III CZ 175/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o nakazanie sprostowania publikacji prasowej. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo. Sąd Apelacyjny w Warszawie uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ ocenił treść sprostowania zawartą w drugim wniosku powoda, a nie w pierwszym. Pozwany Redaktor Naczelny wniósł zażalenie na wyrok Sądu Apelacyjnego, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, zważył, że nierozpoznanie istoty sprawy ma miejsce, gdy sąd zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania lub merytorycznych zarzutów strony. Natomiast sytuacja, w której sąd pierwszej instancji orzeka o innym roszczeniu niż dochodzone (tzw. aliud), stanowi naruszenie art. 321 § 1 k.p.c. i daje sądowi drugiej instancji podstawę do uchylenia wyroku i umorzenia postępowania w części, w której sąd wykroczył poza żądanie pozwu, a nie do przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W związku z tym Sąd Najwyższy uznał zarzut naruszenia art. 386 § 4 k.p.c. za trafny, uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego i pozostawił rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego do orzeczenia kończącego postępowanie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia nierozpoznania istoty sprawy w kontekście orzekania o innym roszczeniu (aliud) oraz zakres kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z uchyleniem wyroku przez sąd drugiej instancji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.
Zagadnienia prawne (2)
Czy uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd drugiej instancji jest dopuszczalne w sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji orzekł o innym roszczeniu niż dochodzone (tzw. aliud)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w takiej sytuacji sąd drugiej instancji powinien uchylić wyrok i umorzyć postępowanie w części, w której sąd pierwszej instancji wykroczył poza żądanie pozwu, a nie przekazywać sprawę do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy rozróżnił nierozpoznanie istoty sprawy od orzekania o innym roszczeniu. Nierozpoznanie istoty sprawy uzasadnia przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, natomiast orzekanie o innym roszczeniu (aliud) wymaga uchylenia wyroku i umorzenia postępowania w tej części.
Jaka jest kognicja Sądu Najwyższego rozpoznającego zażalenie na postanowienie sądu drugiej instancji uchylające wyrok sądu pierwszej instancji i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 386 § 4 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kognicja Sądu Najwyższego obejmuje zbadanie, czy zaistniała sytuacja procesowa należy do kategorii nierozpoznania istoty sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że w przypadku zażalenia na postanowienie o uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, Sąd Najwyższy bada, czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c., czyli czy rzeczywiście doszło do nierozpoznania istoty sprawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.G. | osoba_fizyczna | powód |
| Redaktor Naczelny [...] | inne | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jest dopuszczalne tylko w przypadku nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który je wydał, lub innemu sądowi równorzędnemu, jeżeli zaskarżone orzeczenie narusza prawo.
Pomocnicze
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd jest związany żądaniem pozwu i orzeka tylko co do zasady i w granicach żądania.
k.p.c. art. 386 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
W przypadku orzeczenia co do zasady w granicach żądania pozwu, sąd drugiej instancji uchyla wyrok i umarza postępowanie w części, w której sąd pierwszej instancji wykroczył poza żądanie pozwu.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zażalenie przysługuje na postanowienia sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a także na inne postanowienia, o ile ustawa tak stanowi.
u.p.p. art. 39 § ust. 1
Ustawa – Prawo prasowe
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zażalenie pozwanego było trafne, ponieważ Sąd Apelacyjny błędnie uznał, że doszło do nierozpoznania istoty sprawy, podczas gdy Sąd Okręgowy orzekł o innym roszczeniu niż dochodzone.
Godne uwagi sformułowania
Do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wtedy, gdy Sąd pierwszej instancji zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony • Do nierozpoznania istoty sprawy nie dochodzi natomiast wtedy, gdy – w ocenie sądu drugiej instancji – sąd pierwszej instancji orzekł nie o roszczeniu przytoczonym w pozwie lecz o innym roszczeniu (tzw. aliud).
Skład orzekający
Karol Weitz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia nierozpoznania istoty sprawy w kontekście orzekania o innym roszczeniu (aliud) oraz zakres kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z uchyleniem wyroku przez sąd drugiej instancji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa wyjaśnia istotne rozróżnienie między nierozpoznaniem istoty sprawy a orzekaniem o innym roszczeniu, co ma kluczowe znaczenie dla prawidłowego przebiegu postępowania sądowego i jest częstym problemem w praktyce.
“Kiedy sąd uchyla wyrok i każe zaczynać od nowa? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy to błąd!”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.