III CZ 151/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanych, potwierdzając zasadność uchylenia przez Sąd Okręgowy wyroku sądu niższej instancji z powodu nieważności postępowania polegającej na pozbawieniu strony możliwości obrony praw.
Pozwani zaskarżyli wyrok Sądu Okręgowego, który uchylił wyrok sądu rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu nieważności postępowania. Nieważność ta wynikała z naruszenia art. 148¹ § 3 k.p.c., polegającego na rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym mimo wniosku strony o przeprowadzenie rozprawy. Pozwani zarzucili Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 386 § 2 k.p.c., twierdząc, że nie zaszła przesłanka nieważności. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za niezasadne, potwierdzając, że złożenie wniosków dowodowych, których przeprowadzenie wymaga rozprawy, stanowi dorozumiany wniosek o jej przeprowadzenie, a brak rozprawy pozbawił powódkę możności obrony praw.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie pozwanych na wyrok Sądu Okręgowego w Opolu, który uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Kędzierzynie-Koźlu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Główną przyczyną uchylenia przez Sąd Okręgowy było stwierdzenie nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji, polegającej na pozbawieniu powódki możności obrony jej praw, co miało nastąpić wskutek naruszenia art. 148¹ § 3 k.p.c. Pozwani w zażaleniu zarzucili Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 386 § 2 k.p.c., twierdząc, że nie zaistniała przesłanka nieważności postępowania. Argumentowali, że powódka nie złożyła wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie, a wręcz wniosła o rozpoznanie sprawy pod jej nieobecność. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, uznając je za niezasadne. Podkreślił, że zgodnie z art. 148¹ § 3 k.p.c. rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest niedopuszczalne, jeżeli strona w pierwszym piśmie procesowym złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy. W niniejszej sprawie powódka w pozwie zawarła wniosek dowodowy o wezwanie świadków na rozprawę, co w ocenie Sądu Najwyższego stanowiło wystarczający, dorozumiany wniosek o przeprowadzenie rozprawy. Sąd Najwyższy powołał się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym użycie terminu „rozprawa” we wnioskach dowodowych, których przeprowadzenie może nastąpić wyłącznie na rozprawie, jest równoznaczne z wnioskiem o jej przeprowadzenie. Brak rozprawy pozbawił powódkę możliwości odniesienia się do decyzji sądu i złożenia ewentualnych zastrzeżeń, co miało istotne znaczenie dla obrony jej praw. W związku z tym Sąd Najwyższy uznał orzeczenie Sądu Okręgowego za trafne i oddalił zażalenie na podstawie art. 398¹⁴ w zw. z art. 394¹ § 3 k.p.c.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, złożenie wniosków dowodowych, których przeprowadzenie może nastąpić wyłącznie na rozprawie, stanowi dorozumiany wniosek o przeprowadzenie rozprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że w przypadku zawarcia w pozwie wniosków dowodowych, których przeprowadzenie może nastąpić wyłącznie na rozprawie, zasadne jest przyjęcie, że powód występuje jednocześnie o przeprowadzenie rozprawy. W przeciwnym razie żądane dowody nie mogłyby zostać przeprowadzone. Brak przeprowadzenia rozprawy w takiej sytuacji może prowadzić do pozbawienia strony możności obrony jej praw.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie zażalenia
Strona wygrywająca
pozwani (w zakresie zażalenia)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Wspólnota Mieszkaniowa ul. […] w K. | inne | powódka |
| A. W. | osoba_fizyczna | pozwana |
| B. C. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 148¹ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest niedopuszczalne, jeżeli strona w pierwszym piśmie procesowym złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy. Złożenie wniosków dowodowych, których przeprowadzenie może nastąpić wyłącznie na rozprawie, stanowi dorozumiany wniosek o jej przeprowadzenie.
Pomocnicze
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania w razie stwierdzenia nieważności postępowania.
k.p.c. art. 394¹ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy oddala zażalenie, jeśli nie ma uzasadnionych podstaw.
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy oddala skargę kasacyjną, jeśli nie ma uzasadnionych podstaw.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Złożenie wniosków dowodowych, których przeprowadzenie może nastąpić wyłącznie na rozprawie, stanowi dorozumiany wniosek o przeprowadzenie rozprawy. Brak przeprowadzenia rozprawy w sytuacji dorozumianego wniosku strony o jej przeprowadzenie skutkuje nieważnością postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony jej praw.
Odrzucone argumenty
Nie zaszła przesłanka nieważności postępowania, ponieważ powódka nie złożyła wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Złożenie wniosków dowodowych nie stanowi dorozumianego wniosku o przeprowadzenie rozprawy.
Godne uwagi sformułowania
brak przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie spowodował, że powódka nie miała możliwości odniesienia się do decyzji sądu, w szczególności złożenia ewentualnych zastrzeżeń, co miało istotne znaczenie dla obrony jej praw.
Skład orzekający
Jacek Grela
przewodniczący
Ewa Stefańska
członek
Mariusz Załucki
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 148¹ § 3 k.p.c. w zakresie dorozumianego wniosku o przeprowadzenie rozprawy i konsekwencji braku jej przeprowadzenia dla ważności postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie wnioski dowodowe mogły być przeprowadzone tylko na rozprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia ważną kwestię proceduralną dotyczącą prawa do obrony i sposobu interpretacji wniosków procesowych, co jest kluczowe dla praktyków prawa cywilnego.
“Czy wnioski dowodowe automatycznie oznaczają rozprawę? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczową kwestię prawa do obrony.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt III CZ 151/22 POSTANOWIENIE Dnia 18 maja 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Grela (przewodniczący) SSN Ewa Stefańska SSN Mariusz Załucki (sprawozdawca) w sprawie z powództwa Wspólnoty Mieszkaniowej ul. […] w K. przeciwko A. W. i B. C. o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń oraz o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 maja 2022 r., zażalenia pozwanych na wyrok Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 21 października 2021 r., sygn. akt II Ca 816/21, oddala zażalenie pozostawiając orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym sprawę UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 21 października 2021 r. Sąd Okręgowy w Opolu uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Kędzierzynie-Koźlu z dnia 24 maja 2021 r. i przekazał temu Sądowi do ponownego rozpoznania sprawę z powództwa Wspólnoty Mieszkaniowej – ul. […] w K. przeciwko A. W. i B. C. o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń oraz o zapłatę. Przyczyną uchylenia było stwierdzenie nieważności postępowania w postaci pozbawienia powódki możności obrony swoich praw w procesie, co zdaniem Sądu nastąpiło na skutek naruszenia art. 148 1 § 3 k.p.c. Wyrok Sądu Okręgowego zaskarżyli zażaleniem pozwani, zarzucając naruszenie art. 386 § 2 k.p.c. wobec niezaistnienia przesłanki nieważności postępowania. W ocenie żalących powód nie złożył wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie, przeciwnie wnosił o rozpoznanie sprawy pod jego nieobecność. Zdaniem pozwanych nie można przyjąć, że złożenie przez strony wniosków dowodowych o zeznania świadków i przesłuchanie stanowi dorozumiany wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie, tym bardziej, na etapie składania pozwu nie ma żadnej pewności, że wnioski te będą rozpoznane pozytywnie, gdyż sąd może przyjąć, że istnieje potrzeba wydania wyroku na posiedzeniu niejawnym w oparciu o materiał dowodowy wynikający z dokumentów. Sąd Najwyższy zważył: Zażalenie nie okazało się zasadne. Należy zauważyć, iż w myśl art. 148 1 § 3 k.p.c. rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest niedopuszczalne, jeżeli strona w pierwszym piśmie procesowym złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy. W realiach sprawy, w pozwie z 22 czerwca 2022 r. powódka zawarła wniosek dowodowy o wezwanie wskazanych osób na rozprawę. Ponadto, mimo braku jednoznacznie brzmiącego wniosku o przeprowadzenie rozprawy, strona wniosła o rozpoznanie sprawy także pod jej nieobecność. W ocenie Sądu Najwyższego było to wystarczające by uznać, że strona domagała się przeprowadzenia rozprawy (w sposób dorozumiany). W tym zakresie należy zauważyć, iż w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych utrwaliło się już stanowisko, że powołanie w pozwie terminu „rozprawa” we wnioskach innych niż żądanie przeprowadzenia rozprawy sformułowane explicite , stanowi dorozumiany wniosek o przeprowadzenie rozprawy (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 20 września 2020 r., I CZ 26/20 – odnośnie do oświadczenia o gotowości zawarcia ugody po otwarciu rozprawy - oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 10 marca 2021 r., V ACa 669/20 – co do wniosku o przeprowadzenie rozprawy pod nieobecność strony). Ponadto, w przypadku zawarcia w treści pozwu wniosków dowodowych, których przeprowadzenie może nastąpić wyłącznie na rozprawie, zasadne jest przyjęcie, że powód występuje jednocześnie o przeprowadzenie rozprawy. W innym przypadku żądane dowody nie mogłyby bowiem w ogóle zostać przeprowadzone. Stanowisko takie wyraził już Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 maja 2021 r. (II DPUA 1/21) i sądy apelacyjne w wyrokach z dnia 25 marca 2021 r. (Sąd Apelacyjny w Warszawie, VI ACa 801/20) oraz z 24 maja 2019 r. (Sąd Apelacyjny w Białymstoku, I ACa 102/19). Na tle art. 148 1 § 3 k.p.c. jest to stanowisko trafne. Brak przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie spowodował, że powódka nie miała możliwości odniesienia się do decyzji sądu, w szczególności złożenia ewentualnych zastrzeżeń, co miało istotne znaczenie dla obrony jej praw. Dlatego nie ma racji skarżący podnosząc fakt niezaistnienia przesłanki nieważności postępowania. W tym zakresie orzeczenie Sądu Okręgowego było trafne. W tym stanie rzeczy należało oddalić zażalenie na podstawie art. 398 14 w zw. z art. 394 1 § 3 k.p.c. [as ]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI