III CZ 15/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał zażalenie powodów L.S. i U.S. na wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 13 października 2025 r., który odrzucił apelację pozwanej w części dotyczącej punktu drugiego zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie, a w pozostałej części uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Powodowie zarzucili Sądowi Apelacyjnemu naruszenie przepisów postępowania cywilnego, w tym art. 386 § 4 k.p.c., i domagali się zmiany wyroku Sądu Apelacyjnego lub jego uchylenia. Sąd Najwyższy podkreślił, że zażalenie na postanowienie uchylające wyrok i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania jest skierowane przeciwko rozstrzygnięciu kasatoryjnemu, a kontroli Sądu Najwyższego podlega jedynie ewentualny błąd sądu odwoławczego przy kwalifikowaniu sytuacji procesowej. Inne zarzuty procesowe i materialnoprawne nie podlegają rozpoznaniu w tym trybie. Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił, iż Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ nie przeprowadził niezbędnych dowodów, nie poczynił ustaleń faktycznych i nie odniósł się do zarzutu przedawnienia. Taka sytuacja uzasadnia uchylenie orzeczenia pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W związku z tym Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powodów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOgraniczenia zakresu kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym dotyczącym postanowień kasatoryjnych sądów apelacyjnych oraz kryteria nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, w której sąd drugiej instancji uchyla wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w postępowaniu zażaleniowym przeciwko postanowieniu sądu drugiej instancji uchylającemu wyrok i przekazującemu sprawę do ponownego rozpoznania, Sąd Najwyższy może badać wszystkie zarzuty procesowe i materialnoprawne podniesione przez stronę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w postępowaniu zażaleniowym przeciwko postanowieniu kasatoryjnemu sądu drugiej instancji, Sąd Najwyższy może badać jedynie zasadność zastosowania przez sąd odwoławczy podstawy orzeczenia kasatoryjnego. Inne zarzuty procesowe i materialnoprawne nie podlegają rozpoznaniu.
Uzasadnienie
Zażalenie na postanowienie uchylające wyrok i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania jest skierowane przeciwko rozstrzygnięciu kasatoryjnemu. Kontroli Sądu Najwyższego podlega jedynie ewentualny błąd sądu odwoławczego przy kwalifikowaniu określonej sytuacji procesowej jako odpowiadającej powołanej podstawie orzeczenia kasatoryjnego.
Czy sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c., jeśli nie przeprowadził niezbędnych dowodów, nie poczynił ustaleń faktycznych i nie odniósł się do zarzutu przedawnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, jeśli nie poczynił kluczowych ustaleń faktycznych, co wymagałoby ich dokonania po raz pierwszy w instancji odwoławczej.
Uzasadnienie
Przesłanka nierozpoznania istoty sprawy ma miejsce także w przypadku dokonania przez sąd pierwszej instancji oceny prawnej żądań obu stron bez ustalenia podstawy faktycznej, co wymagałoby poczynienia kluczowych ustaleń faktycznych po raz pierwszy w instancji odwoławczej. W takiej sytuacji uzasadnione jest uchylenie orzeczenia Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| L.S. | osoba_fizyczna | powód |
| U.S. | osoba_fizyczna | powód |
| K.M. | osoba_fizyczna | pozwana |
| U.M. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Dopuszcza uchylenie orzeczenia pierwszoinstancyjnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jedynie w dwóch przypadkach: nierozpoznania istoty sprawy oraz konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Przesłanka nierozpoznania istoty sprawy ma miejsce także w przypadku dokonania przez sąd pierwszej instancji oceny prawnej żądań obu stron bez ustalenia podstawy faktycznej, co wymagałoby poczynienia kluczowych ustaleń faktycznych po raz pierwszy w instancji odwoławczej.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa, przeciwko jakim rozstrzygnięciom przysługuje zażalenie, w tym przeciwko postanowieniom sądu drugiej instancji uchylającym postanowienie o odrzuceniu pozwu oraz postanowieniu sądu drugiej instancji o odmowie przyjęcia apelacji do rozpoznania lub o jej odrzuceniu.
Pomocnicze
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
§1 pkt 1 - zażalenie jest skierowane przeciwko rozstrzygnięciu uchylającemu wyrok i przekazującemu sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 281 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 49 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 162
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Najwyższy nie jest właściwy do rozpoznawania zarzutów procesowych i materialnoprawnych innych niż te dotyczące zasadności zastosowania podstawy kasatoryjnej przez sąd odwoławczy. • Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy z uwagi na brak niezbędnych ustaleń faktycznych i dowodów.
Odrzucone argumenty
Zarzuty powodów dotyczące naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., art. 281 § 1 i 2 k.p.c., art. 49 § 1 k.p.c., art. 162 k.p.c. oraz art. 381 k.p.c. nie podlegały rozpoznaniu w postępowaniu zażaleniowym. • Sąd Najwyższy nie może dokonywać merytorycznych zmian w orzeczeniu drugoinstancyjnym w ramach postępowania zażaleniowego.
Godne uwagi sformułowania
zażalenie jest skierowane przeciwko rozstrzygnięciu uchylającemu wyrok i przekazującemu sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, stąd ocenie Sądu Najwyższego może być poddany jedynie ewentualny błąd sądu odwoławczego popełniony przy kwalifikowaniu określonej sytuacji procesowej jako odpowiadającej powołanej podstawie orzeczenia kasatoryjnego. • nie są dopuszczalne i nie podlegają rozpoznaniu w ramach postępowania zażaleniowego jakiekolwiek inne zarzuty procesowe i materialnoprawne odnoszące się do rozstrzygnięcia kasatoryjnego sądu odwoławczego. • żalący mogą we wniosku zażalenia domagać się wyłącznie uchylenia zaskarżonego zażaleniem kasatoryjnego orzeczenia Sądu drugiej instancji, co otwiera drogę do ponownego merytorycznego rozpoznania apelacji przez Sąd odwoławczy. • Przesłanka ta ma bowiem miejsce także w przypadku dokonania przez sąd pierwszej instancji oceny prawnej żądań obu stron bez ustalenia podstawy faktycznej, co wymagałoby poczynienia kluczowych ustaleń faktycznych po raz pierwszy w instancji odwoławczej.
Skład orzekający
Agnieszka Piotrowska
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ograniczenia zakresu kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym dotyczącym postanowień kasatoryjnych sądów apelacyjnych oraz kryteria nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, w której sąd drugiej instancji uchyla wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące zakresu kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym oraz kryteriów nierozpoznania istoty sprawy, co jest kluczowe dla praktyków prawa cywilnego.
“Sąd Najwyższy: Jakie zarzuty można podnieść w zażaleniu na uchylenie wyroku?”
Dane finansowe
WPS: 246 341,5 PLN
zapłata: 246 341,5 PLN
zapłata: 63 567,56 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.