III CZ 169/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie na postanowienie sądu drugiej instancji uchylające postanowienie o zniesieniu współwłasności z powodu nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji żądania rozliczenia pożytków i nakładów.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie uczestników postępowania na postanowienie sądu okręgowego, który uchylił postanowienie sądu rejonowego o zniesieniu współwłasności i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd okręgowy uznał, że sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ nie rozliczył pożytków ani nakładów na nieruchomość. Sąd Najwyższy uznał, że taka ocena sądu drugiej instancji była prawidłowa, a zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie uczestników postępowania A.M. i J.M. na postanowienie Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 10 kwietnia 2024 r., które uchyliło postanowienie Sądu Rejonowego w Koszalinie z dnia 27 kwietnia 2023 r. w części dotyczącej zniesienia współwłasności nieruchomości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ nie rozpoznał zgłoszonego żądania o zasądzenie pożytków lub nakładów na nieruchomość, nie przeprowadził w tym zakresie postępowania dowodowego ani nie poczynił ustaleń faktycznych. Sąd Najwyższy, rozpatrując zażalenie, podkreślił, że jego kognicja w przypadku zażalenia na orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji ogranicza się do zbadania, czy zostały naruszone przepisy postępowania uzasadniające uchylenie orzeczenia. Sąd Najwyższy stwierdził, że nierozpoznanie istoty sprawy ma miejsce, gdy sąd nie bada materialnej podstawy żądania lub pomija merytoryczne zarzuty. W ocenie Sądu Najwyższego, Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił, że w niniejszej sprawie istota sprawy nie została rozpoznana, co uzasadniało uchylenie postanowienia sądu pierwszej instancji na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. W związku z tym, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie jako pozbawione uzasadnionych podstaw.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji prawidłowo uchylił postanowienie sądu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że nierozpoznanie istoty sprawy ma miejsce, gdy sąd nie bada materialnej podstawy żądania lub pomija merytoryczne zarzuty. W sprawie o zniesienie współwłasności, gdy zgłoszono żądanie rozliczenia pożytków i nakładów, a sąd pierwszej instancji nie przeprowadził w tym zakresie postępowania dowodowego ani nie poczynił ustaleń, sąd drugiej instancji miał podstawy do uchylenia postanowienia na podstawie art. 386 § 4 k.p.c.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie zażalenia
Strona wygrywająca
D.C. i Z.C. (wnioskodawcy)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.M. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| J.M. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| D.C. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Z.C. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
Przepisy (3)
Główne
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji stanowi podstawę do uchylenia jego orzeczenia przez sąd drugiej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 394 § 1 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zażalenie na postanowienie sądu drugiej instancji uchylające postanowienie sądu pierwszej instancji i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania podlega oddaleniu, jeśli jest bezzasadne.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące postępowania kasacyjnego stosuje się odpowiednio do postępowania zażaleniowego przed Sądem Najwyższym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ nie rozliczył pożytków i nakładów na nieruchomość, co uzasadnia uchylenie postanowienia na podstawie art. 386 § 4 k.p.c.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 386 § 4 k.p.c. przez Sąd Okręgowy.
Godne uwagi sformułowania
kognicja Sądu Najwyższego ogranicza się do zbadania czy zostały naruszone przepisy postępowania określające podstawy uchylenia przez sąd drugiej instancji zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy sąd rozstrzygnął nie o tym, co było przedmiotem sprawy, zaniechał w ogóle zbadania materialnej podstawy żądania, pominął całkowicie merytoryczne zarzuty zgłoszone przez stronę...
Skład orzekający
Dariusz Zawistowski
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'nierozpoznania istoty sprawy' w kontekście postępowań o zniesienie współwłasności, w szczególności gdy zgłoszone są żądania dotyczące rozliczenia pożytków i nakładów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie sąd drugiej instancji uchylił postanowienie sądu pierwszej instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie wyjaśnia istotne zagadnienie proceduralne dotyczące nierozpoznania istoty sprawy w kontekście postępowań o zniesienie współwłasności, co jest ważne dla praktyków prawa cywilnego.
“Kiedy sąd nie rozpoznał istoty sprawy? Kluczowa interpretacja SN w sprawach o zniesienie współwłasności.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III CZ 169/24 POSTANOWIENIE 12 maja 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Zawistowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 12 maja 2025 r. w Warszawie zażalenia A.M. i J.M. na postanowienie Sądu Okręgowego w Koszalinie z 10 kwietnia 2024 r., VII Ca 82/24, w sprawie z wniosku D.C. i Z.C. z udziałem A.M. i J.M. o zniesienie współwłasności, 1. oddala zażalenie 2. pozostawia orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego do rozstrzygnięcia w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Koszalinie postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2023 r. dokonał zniesienia współwłasności nieruchomości oznaczonej we wniosku złożonym przez D.C. i Z.C. , a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Od tego postanowienia wnioskodawcy i uczestnicy postępowania wnieśli apelację. Sąd Okręgowy w Koszalinie postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2024 r. uchylił w części zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania. Podstawą wydania orzeczenia kasatoryjnego przez Sąd drugiej instancji było stwierdzenie, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał zgłoszonego w toku postępowania żądania o zasądzenie pożytków lub nakładów. W tym zakresie Sąd Rejonowy nie przeprowadził postępowania dowodowego i nie poczynił żadnych ustaleń, co spowodowało nierozpoznanie istoty sprawy i uzasadniało uchylenie zaskarżonego wyroku na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. W zażaleniu uczestnicy postępowania zarzucili naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W judykaturze utrwalone jest stanowisko, że w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, toczącym się na skutek zażalenia na orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji, kognicja Sądu Najwyższego ogranicza się do zbadania czy zostały naruszone przepisy postępowania określające podstawy uchylenia przez sąd drugiej instancji zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy jako przesłankę uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji wskazał art. 386 § 4 k.p.c. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy sąd rozstrzygnął nie o tym, co było przedmiotem sprawy, zaniechał w ogóle zbadania materialnej podstawy żądania, pominął całkowicie merytoryczne zarzuty zgłoszone przez stronę, rozstrzygnął o żądaniu powoda na innej podstawie faktycznej niż zgłoszona w pozwie, nie rozważył zarzutów pozwanego dotyczących kwestii faktycznych lub prawnych rzutujących na zasadność roszczenia powoda. Uwzględniając sposób rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Okręgowy brak jest podstaw do uznania, że Sąd ten wadliwie ocenił, iż istota sprawy nie została rozpoznana. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia wskazuje, że w sprawie o zniesienie współwłasności zostało zgłoszone również roszczenie dotyczące rozliczenia pożytków i nakładów na nieruchomość i w tym zakresie Sąd Rejonowy nie przeprowadził postępowania dowodowego, nie dokonał ustaleń faktycznych oraz oceny zasadności zgłoszonych żądań. Nie można zatem przyjąć, że Sąd Rejonowy w tym zakresie zbadał materialną podstawę żądania, co uzasadniało stwierdzenie przez Sąd Okręgowy, że istota sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. nie została rozpoznana. Z tych względów zażalenie było pozbawione uzasadnionych podstaw i podlegało oddaleniu na podstawie art. 394 1 § 3 w zw. z art. 398 14 k.p.c. [r.g.]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI