III CZ 134/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie sądu okręgowego o odrzuceniu skargi kasacyjnej, uznając, że wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie o podział majątku i dział spadku powinna być oceniana w oparciu o kwestionowaną wierzytelność.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie na postanowienie sądu okręgowego o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie o podział majątku wspólnego i dział spadku. Skarga kasacyjna została odrzucona przez sąd okręgowy ze względu na zbyt niską wartość przedmiotu zaskarżenia (104 000 zł), poniżej wymaganego progu 150 000 zł. Sąd Najwyższy uchylił to postanowienie, wskazując, że wartość przedmiotu zaskarżenia powinna być oceniana w oparciu o kwestionowaną przez skarżącą wierzytelność w wysokości 248 000 zł, która stanowiła podstawę rozliczeń między stronami.
Sprawa dotyczyła zażalenia na postanowienie Sądu Okręgowego w Szczecinie, który odrzucił skargę kasacyjną uczestniczki A. K. w sprawie o podział majątku wspólnego i dział spadku. Sąd Okręgowy uznał skargę za niedopuszczalną ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia (WPS) wynoszącą 104 000 zł, która była niższa niż wymagane 150 000 zł zgodnie z art. 519¹ § 1 i § 4 pkt 4 k.p.c. Uczestniczka A. K. w swojej skardze kasacyjnej kwestionowała ustalenie przez Sąd Okręgowy, że w skład majątku wspólnego małżonków F. wchodziła wierzytelność przysługująca wnioskodawcy i spadkodawczyni wobec niej w kwocie 248 000 zł. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, zważył, że dopuszczalność skargi kasacyjnej w tego typu sprawach zależy od WPS, która nie może być niższa niż 150 000 zł. Zgodnie z orzecznictwem SN, WPS stanowi wartość konkretnego interesu w zaskarżeniu. W niniejszej sprawie Sąd Najwyższy uznał, że wartość kwestionowanej wierzytelności w wysokości 248 000 zł, która stanowiła podstawę rozliczeń między stronami, powinna być traktowana jako wartość przedmiotu zaskarżenia. W związku z tym, uchylono postanowienie Sądu Okręgowego o odrzuceniu skargi kasacyjnej, uznając ją za dopuszczalną w tym zakresie. Sąd Najwyższy podkreślił, że rozstrzygnięcie dotyczyło wyłącznie kwestii procesowych związanych z dopuszczalnością skargi kasacyjnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Wartość przedmiotu zaskarżenia powinna być oceniana w oparciu o kwestionowaną wierzytelność, jeśli jej istnienie lub wysokość jest podstawą rozliczeń między stronami i stanowi istotę zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że w sytuacji, gdy skarżący kwestionuje istnienie lub wysokość wierzytelności, która stanowi podstawę rozliczeń w sprawie o podział majątku i dział spadku, wartość tej wierzytelności wyznacza wartość przedmiotu zaskarżenia, nawet jeśli jest ona wyższa niż wartość udziału skarżącego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie postanowienia
Strona wygrywająca
A. K.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. F. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A. K. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
| E. F. | osoba_fizyczna | spadkodawczyni |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 519¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa wymóg minimalnej wartości przedmiotu zaskarżenia dla skargi kasacyjnej w sprawach o podział majątku wspólnego i dział spadku.
k.p.c. art. 519¹ § § 4 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Określa wymóg minimalnej wartości przedmiotu zaskarżenia dla skargi kasacyjnej w sprawach o podział majątku wspólnego i dział spadku.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398⁶ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kwestii związanych z dopuszczalnością skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 25 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wartości przedmiotu sporu/zaskarżenia.
k.p.c. art. 87¹
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy obowiązku ustanowienia zawodowego pełnomocnika procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wartość przedmiotu zaskarżenia powinna być ustalona w oparciu o kwestionowaną wierzytelność w wysokości 248 000 zł, co czyni skargę kasacyjną dopuszczalną.
Godne uwagi sformułowania
wartość konkretnego interesu w zaskarżeniu tj. roszczenia, żądania lub składnika majątkowego, którego dotyczy wniesiona skarga kasacyjna wartość przedmiotu zaskarżenia nie może przekraczać wartości przysługującego skarżącemu udziału w podlegającej podziałowi masie majątkowej wartość tej wierzytelności, czyli 280 000 zł wyznacza wartość przedmiotu zaskarżenia
Skład orzekający
Agnieszka Piotrowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o podział majątku i dział spadku, zwłaszcza gdy przedmiotem sporu jest wierzytelność."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z dopuszczalnością skargi kasacyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego związanego z dopuszczalnością skargi kasacyjnej w sprawach majątkowych, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego.
“Sąd Najwyższy wyjaśnia: Kiedy skarga kasacyjna w sprawach majątkowych jest dopuszczalna mimo niskiej wartości?”
Dane finansowe
WPS: 104 000 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III CZ 134/24 POSTANOWIENIE 5 sierpnia 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Agnieszka Piotrowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 5 sierpnia 2024 r. w Warszawie zażalenia A. K. na postanowienie Sądu Okręgowego w Szczecinie z 8 kwietnia 2024 r., II WSC 12/24 (II Ca 275/23), w sprawie z wniosku R. F. z udziałem A. K. o podział majątku wspólnego i dział spadku, uchyla zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 10 stycznia 2023 r. Sąd Rejonowy Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie dokonał podziału majątku wspólnego wnioskodawcy R. F. i E. F., połączonego z działem spadku po E. F., między wnioskodawcą R. F. i córką zmarłej uczestniczką A. K.. Po rozpoznaniu apelacji obu stron od tego orzeczenia, Sąd Okręgowy w Szczecinie postanowieniem z 17 października 2023 r. zmienił je przez odmienne określenie składu i wartości dzielonej masy majątkowej oraz w zakresie sposobu jej podziału między uprawnionych. W skardze kasacyjnej uczestniczka A. K., określając wartość przedmiotu zaskarżenia na 104 000 zł, zakwestionowała przyjęcie przez Sąd drugiej instancji, że w skład majątku wspólnego małżonków F. wchodziła wierzytelność przysługująca wnioskodawcy i spadkodawczyni wobec uczestniczki w kwocie 248 000 zł, podlegająca następnie podziałowi w treści reformatoryjnego orzeczenia Sądu Okręgowego i przekładająca się na ich wzajemne rozliczenia z tytułu spadkobrania po zmarłej żonie i matce. Postanowieniem z 8 kwietnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie odrzucił tę skargę jako niedopuszczalną rationae valoris w świetle art. 519 1 § 1 i § 4 pkt 4 k.p.c . W zażaleniu na to postanowienie, uczestniczka zarzuciła naruszenie art. 398 6 § 2 w zw. z art. 5191 § 1 i § 4 pkt 4 w zw. z art. 25 § 1 k.p.c. przez bezzasadne odrzucenie skargi i zaniechanie sprawdzenia i ustalenia właściwej wartości przedmiotu zaskarżenia w świetle treści podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje; Dopuszczalność skargi kasacyjnej w sprawie o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami oraz dział spadku jest uzależniona od wartości przedmiotu zaskarżenia, która nie może być niższa niż 150.000 zł ( art. 519 1 § 1 i § 4 pkt 4 k.p.c. Zgodnie z ustalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, wartością przedmiotu zaskarżenia jest w takiej sprawie wartość konkretnego interesu w zaskarżeniu tj. roszczenia, żądania lub składnika majątkowego, którego dotyczy wniesiona skarga kasacyjna. Co do zasady w sprawach tych wartość przedmiotu zaskarżenia nie może przekraczać wartości przysługującego skarżącemu udziału w podlegającej podziałowi masie