III CZ 16/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie na odrzucenie skargi kasacyjnej w sprawie o zakaz prowadzenia działalności gospodarczej, potwierdzając niedopuszczalność kasacji w sprawach wszczętych przed wejściem w życie nowych przepisów.
Sąd Najwyższy rozpatrywał zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego, który odrzucił skargę kasacyjną uczestnika postępowania M.G. w sprawie o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd Okręgowy uznał skargę za niedopuszczalną, powołując się na przepisy przejściowe i utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym w sprawach wszczętych przed wejściem w życie nowej ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze nie przysługiwała kasacja. Sąd Najwyższy podzielił to stanowisko, oddalając zażalenie.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał zażalenie uczestnika postępowania M.G. na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 9 lutego 2006 r., którym odrzucono skargę kasacyjną M.G. od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 19 października 2005 r. oddalającego apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 24 maja 2005 r. Sąd Rejonowy pozbawił M.G. prawa prowadzenia działalności gospodarczej na okres 3 lat na podstawie art. 172 Prawa upadłościowego. Sąd Okręgowy odrzucił skargę kasacyjną, wskazując, że zgodnie z art. 540 Prawa upadłościowego i naprawczego, do postępowań wszczętych przed 1 października 2003 r. stosuje się przepisy dotychczasowe, a przepisy te nie dopuszczały kasacji od orzeczeń w sprawach o zakaz z art. 172 Prawa upadłościowego. M.G. zarzucił błędną wykładnię przepisów przejściowych. Sąd Najwyższy uznał, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślił, że sprawa została wszczęta przed wejściem w życie ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, a zgodnie z art. 540 tej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Utrwalona wykładnia art. 172 Prawa upadłościowego stanowiła, że postępowanie to było dwuinstancyjne i nie przysługiwała od niego kasacja. Nawet wejście w życie nowej ustawy Kodeks postępowania cywilnego nie zmieniło tej sytuacji, gdyż przepisy przejściowe nadal odsyłały do przepisów dotychczasowych w zakresie dopuszczalności kasacji. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 1 i 3 k.p.c.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna nie przysługuje, ponieważ zgodnie z przepisami przejściowymi (art. 540 Prawa upadłościowego i naprawczego oraz art. 3 ustawy nowelizującej k.p.c.), do postępowań wszczętych przed wejściem w życie nowych przepisów stosuje się przepisy dotychczasowe, które nie przewidywały możliwości wniesienia kasacji w tego typu sprawach.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisach przejściowych, które nakazywały stosowanie dotychczasowych przepisów do postępowań wszczętych przed wejściem w życie nowej ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazywało, że postępowanie z art. 172 Prawa upadłościowego było dwuinstancyjne i nie podlegało zaskarżeniu kasacyjnemu. Zmiany w Kodeksie postępowania cywilnego dotyczące skargi kasacyjnej nie zmieniły tej sytuacji ze względu na dalsze stosowanie przepisów dotychczasowych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie zażalenia
Strona wygrywająca
Sąd Okręgowy w K.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.G. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
Przepisy (9)
Główne
p.u. art. 172 § § 1
Prawo upadłościowe
Postępowanie w sprawie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej było dwuinstancyjne i nie podlegało zaskarżeniu kasacyjnemu.
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe
Podstawa prawna do orzekania zakazu prowadzenia działalności gospodarczej.
p.u.n. art. 540
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze
Do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
Pomocnicze
p.u. art. 5 § § 1 i 2
Prawo upadłościowe
Ustawa z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych art. 3
Sprawy wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy toczą się według przepisów tej ustawy, z tym że do złożenia i rozpoznania kasacji od orzeczenia wydanego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
k.p.c. art. 5191 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Nie dotyczy spraw o zakaz prowadzenia działalności gospodarczej.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia zażalenia.
k.p.c. art. 3941 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia zażalenia.
p.u.n. art. 376 § ust. 3
Prawo upadłościowe i naprawcze
Przewiduje dopuszczalność kasacji w sprawach o których mowa w art. 373 (odpowiednik dawnego art. 172), ale nie ma zastosowania do spraw wszczętych przed wejściem w życie ustawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprawa została wszczęta przed wejściem w życie ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, co skutkuje stosowaniem przepisów dotychczasowych. Przepisy dotychczasowe Prawa upadłościowego nie przewidywały możliwości wniesienia kasacji od orzeczeń w sprawach o zakaz z art. 172. Zmiany w Kodeksie postępowania cywilnego dotyczące skargi kasacyjnej nie mają zastosowania do spraw wszczętych przed ich wejściem w życie w zakresie dopuszczalności kasacji. Sprawa o zakaz prowadzenia działalności gospodarczej nie jest sprawą z zakresu prawa osobowego w rozumieniu art. 5191 § 1 k.p.c.
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia art. 540 Prawa upadłościowego i naprawczego. Niezastosowanie art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie k.p.c. oraz Prawa o ustroju sądów powszechnych. Niezastosowanie art. 5191 § 1 k.p.c. Błędne przyjęcie, że nie przysługuje skarga kasacyjna.
Godne uwagi sformułowania
Jest poza sporem, że postępowanie w stosunku do uczestnika postępowania zostało wszczęte w dniu 19 marca 2003 r., a zatem przed wejściem w życie prawa upadłościowego i naprawczego. Przepisy poprzednio obowiązującego prawa upadłościowego nie dopuszczały możliwości zaskarżenia kasacją orzeczenia sądu drugiej instancji wydanego w sprawie zakazu z art. 172 prawa upadłościowego, co potwierdziło liczne orzecznictwo Sądu Najwyższego. Wejście w życie nowych przepisów kodeksu postępowania cywilnego o skardze kasacyjnej nie zmieniło zatem sytuacji uczestnika postępowania. „Sprawami z zakresu prawa osobowego” w rozumieniu tego przepisu są bowiem wyłącznie sprawy wymienione w dziale I tytułu II księgi drugiej kodeksu postępowania cywilnego (art. 526-560 k.p.c.).
Skład orzekający
Irena Gromska-Szuster
przewodniczący
Józef Frąckowiak
członek
Krzysztof Pietrzykowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących dopuszczalności kasacji w sprawach wszczętych przed wejściem w życie nowych ustaw, a także zakresu stosowania art. 5191 § 1 k.p.c."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami przejściowymi i rodzajem postępowania (zakaz prowadzenia działalności gospodarczej).
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy kwestii proceduralnych związanych z dopuszczalnością środków zaskarżenia, co jest istotne dla prawników procesowych, ale może być mniej interesujące dla szerszej publiczności.
“Czy skarga kasacyjna zawsze przysługuje? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe przepisy przejściowe.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III CZ 16/06 POSTANOWIENIE Dnia 7 kwietnia 2006 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) w sprawie z urzędu przy uczestnictwie M.G. o orzeczenie zakazu w trybie art. 172 prawa upadłościowego, po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 kwietnia 2006 r., zażalenia uczestnika na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt [...], oddala zażalenie. 2 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 24 maja 2005 r., Sąd Rejonowy w K., na podstawie art. 172 § 1 w zw. z art. 5 § 1 i 2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe (jedn. tekst.: Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.), pozbawił uczestnika postępowania M.G. prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji reprezentanta lub pełnomocnika przedsiębiorcy, członka rady nadzorczej i komisji rewizyjnej w spółce akcyjnej, z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółdzielni na okres 3 lat. Postanowieniem z dnia 19 października 2005 r., Sąd Okręgowy w K. oddalił apelację M.G. od wymienionego postanowienia Sądu Rejonowego. M.G. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego. Postanowieniem z dnia 9 lutego 2006 r. Sąd Okręgowy w K. odrzucił tę skargę z powodu jej niedopuszczalności. W uzasadnieniu Sąd Okręgowy podkreślił, że zgodnie z art. 540 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.), do postępowań wszczętych przed dniem 1 października 2003 r. na podstawie art. 172 prawa upadłościowego stosuje się przepisy dotychczasowe. Jest poza sporem, że postępowanie w stosunku do uczestnika postępowania zostało wszczęte w dniu 19 marca 2003 r., a zatem przed wejściem w życie prawa upadłościowego i naprawczego. Przepisy poprzednio obowiązującego prawa upadłościowego nie dopuszczały możliwości zaskarżenia kasacją orzeczenia sądu drugiej instancji wydanego w sprawie zakazu z art. 172 prawa upadłościowego, co potwierdziło liczne orzecznictwo Sądu Najwyższego (np. postanowienie z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 18/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 10; postanowienie z dnia 25 lipca 2002 r., III CZP 70/02, niepubl.). M.G. wniósł zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 9 lutego 2006 r., w którym zarzucił błędną wykładnię art. 540 prawa upadłościowego i naprawczego, niezastosowanie art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, a także niezastosowanie art. 5191 § 1 k.p.c. i błędne przyjęcie, że w 3 sprawie o orzeczenie zakazu w trybie art. 172 prawa upadłościowego nie przysługuje skarga kasacyjna. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie wniesione przez uczestnika postępowania M.G. nie zasługuje na uwzględnienie. Sprawa przeciwko uczestnikowi postępowania została wszczęta przed wejściem w życie ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze. Według art. 540 tej ustawy, do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie, na podstawie art. 172 rozporządzenia Prezydenta RP - Prawo upadłościowe, stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie zaś z utrwaloną wykładnią art. 172 prawa upadłościowego, uczestnikowi postępowania nie przysługiwała możliwość wniesienia kasacji, bowiem postępowanie określone w tym artykule było wyłącznie dwuinstancyjne. Świadczą o tym liczne orzeczenia Sądu Najwyższego (zob. dwa postanowienia powołane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sądu Okręgowego, a ponadto np. postanowienie z dnia 27 września 2000 r., V CKN 1520/00, OSP 2001, nr 10, poz. 142). Powstaje wszakże pytanie, czy po wejściu w życie ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98) dotychczasowa wykładnia art. 172 prawa upadłościowego nadal zachowuje aktualność. Zgodnie z art. 3 tej ustawy sprawy wszczęte przed dniem jej wejścia w życie toczą się od tego dnia według przepisów tej ustawy, z tym że do złożenia i rozpoznania kasacji od orzeczenia wydanego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a także do odmowy przyjęcia jej do rozpoznania, stosuje się przepisy dotychczasowe. Wejście w życie nowych przepisów kodeksu postępowania cywilnego o skardze kasacyjnej nie zmieniło zatem sytuacji uczestnika postępowania. Prowadzona z jego udziałem sprawa nadal podlega rozpoznaniu na podstawie art. 172 prawa upadłościowego, ponieważ została wszczęta w okresie obowiązywania tego artykułu. Chociaż więc postanowienie Sądu Okręgowego oddalające apelację zostało wydane po dniu 6 lutego 2005 r., wobec czego w zakresie oceny 4 dopuszczalności jego zaskarżenia powinny być rozważone także przepisy o skardze kasacyjnej, jednak w niniejszej sprawie nie ma to znaczenia. Zmianie uległa jedynie nazwa i charakter środka, który nadal nie przysługuje uczestnikowi postępowania, skoro do rozpoznania sprawy w dalszym ciągu stosuje się przedstawione wyżej reguły wywiedzione z wykładni art. 172 prawa upadłościowego. Możliwość wniesienia kasacji (a po zmianie kodeksu postępowania cywilnego – skargi kasacyjnej) nadal zatem nie jest przewidziana w takich sprawach. Nie zmienia przedstawionej wyżej oceny okoliczność, że rozważane zagadnienie zostało obecnie odmiennie uregulowane w prawie upadłościowym i naprawczym, które w art. 376 ust. 3 przewiduje dopuszczalność wniesienia kasacji (a obecnie skargi kasacyjnej) w sprawach, o których mowa w art. 373 tej ustawy (będącym odpowiednikiem dawnego art. 172 prawa upadłościowego). Nietrafny jest podniesiony w zażaleniu zarzut naruszenia przepisów postępowania polegający na niezastosowaniu art. 5191 § 1 k.p.c. „Sprawami z zakresu prawa osobowego” w rozumieniu tego przepisu są bowiem wyłącznie sprawy wymienione w dziale I tytułu II księgi drugiej kodeksu postępowania cywilnego (art. 526-560 k.p.c.). Zażalenie podlegało więc oddaleniu na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 1 i 3 k.p.c.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI