orzekający
Adam Doliwa
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie uchylenia wyroku przez sąd drugiej instancji z powodu nierozpoznania istoty sprawy, zwłaszcza gdy sąd pierwszej instancji nie ustalił wszystkich kluczowych faktów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie sąd drugiej instancji uchyla wyrok sądu pierwszej instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego nierozpoznania istoty sprawy, które często pojawia się w praktyce prawniczej i ma istotny wpływ na przebieg postępowania.
“Nierozpoznanie istoty sprawy – kiedy sąd drugiej instancji musi uchylić wyrok?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.