majątkowej. Wyjątkowo, w sytuacji, w której uczestnik postępowania działowego podważa samą zasadę podziału, podnosząc zarzut, że uwzględniony przez Sąd orzekający składnik majątkowy nie wchodzi w skład masy majątkowej lub w której obejmuje zaskarżeniem rozstrzygnięcie dotyczące roszczeń dochodzonych z tytułu posiadania rzeczy wspólnej lub z tytułu zwrotu pożytków albo rozliczenia nakładów w wysokości przekraczającej wartość udziału, wartość przedmiotu zaskarżenia może być wyższa niż wartość jego udziału (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 6 listopada 2002 r., III CZ 98/02, OSNC 2004, Nr 1, poz. 11 oraz z 21 stycznia 2003 r., III CZ 153/02, OSNC 2004, Nr 4, poz. 60). Wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia należy do obowiązków wnoszącego skargę kasacyjną i zazwyczaj jest wystarczające do oceny dopuszczalności skargi, zwłaszcza, że sporządza ją zawodowy pełnomocnik procesowy (art. 87 1 k.p.c.). W orzecznictwie wskazuje się jednak, że podana wartość nie jest wiążąca dla Sądu drugiej instancji oraz Sądu Najwyższego i podlega weryfikacji na podstawie akt sprawy i treści skargi. Sprawdzenie wartości przedmiotu zaskarżenia powinno nastąpić także, gdy wskazana w skardze kasacyjnej wartość wprawdzie może uzasadniać odrzucenie skargi kasacyjnej, ale na podstawie danych z akt sprawy co do wartości majątku wspólnego, w sposób oczywisty nie odzwierciedla rzeczywistej wartości przedmiotu zaskarżenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 lipca 2020 r., I CZ 29/20). W tej sprawie pełnomocnik skarżącej oznaczył wartość przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną na kwotę 104 000 zł, jednocześnie obejmując zakresem zaskarżenia punkt 2 podpunkty I,II i III postanowienia Sądu Okręgowego z 17 października 2023 r., a zatem tę część orzeczenia reformatoryjnego Sądu drugiej instancji, w której ten odmiennie niż Sąd Rejonowy ustalił skład i wartość majątku wspólnego wnioskodawcy i spadkodawczyni, wskazując, że w skład tego majątku wchodzą rzeczy, prawa i wierzytelności o łącznej wartości 572 120 zł, co przy przyjęciu, że małżonkowie posiadali równe udziały w tym majątku prowadziło do zmiany określenia wartości przysługującego zmarłej udziału w tym majątku, wchodzącego w skład spadku po niej, na kwotę 286 060 zł. Z akt sprawy oraz z treści skargi kasacyjnej wynika, że uczestniczka konsekwentnie kwestionowała, że w skład majątku wspólnego R. F. i E. F. wchodziła przysługująca wnioskodawcy i spadkodawczyni wobec niej wierzytelność w kwocie 248 000 zł., którą Sąd Okręgowy przyznał w tej wysokości w całości skarżącej, co stanowiło podstawę do obciążenia jej dopłatą na rzecz wnioskodawcy w kwocie 104 000 zł. Należy podzielić stanowisko skarżącej, że wartość tej wierzytelności, czyli 280 000 zł wyznacza wartość przedmiotu zaskarżenia, albowiem zaskarżone kasacyjnie rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w przedmiocie ostatecznego podziału masy spadkowej i w przedmiocie wzajemnych rozliczeń stron z tego tytułu, jest konsekwencją przyjęcia przez Sąd Okręgowy, że ta kwota wchodziła w skład majątku wspólnego oraz spadku po zmarłej, co skarżąca negowała W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w sentencji. Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy zajął się w tej sprawie jedynie zagadnieniami procesowymi związanymi z określeniem wartości przedmiotu zaskarżenia (interesu skarżącej w zaskarżeniu) w kontekście dopuszczalności skargi kasacyjnej rationae valoris w świetle art. 519 1 § 1 i § 4 pkt 4 k.p.c., nie dotykając jakichkolwiek innych kwestii związanych ze skargą. [SOP] [ms]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI