III CZ 175/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie o dział spadku, uznając, że wartość przedmiotu zaskarżenia nie przekroczyła progu 150 000 zł.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie J. P. na postanowienie Sądu Okręgowego w Bydgoszczy, które odrzuciło skargę kasacyjną wnioskodawcy w sprawie o dział spadku. Sąd Okręgowy odrzucił skargę, ponieważ wartość przedmiotu zaskarżenia (określona przez pełnomocnika na 63 500 zł) nie przekraczała ustawowego progu 150 000 zł, mimo że wnioskodawca później próbował podnieść tę wartość do 320 000 zł. Sąd Najwyższy uznał, że wartość przedmiotu zaskarżenia, uwzględniając kwestionowaną spłatę i ewentualne dopłaty, nie przekroczyła 150 000 zł, co skutkowało oddaleniem zażalenia.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał zażalenie J. P. na postanowienie Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 17 stycznia 2023 r., które odrzuciło skargę kasacyjną wnioskodawcy od postanowienia z dnia 7 lipca 2022 r. w sprawie o dział spadku z udziałem A. D. Sąd Okręgowy uzasadnił odrzucenie skargi kasacyjnej tym, że zgodnie z art. 519¹ § 4 pkt 4 k.p.c., skarga kasacyjna w sprawach o dział spadku przysługuje tylko wtedy, gdy wartość przedmiotu zaskarżenia przekracza 150 000 zł. Sąd wskazał, że wartość udziałów w majątku spadkowym wnioskodawcy i uczestniczki została określona na 112 000 zł, a pełnomocnik wnioskodawcy w skardze kasacyjnej określił wartość przedmiotu zaskarżenia na 63 500 zł. Sąd Okręgowy uznał również, że późniejsze wskazanie przez wnioskodawcę kwoty 320 000 zł było dowolne i nieudowodnione. Wnioskodawca w zażaleniu zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i błąd w ustaleniach faktycznych. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, podkreślając, że w sprawach działowych wartość przedmiotu zaskarżenia nie może przekraczać wartości udziału uczestnika. Sąd wskazał, że wartość udziałów wynosiła 112 500 zł, a kwestionowana spłata 49 753,03 zł, co razem z ewentualnymi dopłatami nie przekraczało 150 000 zł. Tym samym, skarga kasacyjna nie spełniała wymogów formalnych, a zażalenie podlegało oddaleniu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna w sprawach o dział spadku przysługuje tylko wtedy, gdy wartość przedmiotu zaskarżenia jest wyższa niż 150 000 zł.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na art. 519¹ § 4 pkt 4 k.p.c. oraz utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym w sprawach działowych wartość przedmiotu zaskarżenia nie może przekraczać wartości udziału uczestnika w dzielonym majątku, a w tym przypadku ta wartość była niższa niż wymagany próg 150 000 zł.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie zażalenia
Strona wygrywająca
A. D.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. P. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A. D. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 519¹ § § 4 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Skarga kasacyjna w sprawach o zniesienie współwłasności i dział spadku przysługuje, jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia jest wyższa niż 150 000 zł.
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oddalenia zażalenia.
k.p.c. art. 394¹ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów o skardze kasacyjnej do zażalenia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 19 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy określenia wartości przedmiotu zaskarżenia.
k.c. art. 1042 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy sposobu dokonania spłaty w postępowaniu o dział spadku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawach o dział spadku nie może przekraczać wartości udziału uczestnika. Wartość przedmiotu zaskarżenia określona w skardze kasacyjnej była niższa niż wymagany próg 150 000 zł. Późniejsze podniesienie wartości przedmiotu zaskarżenia przez wnioskodawcę było nieudowodnione i dowolne.
Odrzucone argumenty
Skarga kasacyjna powinna zostać dopuszczona pomimo niskiej wartości przedmiotu zaskarżenia. Wartość przedmiotu zaskarżenia powinna być ustalona na kwotę 320 000 zł.
Godne uwagi sformułowania
w tzw. sprawach działowych (...) interes majątkowy uczestnika z reguły wyraża się wartością przysługującego mu udziału wartość przedmiotu zaskarżenia nie może wartości tej przekraczać wartość przedmiotu zaskarżenia (...) nie została w jakikolwiek sposób wykazana i jest całkowicie dowolna
Skład orzekający
Kamil Zaradkiewicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Określanie dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach o dział spadku i ustalanie wartości przedmiotu zaskarżenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z progiem kwotowym dla skargi kasacyjnej w sprawach działowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z dopuszczalnością skargi kasacyjnej w sprawach o dział spadku, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego.
“Kiedy skarga kasacyjna w sprawie o dział spadku ma sens? Sąd Najwyższy wyjaśnia próg 150 000 zł.”
Dane finansowe
WPS: 63 500 PLN
spłata: 49 753,03 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III CZ 175/23 POSTANOWIENIE 26 kwietnia 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Kamil Zaradkiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 26 kwietnia 2024 r. w Warszawie zażalenia J. P. na postanowienie Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z 17 stycznia 2023 r., II Ca 140/22, w sprawie z wniosku J. P. z udziałem A. D. o dział spadku, oddala zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 17 stycznia 2023 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy, w sprawie z wniosku J. P. z udziałem A. D. o dział spadku, odrzucił skargę kasacyjną wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z 7 lipca 2022 r. Uzasadniając postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej Sąd II instancji wskazał, że stosownie do treści art. 519 1 § 4 pkt 4 k.p.c. w sprawach o zniesienie współwłasności i dział spadku skarga kasacyjna przysługuje, jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia jest wyższa niż 150 000 zł. Sąd ad quem zwrócił również uwagę, że wartość udziałów w majątku spadkowym wnioskodawcy i uczestniczki została określona na kwotę 112 000 zł, w związku z czym wartość przedmiotu zaskarżenia, która co do zasady nie może przekraczać wartości udziału należącego do uczestnika wnoszącego skargę kasacyjną, nie przewyższa kwoty 150 000 zł. Ponadto, profesjonalny pełnomocnik wnioskodawcy w skardze kasacyjnej od postanowienia Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z 7 lipca 2022 r. jako wartość przedmiotu zaskarżenia wskazał kwotę 63 500 zł. Sąd II instancji odniósł się również do pisma wnioskodawcy uzupełniającego skargę kasacyjną, stwierdzając, że wskazana w nim kwota 320 000 zł, mająca stanowić, w ocenie wnioskodawcy, prawidłową wartość przedmiotu zaskarżenia, nie została w jakikolwiek sposób wykazana i jest całkowicie dowolna. Zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej wniósł wnioskodawca, formułując w nim zarzuty naruszenia: art. 519 1 § 4 pkt 4 k.p.c.; art. 19 § 1 w zw. z art. 519 1 § 4 pkt 4 k.p.c.; błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzekania. W oparciu o sformułowane w zażaleniu zarzuty wnioskodawca wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zwrot na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie podlegało oddaleniu. W tzw. sprawach działowych (dział spadku, podział majątku wspólnego małżonków, zniesienie współwłasności) interes majątkowy uczestnika z reguły wyraża się wartością przysługującego mu udziału, dlatego wartość przedmiotu zaskarżenia nie może wartości tej przekraczać. Nawet jeżeli skarżący kwestionuje orzeczenie w całości (tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie), wartość ta zazwyczaj nie przewyższa wysokości jego udziału w dzielonym majątku (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 28 października 2021 r., V CSK 114/21). Sąd II instancji w uzasadnieniu postanowienia z 7 lipca 2022 r. wskazał, że udziały wnioskodawcy i uczestniczki w spadku są równe i wartość każdego z nich wynosi 112 500 zł (w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia omyłkowo wskazano 112 000 zł). W skardze kasacyjnej wniesionej od przywołanego wyżej postanowienia pełnomocnik wnioskodawcy określił wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 63 500 zł. Wcześniej, w apelacji od postanowienia Sądu I instancji wniesionej w imieniu wnioskodawcy przez tego samego pełnomocnika, która to apelacja została w całości oddalona przez Sąd II instancji, wartość przedmiotu zaskarżenia została określona na kwotę 54 067 zł. Tymczasem, w sytuacji gdy skarżący składał apelację od postanowienia sądu I instancji, wartość przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną może jedynie odpowiadać wartości przedmiotu zaskarżenia wskazanej w apelacji, o ile została ona oddalona w całości, nie jest natomiast możliwe określenie jej na kwotę wyższą (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 15 września 2020 r., IV CZ 59/20). Od powyższej zasady mogą zaistnieć wyjątki, które nie występują w niniejszej sprawie. W skardze kasacyjnej wnioskodawca kwestionował nałożenie na niego obowiązku dokonania spłaty na rzecz uczestniczki w wysokości 49 753,03 zł. W ocenie wnioskodawcy na rzecz uczestniczki nie powinna zostać orzeczona jakakolwiek spłata a wadliwość postanowienia Sądu II instancji w tym zakresie ma wynikać, z dokonania przez ten Sąd, błędnej, zdaniem wnioskodawcy, wykładni art. 1042 § 2 k.c. Skoro w niniejszym postępowaniu doszło do prawomocnego zasądzenia od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki kwoty 49 753,03 zł tytułem spłaty, a wnioskodawca w apelacji od postanowienia Sądu I instancji wnosił o: ,,zmianę zaskarżonego postanowienia w pkt 3 poprzez uznanie, że dział spadku między wnioskodawcą J. P. a uczestniczką A. D. powinien odbyć się bez żadnych spłat ze strony wnioskodawcy, a wręcz dopłatą kwoty 2433,44 zł ze strony uczestniczki postępowania z tytułu rozliczenia nakładów na majątek spadkowy”, wartość interesu majątkowego wnioskodawcy stanowiącego podstawę do określenia wartości przedmiotu zaskarżenia dla potrzeb skargi kasacyjnej wyraża się w kwocie 49 753,03 zł prawomocnie zasądzonej od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki (ewentualnie w kwocie 52 186,47 zł, uwzględniającej również kwotę 2433,44 zł, która, w ocenie wnioskodawcy, powinna zostać zasądzona od uczestniczki na jego rzecz tytułem spłaty). Obie wskazane wyżej kwoty, jak również wskazana w skardze kasacyjnej kwota 63 500 zł, są niższe niż 150 000 zł. W konsekwencji należało uznać, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, co skutkowało oddaleniem zażalenia zgodnie z art. 398 14 w zw. z art. 394 1 § 3 k.p.c. [SOP] [ms]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI