III CZ 136/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie sądu okręgowego o uchyleniu wyroku sądu rejonowego i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, uznając, że nie doszło do nieważności postępowania z powodu pozbawienia powoda prawa do obrony.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie Skarbu Państwa na wyrok sądu okręgowego, który uchylił wyrok sądu rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu rzekomego pozbawienia powoda prawa do obrony. Sąd Najwyższy uznał, że sąd okręgowy błędnie przyjął nieważność postępowania. Wskazał, że powód był prawidłowo zawiadamiany o terminach rozpraw, a jego pełnomocnik, mimo prawidłowego zawiadomienia, nie stawił się na rozprawach. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok sądu okręgowego.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie Skarbu Państwa-Dyrektora Zakładu Karnego w Cieszynie na wyrok Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej. Sąd Okręgowy uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Cieszynie, który oddalił powództwo S. K. o zapłatę, i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że postępowanie przed Sądem Rejonowym było dotknięte nieważnością z powodu naruszenia prawa powoda do obrony. Sąd Okręgowy argumentował, że powód został pozbawiony możliwości złożenia zeznań i udziału w rozprawach z powodu wadliwych doręczeń wezwań. Sąd Najwyższy, analizując akta sprawy i orzecznictwo, uznał, że sąd okręgowy błędnie przyjął nieważność postępowania. Wskazał, że powód, mimo pobytu w zakładzie karnym, został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy na adres zadeklarowany po zwolnieniu, a jego zawodowy pełnomocnik, mimo prawidłowego zawiadomienia, nie stawił się na rozprawach. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok sądu okręgowego, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego do orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, pozbawienie strony możności obrony jej praw nie zachodzi w opisanej sytuacji, a tym samym postępowanie nie jest dotknięte nieważnością z art. 379 pkt 5 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sąd pierwszej instancji prawidłowo doręczył wezwanie na rozprawę na adres zadeklarowany przez powoda po zwolnieniu z zakładu karnego. Ponadto, zawodowy pełnomocnik powoda, mimo prawidłowego zawiadomienia, nie stawił się na rozprawach. W związku z tym nie doszło do rzeczywistego pozbawienia strony możności obrony jej praw, które skutkowałoby nieważnością postępowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie
Strona wygrywająca
Skarb Państwa-Dyrektor Zakładu Karnego w Cieszynie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa-Dyrektor Zakładu Karnego w Cieszynie | organ_państwowy | skarżący |
| S. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Dyrektor Zakładu Karnego w Cieszynie | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (2)
Główne
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Pozbawienie strony możności obrony jej praw polega na tym, że strona na skutek wadliwości działań procesowych sądu lub strony przeciwnej nie brała udziału w całym postępowaniu lub jego znacznej części, jeżeli skutki tych wadliwości nie mogły być usunięte na następnych terminach rozprawy przed wydaniem wyroku w danej instancji. Ocena zaistnienia takiej sytuacji procesowej powinna być dokonywana w kontekście okoliczności konkretnej sprawy. Chodzi jednak tylko o wypadki rzeczywistego pozbawienia możności obrony, którego skutkiem było niedziałanie strony w postępowaniu. O pozbawieniu strony możności obrony swych praw przesądza kumulatywne wystąpienie trzech okoliczności: naruszenia przez sąd przepisów procesowych będących źródłem uprawnień strony, wpływu tego uchybienia na wyłączenie możliwości działania strony w postępowaniu oraz niemożności obrony swych praw w postępowaniu w następstwie wystąpienia obu uprzednio wymienionych okoliczności. Nie dochodzi do nieważności postępowania, gdy mimo naruszenia przez sąd przepisów postępowania strona podjęła czynności w procesie.
Pomocnicze
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Rejonowy prawidłowo doręczył wezwanie na rozprawę na adres zadeklarowany przez powoda po zwolnieniu z zakładu karnego. Pełnomocnik procesowy powoda, mimo prawidłowego zawiadomienia, nie stawił się na rozprawach. Nie doszło do rzeczywistego pozbawienia strony możności obrony jej praw.
Odrzucone argumenty
Sąd Okręgowy błędnie uznał, że postępowanie przed Sądem Rejonowym było dotknięte nieważnością z powodu pozbawienia powoda prawa do obrony. Sąd Rejonowy dopuścił się uchybienia, które skutkowało pozbawieniem powoda możliwości obrony jego praw.
Godne uwagi sformułowania
pozbawienie strony możności obrony jej praw polega na tym, że strona na skutek wadliwości działań procesowych sądu lub strony przeciwnej nie brała udziału w całym postępowaniu lub jego znacznej części Chodzi jednak tylko o wypadki rzeczywistego pozbawienia możności obrony, którego skutkiem było niedziałanie strony w postępowaniu. Nie dochodzi do nieważności postępowania, gdy mimo naruszenia przez sąd przepisów postępowania strona podjęła czynności w procesie.
Skład orzekający
Ewa Stefańska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek nieważności postępowania z art. 379 pkt 5 k.p.c., w szczególności w kontekście doręczeń i udziału pełnomocnika procesowego w sprawach z udziałem osób pozbawionych wolności lub zwolnionych z zakładu karnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i wymaga uwzględnienia okoliczności konkretnej sprawy przy stosowaniu jego wykładni.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego – nieważności postępowania i prawa do obrony, co jest kluczowe dla praktyków prawa. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje te kwestie w kontekście doręczeń i udziału pełnomocnika.
“Czy pobyt w więzieniu automatycznie oznacza pozbawienie prawa do obrony? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III CZ 136/24 POSTANOWIENIE 10 grudnia 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Ewa Stefańska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 10 grudnia 2024 r. w Warszawie zażalenia Skarbu Państwa-Dyrektora Zakładu Karnego w Cieszynie na wyrok Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z 16 stycznia 2024 r., II Ca 1067/23, w sprawie z powództwa S. K. przeciwko Skarbowi Państwa-Dyrektorowi Zakładu Karnego w Cieszynie o zapłatę, uchyla zaskarżony wyrok, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. UZASADNIENIE Wyrokiem 18 sierpnia 2023 r. Sąd Rejonowy w Cieszynie oddalił powództwo S. K. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w Cieszynie o zapłatę i orzekł o kosztach postępowania . Wyrokiem z 16 stycznia 2024 r. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej uchylił zaskarżony wyrok, zniósł postępowanie od dnia 14 lipca 2023 r. i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Cieszynie do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego. Sąd Okręgowy wskazał, że postępowanie przed Sądem Rejonowym było dotknięte nieważnością na podstawie art. 379 pkt 5 k.p.c. W ocenie Sądu odwoławczego doszło do naruszenia prawa powoda do obrony swych praw w wyniku uniemożliwienia - wskutek uchybień procesowych Sądu pierwszej instancji - złożenia zeznań w sprawie i udziału w dwóch ostatnich terminach rozprawy. Sąd Rejonowy dopuścił bowiem dowód z przesłuchania powoda, a wezwanie celem przesłuchania przesłano powodowi do Zakładu Karnego w T. (k. 195), skąd przesyłka pocztowa wróciła do sądu z adnotacją o niedoręczeniu wezwania, gdyż adresat przebywa w Zakładzie Karnym w J.. Na kolejne terminy rozprawy wyznaczonej celem przesłuchania powoda sąd wyzwał powoda na wskazany adres miejsca stałego zamieszkania, gdzie nie zostały one odebrane po dwukrotnym awizowaniu (k. 204, 208). Sąd Okręgowy podkreślił, że w aktach sprawy brak informacji o tym, że powód został zwolniony z zakładu karnego i udał się pod adres zamieszkania, na który kierowane były do niego wezwania. Powyższe uchybienia w zakresie sposobu doręczenia powodowi wezwań na rozprawę celem przesłuchania doprowadziły ostatecznie do pominięcia przez sąd dowodu z przesłuchania powoda, a w konsekwencji pozbawienia powoda możności obrony swych praw w wyniku naruszenia przepisów o doręczeniach, powodujących, że powód nie mógł uczestniczyć w rozprawie, na którą został wezwany do osobistego stawiennictwa. Pozwany wniósł zażalenie, w którym zarzucił naruszenie art. 386 § 2 w zw. z art. 379 pkt 5 k.p.c. przez niewłaściwą ocenę prawną i przyjęcie, że Sąd Rejonowy dopuścił się uchybienia, które skutkowało pozbawieniem powoda możliwości obrony jego praw. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że przewidziane w art. 379 pkt 5 k.p.c. pozbawienie strony możności obrony jej praw polega na tym, że strona na skutek wadliwości działań procesowych sądu lub strony przeciwnej nie brała udziału w całym postępowaniu lub jego znacznej części, jeżeli skutki tych wadliwości nie mogły być usunięte na następnych terminach rozprawy przed wydaniem wyroku w danej instancji. Ocena zaistnienia takiej sytuacji procesowej powinna być dokonywana w kontekście okoliczności konkretnej sprawy. Chodzi jednak tylko o wypadki rzeczywistego pozbawienia możności obrony, którego skutkiem było niedziałanie strony w postępowaniu. O pozbawieniu strony możności obrony swych praw przesądza kumulatywne wystąpienie trzech okoliczności: naruszenia przez sąd przepisów procesowych będących źródłem uprawnień strony, wpływu tego uchybienia na wyłączenie możliwości działania strony w postępowaniu oraz niemożności obrony swych praw w postępowaniu w następstwie wystąpienia obu uprzednio wymienionych okoliczności. Nie dochodzi do nieważności postępowania, gdy mimo naruszenia przez sąd przepisów postępowania strona podjęła czynności w procesie (zob. wyroki SN z: 15 października 2015 r., II CSK 690/14; 1 marca 2017 r., IV CSK 350/26; 19 lutego 2021 r., III CSKP 31/21). Innymi słowy, aby pozbawienie strony możności obrony swych praw mogło stanowić przyczynę nieważności, musi być całkowite i w sposób bezwzględny wyłączyć możność obrony (zob. orzeczenie SN z 21 czerwca 1961 r., 3 CR 953/60, NP 1962 nr 1, s. 117, z glosą W. Siedleckiego). Analiza akt sprawy nie pozwala przyjąć, że postępowanie przed Sądem pierwszej instancji było dotknięte wyżej opisaną wadliwością. Po pierwsze, nie można zgodzić się z twierdzeniem Sądu Okręgowego, że Sąd Rejonowy nieprawidłowo zawiadomił powoda o terminie posiedzenia, na którym miał być przesłuchany. Zgodnie z Zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 maja 2015 r. w sprawie udostępnienia sądom powszechnym oraz Sądowi Najwyższemu danych z Centralnej Bazy Danych Osób Pozbawionych Wolności (Dz. Urz. MS z 2015, poz. 157), Centralny Zarząd Służby Więziennej umożliwia sądom powszechnym dostęp do danych podlegających udostępnieniu we wskazanej wyżej bazie danych w zakresie określonym w załączniku do zarządzenia (m.in. adres zamieszkania, deklarowany adres po zwolnieniu z jednostki penitencjarnej, informacje o aktualnym statusie ewidencyjnym czy okresy wykonywania kary). Analiza danych zawartych we wspomnianej bazie wskazuje bez wątpienia, że procedowanie Sądu Rejonowego było prawidłowe, skoro powód opuścił Zakład Karny w J. w dniu 14 kwietnia 2023 r., deklarując przy zwolnieniu adres zamieszkania przy ul. […] w S., i na taki właśnie adres w dniu 14 lipca 2023 r. zostało do powoda wysłane wezwanie do stawiennictwa na rozprawę w dniu 18 sierpnia 2023 r. Niezależnie od powyższych uwag należy wskazać, że w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji powód był zastępowany przez zawodowego pełnomocnika, który składał pisma procesowe w imieniu powoda (np. pismo procesowe zawierające ostateczne sprecyzowanie wniosków dowodowych, k. 174, oraz wykonanie zobowiązania Sądu dotyczące podania danych adresowych jednego ze świadków, k. 192), przy czym pełnomocnik ten nie stawił się na żaden z terminów rozprawy pomimo prawidłowego zawiadomienia (protokoły rozpraw, k. 182, k. 196, k. 209). W świetle powyższych ustaleń należy dojść do wniosku, że postępowanie przed Sądem Rejonowym nie było dotknięte przyczyną nieważności z art. 379 pkt 5 k.p.c. Z tych względów orzeczono jak wyżej. [SOP] [a.ł]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI