III CZ 17/13

Sygn. akt III CZ 17/13 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 21 marca 2013 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Jan Górowski (przewodniczący) 
SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca) 
SSA Monika Koba 
 
w sprawie z powództwa Ż. B. 
przeciwko L. B. 
o alimenty, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 21 marca 2013 r., 
zażalenia powódki na postanowienie o kosztach zawarte 
w wyroku Sądu Okręgowego w K. 
z dnia 17 lipca 2012 r.,  
 
 
stwierdza swą niewłaściwość i przekazuje zażalenie do 
rozpoznania Sądowi Okręgowemu w K. 
 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
Wyrokiem z dnia 17 lipca 2012 r. Sąd Okręgowy w K. oddalił apelację 
pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 15 marca 2012 r. oraz 
zażalenie powódki na rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu oraz zniósł 
wzajemnie koszty postępowania odwoławczego.  
 
Powódka wniosła zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów 
postępowania apelacyjnego, zarzucając bezpodstawne zastosowanie art. 100 
k.p.c., a niezastosowanie art. 98 k.p.c., skoro doszło do oddalenia apelacji 
pozwanego. 
Domagała 
się 
zmiany 
orzeczenia 
w 
przedmiocie 
kosztów 
postępowania 
i 
zasądzenia 
ich 
na 
jej 
rzecz, 
ewentualnie 
uchylenia 
kwestionowanego postanowienia oraz przekazania sprawy do ponownego 
rozpoznania. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:    
Postanowienia sądu drugiej instancji co do kosztów procesu, które nie były 
przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji, mogły być zaskarżone  
zażaleniem do Sądu Najwyższego na podstawie art. 3941 §1 pkt 2 k.p.c.  Zmiana 
tego przepisu dokonana art. 1 pkt 39 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie 
ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 
233, poz. 1381, dalej -  u.zm.k.p.c.), która weszła w życie z dniem 3 maja 2012 r., 
wyłączyła tego rodzaju środki zaskarżenia z zakresu kompetencji Sądu 
Najwyższego. Jednocześnie wprowadzony został inny system zaskarżania tych 
postanowień, określony w art. 3942 § 1 k.p.c.  w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 40 
u.zm.k.p.c., w ramach którego kompetencję do rozpoznawania zażaleń przyznano 
innemu składowi sądu drugiej instancji. Z art. 9 ust. 4 u.zm.k.p.c. wynika, że art. 
3941 § 1pkt 2 k.p.c. w dotychczasowym brzmieniu ma zastosowanie do orzeczeń 
wydanych przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Wobec tego orzeczenia wydane 
po dniu 3 maja 2012 r. podlegają zaskarżeniu na podstawie art. 3942 § 1 k.p.c. 
w nowym brzmieniu. Skoro zatem zaskarżone przez powódkę postanowienie Sądu 
Okręgowego wydane zostało w dniu 17 lipca 2012 r., to  Sąd Najwyższy nie jest 
uprawniony do rozpoznania złożonego na nie zażalenia. 

 
3 
 
Konsekwencje wniesienia zażalenia do sądu właściwego, ale skierowania 
go do sądu niewłaściwego do jego rozpoznania, były rozbieżnie określane 
w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Według jednego z prezentowanych stanowisk 
zażalenie skierowane do sądu niewłaściwego było uznawane za niedopuszczalne, 
ponieważ właściwość sądu do rozpoznania zażalenia ma wpływ na dopuszczalność 
tego środka zaskarżenia (por. przykładowo niepublikowane postanowienia Sądu 
Najwyższego z dnia 17 lipca 2002 r., V CZ 66/02; z dnia 12 lutego 2003 r., I CZ 
197/02; z dnia 22 marca 2007 r., III CZ 17/07; z dnia 16 kwietnia 2008 r., I CZ 
22/08; 27 lutego 2009 r., V CZ 6/09; z dnia 23 kwietnia 2009 r., IV CZ 33/09; 
z dnia 13 lipca 2011 r., III CZ 34/11). W drugim nurcie orzeczeń Sądu Najwyższego 
uznawano, że skierowanie zażalenia do sądu niewłaściwego nie stanowi podstawy 
do odrzucenia tego środka zaskarżenia. Przyjmowane było, że niedopuszczalność 
z tej przyczyny nie wynika z art. 370 lub 373 w związku z art. 397 § 2 k.p.c., 
ponieważ niedopuszczalność  zażalenia  i niewłaściwość sądu do jego rozpoznania 
stanowią odrębne kwestie, a zatem i uchybienia ich dotyczące połączone zostały 
z odrębnymi sankcjami (por. przykładowo niepublikowane postanowienia Sądu 
Najwyższego z dnia 18 stycznia 2008 r., V CZ 131/07, niepubl.; z dnia 28 maja 
2008 r., II CZ 31/08; z dnia 12 lutego 2009 r., I PZ 41/08; z dnia 9 grudnia 2009 r., 
PZ 21/09; z dnia 21 czerwca 2012 r., III CZ 29/12; z dnia 21 lipca 2011 r., V CZ 
59/11). Stwierdzenie funkcjonalnej niewłaściwości sądu powinno doprowadzić do 
przekazania sprawy sądowi właściwemu (por. postanowienia z dnia 28 maja 
2008 r., II CZ 31/08; z dnia 8 sierpnia 2008 r., V CZ 48/08), bądź do przedstawienia 
mu akt sprawy jako właściwemu (por. postanowienia z dnia 9 grudnia 2009 r., 
II  PZ 21/09; z dnia 21 lipca 2011 r., V CZ 59/11; z dnia 22 lutego 2012 r., IV CZ 
127/11; z dnia 22 lutego 2012 r., IV CZ 128/11). Sąd Najwyższy w składzie 
rozpoznającym zażalenie przychyla się przychyla się do poglądu, że skierowanie 
zażalenia  do   sądu  niewłaściwego nie może prowadzić do jego odrzucenia. 
Niedopuszczalność  zażalenia  skutkująca  odrzuceniem go, przewidziana została 
w  art. 370 lub 373 w związku z art. 397 § 2 k.p.c., a w odniesieniu do zażalenia 
skierowanego do Sądu Najwyższego art. 370 w związku z art. 3941 § 3 i art. 39821 
k.p.c., dotyczy ona zażalenia wniesionego po upływie przepisanego terminu, 
nieopłaconego i z innych przyczyn niedopuszczalnego. Za niedopuszczalne 

 
4 
z innych przyczyn uznawane jest zażalenie wniesione na postanowienie 
nieistniejące albo przez osobę nieuprawnioną do wniesienia tego środka albo                
z naruszeniem przepisów o obowiązkowym zastępowaniu strony przez adwokata 
lub radcę prawnego, jedynie na uzasadnienie orzeczenia, a nie jego sentencji; 
przyczyny te nie są związane z treścią zażalenia. Skierowanie zatem zażalenia 
do  niewłaściwego sądu nie decyduje o jego dopuszczalności. Wobec tego sąd, 
do  którego zażalenie zostało niewłaściwie skierowane, powinien podjąć działania 
zmierzające do przeniesienia  go do sądu właściwego. 
 
Zmiana 
zaskarżalności 
postanowień 
sądu 
drugiej 
instancji              
w przedmiocie zwrotu kosztów procesu, wynikająca z obowiązującej od dnia 
3 maja 2012 r. nowelizacji przepisów kodeksu postępowania cywilnego, sprawiła, 
że  Sąd  Najwyższy nie jest Sądem właściwym do rozpoznania zażalenia na 
zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego. Należało je zatem przekazać 
Sądowi właściwemu na podstawie art. 200 § 1 w związku z art. 3941 § 3 , art. 39821 
i  art. 391 § 1 k.p.c. Konieczność sięgania do art. 200 § 1 k.p.c. 
regulującego  w  postępowaniu przed sądem pierwszej instancji problematykę 
przekazania sprawy sądowi właściwemu, podyktowana została brakiem takiej 
regulacji w odniesieniu do zażalenia. W uchwałach składu siedmiu sędziów Sądu 
Najwyższego z dnia 16 kwietnia 1955 r., I CO 20/55, OSNCK 1955, nr 4, poz. 69                
w odniesieniu do art. 207 d.k.p.c. (w brzmieniu nadanym w 1950 r.)                
i połączonych Izb Cywilnej oraz Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych 
z dnia 28 listopada 1987 r., III CZP 33/87, OSNC 1988, nr 6, poz. 73, co do art. 200 
k.p.c., wyrażone zostało zapatrywanie, że nie ma podstaw do przekazania 
postanowieniem środka odwoławczego wniesionego do sądu drugiej instancji, 
sądowi, w którym środek ten powinien być złożony i stosowania art. 207 d.k.p.c. 
lub art. 200 k.p.c.; należy zarządzić jego niezwłoczne przesłanie sądowi pierwszej 
instancji. Uchwała z dnia 16 kwietnia 1955 r. wskazywała jako podstawę § 18 ust. 1 
regulaminu czynności sądowych, natomiast w uchwale z dnia 28 listopada 1988 r. 
Sąd Najwyższy powołał się na analogię do art. 188 § 3 k.p.c., który został skreślony 
z dniem 1 lipca 2000 r. Wskazane stanowisko Sądu Najwyższego nie może być 
wykorzystane w niniejszej sprawie nie tylko dlatego, że nie obowiązują już 
przepisy  proponowane jako podstawa przesłania sprawy, ale przede wszystkim 

 
5 
z tej 
przyczyny, 
że 
chodzi 
w 
niej 
nie 
o 
omyłkowe 
złożenie 
pisma    zawierającego    zażalenie, 
ale 
o 
błędne 
założenie 
dotyczące 
kompetencji    Sądu   Najwyższego  do  rozpoznania zażalenia. Stanowi to zarazem                
o nieprzystawalności odpowiedniego wykorzystania art. 369 § 3 zdanie drugie k.p.c. 
w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 maja 2012 r., który dotyczy czynności 
o charakterze procesowo-technicznym. Odpowiednie zastosowanie art. 200 § 1 
w  związku z art.3941 § 3, art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. polega na użyciu go 
adekwatnie do specyfiki zaistniałej sytuacji procesowej, w której potrzeba 
przekazania dotyczy nie całej sprawy, a złożonego środka zaskarżenia. 
Z 
powyższych 
względów 
Sąd 
Najwyższy 
orzekł jak 
w 
sentencji 
postanowienia. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
jw